دندان درد؛ علت‌های رایج، کارهای بی‌خطر تا رسیدن به دندانپزشک و علائم خطر

دندان درد یعنی درد در دندان یا اطراف آن و یکی از رایج‌ترین دلیل‌های مراجعه به دندانپزشک است. گاهی علت آن تحریک موقت لثه است که خودبه‌خود آرام می‌شود، اما دندان درد شدیدتر معمولاً نشانه مشکلی مثل پوسیدگی، عفونت یا ترک دندان است که بدون درمان بهتر نمی‌شود. بنابراین مهم‌ترین کار، پیدا کردن علت درد است، نه فقط ساکت کردن آن.

در این راهنما علت‌های رایج درد دندان را بر اساس منابع معتبر پزشکی مرور می‌کنیم، توضیح می‌دهیم نوع درد چه سرنخی می‌دهد، تا رسیدن به دندانپزشک چه کارهایی بی‌خطر است و کدام علائم یعنی باید فوراً به اورژانس بروید. برای هر علت، به راهنمای اختصاصی آن هم لینک داده‌ایم.

دندان درد چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

دندان درد به هر دردی در دندان یا اطراف آن گفته می‌شود. Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که دندان درد خفیف ممکن است از تحریک موقت لثه باشد که در خانه بهتر می‌شود، اما دندان درد شدیدتر معمولاً از حفره، عفونت یا مشکلات دیگر دندانی است که خودبه‌خود خوب نمی‌شوند و درمان دندانپزشکی لازم دارند.

چرا دندان درد را باید جدی گرفت؟

مرکز دندان، یعنی پالپ، رگ و عصب دارد و آسیبی که به لایه‌های عمقی برسد، ممکن است درد ایجاد کند. در واقع درد علامت هشدار بدن است. اگر علت آن درمان نشود، مشکل ممکن است بزرگ‌تر شود؛ برای مثال پوسیدگی کوچک به آبسه برسد یا ترک کوچک به شکستگی دندان. Cleveland Clinic هشدار می‌دهد که در موارد نادر، عفونت دهان ممکن است به بخش‌های دیگر بدن برسد.

دندان درد چقدر طول می‌کشد؟

Cleveland Clinic می‌گوید نمی‌توان مدت دندان درد را از پیش دانست، چون به علت آن بستگی دارد. اگر علت تحریک موقت لثه باشد، معمولاً ظرف یک یا دو روز خودبه‌خود بهتر می‌شود. اما اگر حفره یا آبسه وجود داشته باشد، درد ممکن است کم و زیاد شود، ولی به طور کامل از بین نمی‌رود. بنابراین دردی که برمی‌گردد، نیاز به بررسی دارد.

دندان درد چه شکل‌هایی دارد؟

Cleveland Clinic علائم دندان درد را متنوع می‌داند: درد مبهم و ماندگار، درد تیز و ناگهانی، درد ضربان‌دار، حساسیت دندان، تورم لثه، سردرد، تب، لرز و بوی بد یا طعم بد دهان. ترکیب این علائم به دندانپزشک کمک می‌کند علت را حدس بزند، اما تشخیص قطعی با معاینه است.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

شایع‌ترین علت‌های دندان درد کدام‌اند؟

شایع‌ترین علت‌های دندان درد طبق NHS عبارت‌اند از: پوسیدگی دندان، آبسه، دندان ترک‌خورده یا آسیب‌دیده، پرکردگی لق یا شکسته، عفونت اطراف دندانی که لثه را شکافته اما جای کافی برای رویش ندارد مانند دندان عقل، مشکلات ارتودنسی، بیماری لثه و دندان قروچه. حساسیت دندان هم ممکن است درد ایجاد کند. MedlinePlus سینوزیت، گوش‌درد و ضربه به فک را هم اضافه می‌کند.

این جدول فقط سرنخ می‌دهد. یک علامت ممکن است چند علت داشته باشد و بیش از یک مشکل هم ممکن است هم‌زمان وجود داشته باشد.

چرا گاهی علت پیدا کردن سخت است؟

درد دندان همیشه دقیقاً از همان جایی که احساس می‌شود نیست. گاهی درد یک دندان فک پایین در فک بالا حس می‌شود یا درد سینوس شبیه درد دندان است. علاوه بر این، دو مشکل ممکن است کنار هم باشند؛ مثلاً پوسیدگی و ترک در یک دندان. به همین دلیل دندانپزشک علاوه بر معاینه، ممکن است رادیوگرافی هم بگیرد.

درد ناشی از ارتودنسی

NHS مشکلات مربوط به براکت‌ها را هم در فهرست علت‌های دندان درد آورده است. پس از بستن یا تنظیم ارتودنسی، دندان‌ها ممکن است برای مدتی هنگام جویدن حساس باشند؛ ارتودنتیست توضیح می‌دهد چه میزان ناراحتی پس از تنظیم قابل انتظار است. همچنین سیم یا براکتی که جابه‌جا شده، ممکن است لثه یا گونه را زخم کند. اگر درد ارتودنسی شدید است، با تورم همراه شده یا قطعه‌ای از دستگاه شکسته، با ارتودنتیست خود تماس بگیرید. اطلاعات بیشتر درباره ارتودنسی در بزرگسالی در راهنمای ارتودنسی بزرگسالان آمده است.

درد پس از درمان دندانپزشکی

گاهی دندان درد پس از یک درمان تازه، مثل ترمیم، روکش یا کشیدن دندان، شروع می‌شود. مقداری حساسیت یا ناراحتی پس از درمان ممکن است پیش بیاید و دندانپزشک توضیح می‌دهد چه مقدار از آن قابل انتظار است. اما اگر درد به جای کم شدن بیشتر شد، ضربان‌دار شد یا با تورم و تب همراه بود، به همان دندانپزشکی که درمان را انجام داده اطلاع دهید. توصیه‌هایی که پس از هر درمان دریافت کرده‌اید، معمولاً نشانه‌های هشدار مخصوص همان درمان را هم دارند.

درد دندان پوسیده چه ویژگی‌هایی دارد؟

پوسیدگی در مراحل اولیه معمولاً دردی ندارد، اما وقتی از مینا بگذرد و به عاج و پالپ نزدیک شود، ممکن است حساسیت یا درد ایجاد کند. NHS می‌گوید فرد ممکن است دندان درد، درد تیز هنگام خوردن یا نوشیدن چیزهای داغ، سرد یا شیرین و لکه‌های سفید، قهوه‌ای یا سیاه روی دندان داشته باشد. اگر پوسیدگی به پالپ برسد، درد معمولاً شدیدتر و ماندگارتر می‌شود.

از حساسیت تا درد مداوم

در ابتدا درد ممکن است فقط با محرک، مثل نوشیدنی سرد یا خوراکی شیرین، شروع شود و با رفتن محرک آرام شود. هرچه پوسیدگی عمیق‌تر شود، درد ممکن است طولانی‌تر بماند یا بدون محرک ایجاد شود. این تغییر الگو سرنخ مهمی برای دندانپزشک است و بهتر است آن را دقیق برایش توضیح دهید.

چه باید کرد؟

دندانی که به دلیل پوسیدگی درد می‌کند، با مسکن درمان نمی‌شود. بسته به عمق پوسیدگی، دندانپزشک ممکن است ترمیم، روکش یا درمان ریشه را پیشنهاد کند. مراحل پوسیدگی، عوامل خطر و راه‌های پیشگیری را در راهنمای پوسیدگی دندان و جزئیات پر کردن دندان را در ترمیم دندان آورده‌ایم.

آیا درد ضربان‌دار دندان نشانه آبسه است؟

دندان درد ضربان‌دار ممکن است نشانه آبسه باشد، اما همیشه این‌طور نیست. NHS آبسه را تجمع چرک در دندان یا لثه بر اثر عفونت تعریف می‌کند که با درد شدید دندان یا لثه، قرمزی داخل یا بیرون دهان، حساسیت به داغ و سرد، طعم بد، دشواری باز کردن دهان و جویدن، تورم صورت یا فک، تورم غدد گردن و تب بالا همراه است. آبسه به درمان فوری دندانپزشک نیاز دارد.

چرا آبسه خودبه‌خود خوب نمی‌شود؟

NHS صریحاً می‌گوید آبسه دندان خودبه‌خود از بین نمی‌رود. دندانپزشک معمولاً چرک را تخلیه می‌کند و اگر مشکل از خود دندان باشد، درمان ریشه یا کشیدن دندان لازم می‌شود. ممکن است پس از درمان مسکن یا آنتی‌بیوتیک هم تجویز شود. نشانه‌ها، علت‌ها و درمان آبسه را در راهنمای آبسه دندان شرح داده‌ایم.

آبسه چه زمانی اورژانس بیمارستانی است؟

به گفته NHS، اگر تنفس، صحبت کردن یا بلع دشوار شده، چشم متورم یا دردناک است یا ناگهان مشکل بینایی پیدا کرده‌اید، تورم زیادی در دهان دارید یا باز کردن دهان دشوار است، باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به اورژانس بیمارستان بروید. در ایران برای این شرایط با ۱۱۵ تماس بگیرید یا کسی شما را به اورژانس برساند.

دندان ترک‌خورده چه دردی ایجاد می‌کند؟

دندان ترک‌خورده یا آسیب‌دیده از علت‌های دندان درد در فهرست NHS و Cleveland Clinic است. درد چنین دندانی ممکن است هنگام گاز گرفتن یا رها کردن فشار احساس شود و گاهی با سرما یا گرما بدتر می‌شود. ترک ممکن است آن‌قدر ریز باشد که با چشم دیده نشود و فقط با معاینه دقیق مشخص شود.

شکستگی یا لب‌پریدگی

لب‌پریدگی یا شکستگی کوچک دندان اغلب با درمان دندانپزشکی قابل ترمیم است. MouthHealthy برای دندان ترک‌خورده توصیه می‌کند فوراً دهان را با آب ولرم بشویید و برای کم کردن تورم، کمپرس سرد روی صورت بگذارید. اگر تکه‌ای از دندان جدا شده، آن را نگه دارید و همراه خود نزد دندانپزشک ببرید. درمان ممکن است چسباندن تکه، ترمیم، روکش یا درمان ریشه باشد.

برای اطلاعات بیشتر

علت‌های ترک دندان، انواع آن و گزینه‌های درمان را در راهنمای ترک دندان و ترمیم دندان شکسته را در ترمیم دندان شکسته آورده‌ایم. اگر دندان بر اثر ضربه شکسته یا بیرون افتاده، راهنمای اورژانس دندانپزشکی را ببینید.

پرکردگی یا روکش آسیب‌دیده چگونه درد ایجاد می‌کند؟

پرکردگی لق یا شکسته و ترمیم آسیب‌دیده‌ای مثل روکش، از علت‌های دندان درد در فهرست NHS و Cleveland Clinic هستند. وقتی ترمیم لق می‌شود یا می‌شکند، بخشی از دندان که زیر آن بوده، بی‌محافظ می‌ماند و ممکن است به سرما، گرما یا فشار حساس شود. همچنین غذا و پلاک ممکن است در شکاف جمع شوند و پوسیدگی تازه ایجاد کنند.

تا رسیدن به نوبت

اگر پرکردگی یا روکش افتاده، از جویدن با آن سمت پرهیز کنید و روکش را با چسب‌های خانگی نچسبانید. روکش افتاده را در جای امنی نگه دارید و به دندانپزشک ببرید. نکات مربوط به افتادن روکش و لمینت در راهنمای اورژانس دندانپزشکی آمده است.

درد پس از ترمیم تازه

گاهی پس از ترمیم تازه، دندان برای مدتی حساس است. اگر هنگام گاز گرفتن درد دارید، ممکن است ترمیم کمی بلندتر از حد لازم باشد و نیاز به تنظیم داشته باشد. اگر حساسیت پس از چند روز کم نشد یا درد ضربان‌دار شد، دوباره به دندانپزشک مراجعه کنید. جزئیات را در راهنمای ترمیم دندان ببینید.

آیا مشکلات لثه هم باعث درد دندان می‌شوند؟

بله. بیماری لثه از علت‌های دندان درد در فهرست NHS و Cleveland Clinic است. التهاب و عفونت لثه ممکن است درد، تورم، قرمزی و خونریزی لثه ایجاد کند و درد آن گاهی به دندان نسبت داده شود. Cleveland Clinic هم می‌گوید دندان درد خفیف ممکن است از تحریک موقت لثه باشد؛ برای مثال گیر کردن ذره غذا میان دندان و لثه.

گیر کردن غذا بین دندان‌ها

MouthHealthy برای دندان درد توصیه می‌کند دهان را با آب ولرم بشویید و با نخ دندان به آرامی ذرات غذای گیرکرده بین دندان‌ها را بردارید. اگر درد پس از برداشتن ذره غذا آرام شد و برنگشت، علت احتمالاً تحریک موقت بوده است. با این حال اگر گیر کردن غذا مکرر است، ممکن است فاصله یا پوسیدگی بین دندان‌ها وجود داشته باشد که باید بررسی شود.

نشانه‌های بیماری لثه

NHS قرمزی لثه همراه دندان درد را از دلایل مراجعه به دندانپزشک می‌داند. لثه متورم، دردناک یا لثه‌ای که هنگام مسواک خونریزی می‌کند هم نشانه‌هایی است که باید بررسی شود. علت‌ها و درمان این مشکلات را در راهنمای بیماری لثه و راهنمای خونریزی لثه آورده‌ایم.

درد دندان عقل از کجا می‌آید؟

درد دندان عقل اغلب وقتی ایجاد می‌شود که دندان جای کافی برای رویش کامل ندارد. NHS توضیح می‌دهد دندان عقلی که توسط دندان دیگر مسدود شده یا بخشی از آن زیر لثه مانده، ممکن است درد و تورم، عفونت لثه اطراف آن، گیر کردن غذا، پوسیدگی، بیماری لثه، کیست یا آبسه ایجاد کند. NHS عفونت اطراف دندانی را که لثه را شکافته اما کامل نرسته، از علت‌های رایج دندان درد می‌داند.

همه دندان‌های عقل نیاز به کشیدن ندارند

به گفته NHS، اگر دندان عقل مشکلی ایجاد نکند، معمولاً در جای خود می‌ماند و در معاینه‌های دوره‌ای پیگیری می‌شود. دندانپزشک ممکن است برای دیدن وضعیت دندان عقل رادیوگرافی بگیرد. تصمیم درباره کشیدن آن پس از معاینه و بر اساس مشکلات موجود گرفته می‌شود.

چه زمانی درد دندان عقل فوری است؟

اگر تورم پشت دندان‌ها همراه تب است، دهان به سختی باز می‌شود یا بلع دشوار شده، زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید. اگر تورم به گردن رسیده یا تنفس و بلع سخت شده، مستقیم به اورژانس بیمارستان بروید. همه آنچه درباره دندان عقل باید بدانید را در راهنمای دندان عقل آورده‌ایم.

دندان قروچه چگونه درد ایجاد می‌کند؟

دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها روی هم از علت‌های دندان درد در فهرست NHS و Cleveland Clinic است. NHS توضیح می‌دهد دندان قروچه ممکن است در بیداری یا خواب رخ دهد و با درد فک، ساییدگی یا شکستگی دندان‌ها، افزایش حساسیت و از دست رفتن دندان یا پرکردگی همراه باشد. درد آن ممکن است صبح‌ها یا در چند دندان با هم احساس شود.

علت دندان قروچه

NHS می‌گوید علت دندان قروچه همیشه روشن نیست، اما اغلب با استرس و اضطراب، مشکلات خواب مانند خروپف و آپنه خواب، داروهایی که برای مشکلات خواب، افسردگی یا اضطراب مصرف می‌شوند، سیگار و مصرف زیاد الکل یا کافئین ارتباط دارد. اگر فکر می‌کنید دارویی در این موضوع نقش دارد، آن را خودسرانه قطع نکنید و با پزشک صحبت کنید.

برای درد فک ناشی از دندان قروچه

NHS برای درد یا تورم فک، کمپرس سرد پیچیده در پارچه را پیشنهاد می‌کند و توصیه می‌کند وقتی دندان یا فک درد دارد، آدامس نجوید و غذای سفت نخورید. MedlinePlus می‌گوید اگر دندان درد به دندان قروچه مربوط باشد، دندانپزشک ممکن است وسیله‌ای برای محافظت از دندان‌ها پیشنهاد کند. جزئیات را در راهنمای دندان قروچه و نایت گارد ببینید.

حساسیت دندان با درد عمقی دندان چه فرقی دارد؟

حساسیت دندان معمولاً دردی کوتاه و تیز است که با محرکی مثل سرما، گرما یا شیرینی شروع می‌شود و با رفتن محرک سریع آرام می‌شود. NHS حساسیت دندان را هم از علت‌های درد دندان می‌داند. اما دردی که طولانی‌تر می‌ماند، بدون محرک شروع می‌شود، شب‌ها بیدارتان می‌کند یا فقط در یک دندان است، بیشتر به مشکلی مثل پوسیدگی عمیق، ترک یا درگیری پالپ اشاره دارد.

این تفاوت‌ها کلی‌اند و جای معاینه را نمی‌گیرند. در واقع حساسیت هم ممکن است نشانه پوسیدگی یا ترک باشد. علت‌ها و درمان‌های حساسیت را در راهنمای حساسیت دندان آورده‌ایم.

آیا سینوزیت باعث دندان درد می‌شود؟

بله، سینوزیت ممکن است دندان درد ایجاد کند. NHS دندان درد را از علائم سینوزیت می‌داند و MedlinePlus هم عفونت سینوس را در فهرست علت‌های دندان درد آورده است. سینوس‌ها، به گفته NHS، فضاهای کوچک پشت گونه‌ها و پیشانی هستند. درد سینوزیت ممکن است در دندان‌های بالا احساس شود و با درد و تورم اطراف گونه، چشم یا پیشانی، گرفتگی یا آبریزش بینی و کاهش حس بویایی همراه باشد.

چه سرنخ‌هایی به سینوس اشاره دارند؟

NHS می‌گوید سینوزیت اغلب پس از سرماخوردگی یا آنفلوآنزا رخ می‌دهد. علائم دیگر آن شامل ترشح سبز یا زرد بینی، تب، سردرد، بوی بد دهان، سرفه و احساس فشار در گوش است. اگر درد چند دندان فک بالا را با هم درگیر کرده و هم‌زمان این علائم را دارید، احتمال منشأ سینوسی بیشتر است. با این حال عفونت دندان‌های بالا هم ممکن است علائمی مشابه ایجاد کند.

به چه کسی مراجعه کنیم؟

MedlinePlus می‌گوید دندانپزشک برای بیشتر علت‌های دندان درد فرد مناسبی است، اما اگر درد از جای دیگری ارجاع شده باشد، ممکن است لازم باشد به پزشک مراجعه کنید. بنابراین اگر دندانپزشک پس از معاینه مشکلی در دندان پیدا نکرد و به سینوس مشکوک شد، ممکن است شما را به پزشک ارجاع دهد.

درد ارجاعی چیست و چه زمانی خطرناک است؟

درد ارجاعی یعنی دردی که در دندان احساس می‌شود اما منشأ آن جای دیگری از بدن است. MedlinePlus توضیح می‌دهد که مثلاً گوش‌درد گاهی باعث دندان درد می‌شود. علاوه بر سینوزیت و گوش‌درد، MedlinePlus حمله قلبی را هم در فهرست علت‌های دندان درد آورده و می‌گوید ممکن است با درد فک، درد گردن یا دندان درد همراه باشد.

درد فک یا دندان همراه علائم قلبی

اگر درد دندان یا فک ناگهان شروع شده و همراه درد، فشار یا ناراحتی قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق، تهوع یا حال عمومی بد است، منتظر دندانپزشک نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. این موقعیت به‌ویژه در کسانی که بیماری قلبی یا عوامل خطر آن را دارند، اهمیت دارد. اگر بیماری قلبی دارید و درمان دندانپزشکی در پیش است، راهنمای ایمپلنت برای بیماران قلبی نکات مفیدی دارد.

گوش و مفصل فک

گوش‌درد و مشکلات مفصل فک هم ممکن است دردی ایجاد کنند که در دندان‌ها حس شود. MedlinePlus می‌گوید دندانپزشک در معاینه علاوه بر دندان‌ها و لثه، زبان، گلو، گوش‌ها، بینی و گردن را هم بررسی می‌کند. این بررسی گسترده برای پیدا کردن همین دردهای ارجاعی است. اگر درد جلوی گوش و هنگام جویدن بیشتر است، درد مفصل فک را هم بخوانید.

نوع دندان درد چه سرنخی درباره علت آن می‌دهد؟

نوع درد سرنخ مفیدی است، اما برای تشخیص کافی نیست. به گفته Cleveland Clinic بدون معاینه نمی‌توان نوع درد را با اطمینان دانست، اما به طور کلی درد مبهم و ماندگار ممکن است از عفونت دندان یا دندان قروچه در خواب باشد؛ درد تیز و ناگهانی ممکن است از حفره، ترک یا مشکل ترمیم و روکش باشد؛ درد شدید و ضربان‌دار ممکن است یعنی عفونت به پالپ رسیده؛ و حساسیت به سرما و گرما ممکن است از حفره، ترک یا بیماری لثه باشد. تشخیص با دندانپزشک است.

دفترچه درد

پیش از مراجعه، چند نکته را یادداشت کنید: درد از کی شروع شده، دقیقاً کجاست، چقدر شدید است، چه چیزی آن را بدتر یا بهتر می‌کند، آیا شب‌ها بیدارتان می‌کند و آیا علائم دیگری مثل تب دارید. MedlinePlus همین سؤال‌ها را از پرسش‌هایی می‌داند که دندانپزشک خواهد پرسید. پاسخ دقیق به آن‌ها کمک می‌کند تشخیص سریع‌تر انجام شود.

دندان درد شبانه

دردی که شب‌ها شروع می‌شود یا شما را از خواب بیدار می‌کند، یکی از نکاتی است که MedlinePlus در فهرست سؤال‌های دندانپزشک آورده است. شب‌ها حواس‌پرتی کمتر است و ممکن است درد بیشتر احساس شود. اگر دندان درد شبانه ضربان‌دار است، بدون محرک شروع می‌شود یا با تورم همراه است، احتمال مشکلی در عمق دندان بیشتر است و بهتر است زودتر معاینه شوید. از سوی دیگر، دردی که صبح‌ها در فک و چند دندان احساس می‌شود، ممکن است به دندان قروچه شبانه مربوط باشد.

درد اطراف ایمپلنت

ایمپلنت عصب ندارد، اما بافت لثه و استخوان اطراف آن ممکن است ملتهب یا عفونی شوند و درد، تورم یا خونریزی ایجاد کنند. اگر درد، تورم یا ترشح اطراف ایمپلنت دارید یا روکش آن لق شده، آن را به دندانپزشک نشان دهید. درد طبیعی روزهای پس از جراحی را در راهنمای درد ایمپلنت دندان و التهاب اطراف ایمپلنت را در پری ایمپلنتیت توضیح داده‌ایم.

برای دندان درد چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

NHS توصیه می‌کند اگر دندان درد بیش از دو روز ادامه پیدا کرده، با مصرف مسکن آرام نمی‌شود، همراه تب بالا، درد هنگام گاز گرفتن، قرمزی لثه یا طعم بد دهان است، یا گونه یا فک شما متورم شده، به دندانپزشک مراجعه کنید. MedlinePlus هم دندان درد شدید، درد بیش از یکی دو روز، تب، گوش‌درد یا درد هنگام باز کردن کامل دهان را دلیل مراجعه می‌داند.

چه کسی را ببینیم؟

NHS یادآوری می‌کند که برای دندان درد به پزشک عمومی مراجعه نکنید، چون او نمی‌تواند درمان دندانپزشکی انجام دهد. اول با دندانپزشک خود تماس بگیرید. اگر مطب بسته است یا دندانپزشک ثابتی ندارید، از مراکز دندانپزشکی دارای شیفت شب یا درمانگاه‌هایی که خدمات اورژانسی دندانپزشکی دارند کمک بگیرید.

درد شدید را تحمل نکنید

Cleveland Clinic می‌گوید اگر دندان درد بیش از دو روز ماند، صورت یا فک متورم شد یا هنگام باز کردن کامل دهان درد داشتید، فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید. دلیلی برای تحمل درد شدید وجود ندارد؛ درمان زودهنگام معمولاً ساده‌تر است و از پیشرفت مشکل جلوگیری می‌کند. اگر از دندانپزشکی می‌ترسید، راهنمای ترس از دندانپزشکی ممکن است کمک کند.

چه علائمی یعنی باید فوراً به اورژانس بیمارستان رفت؟

به گفته NHS، اگر دندان درد دارید و ناحیه اطراف چشم یا گردن شما متورم شده، یا تورم در دهان یا گردن تنفس، بلع یا صحبت کردن را برایتان دشوار کرده، باید فوراً به اورژانس بیمارستان بروید. Cleveland Clinic هم تورم زیر چشم یا برآمدگی روی فک، درد غیرقابل تحمل که با دارو بهتر نمی‌شود، خونریزی‌ای که با فشار بند نمی‌آید و تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت، یعنی ۳۸٫۳۳ درجه سانتی‌گراد، را دلیل مراجعه به اورژانس می‌داند.

خودتان رانندگی نکنید

NHS توصیه می‌کند در این شرایط خودتان به اورژانس رانندگی نکنید؛ از کسی بخواهید شما را برساند یا با آمبولانس تماس بگیرید. در ایران شماره اورژانس ۱۱۵ است. NHS همچنین می‌گوید داروهایی را که مصرف می‌کنید با خود ببرید.

چرا این علائم خطرناک‌اند؟

تورمی که به اطراف چشم یا گردن می‌رسد یا راه تنفس را تنگ می‌کند، ممکن است نشانه گسترش عفونت باشد. Cleveland Clinic هشدار می‌دهد که درد غیرقابل تحمل دندان همراه تب و لرز، وضعیت اورژانسی است و عفونت دهان، هرچند به ندرت، ممکن است به مغز یا جریان خون برسد. این موارد را نباید تا صبح یا نوبت عادی عقب انداخت. راهنمای کامل موقعیت‌های فوری در اورژانس دندانپزشکی آمده است.

تا رسیدن به دندانپزشک چه کارهایی برای تسکین دندان درد بی‌خطر است؟

NHS چند کار ساده را برای آرام‌تر کردن دندان درد تا زمان نوبت پیشنهاد می‌کند: غذای نرم مثل ماست یا تخم‌مرغ هم‌زده بخورید و با دندان دردناک نجوید، از مسواک نرم استفاده کنید و اطراف دندان دردناک نخ دندان نکشید، بزرگسالان دهان را با آب نمک ولرم بشویند و مسکن را فقط با راهنمایی داروساز مصرف کنید. همچنین ژل‌های بی‌حس‌کننده دهان ممکن است کمک کنند.

1. غذای نرم: ماست، تخم‌مرغ هم‌زده یا سوپ ولرم؛ با سمت دیگر دهان بجوید.
2. پرهیز از محرک‌ها: NHS می‌گوید غذای خیلی شیرین، خیلی داغ یا خیلی سرد نخورید.
3. شستشو با آب نمک ولرم: فقط برای بزرگسالان. NHS می‌گوید پس از چرخاندن در دهان آن را بیرون بریزید و نبلعید؛ کودکان نباید این کار را بکنند.
4. کمپرس سرد از بیرون صورت: Cleveland Clinic کمپرس یخ پیچیده در حوله تمیز را روی بیرون فک پیشنهاد می‌کند.
5. مسکن طبق دستور: مسکن‌های بدون نسخه را فقط طبق دستور روی بسته یا با راهنمایی داروساز یا پزشک مصرف کنید.
6. سیگار نکشید: NHS می‌گوید سیگار ممکن است برخی مشکلات دندانی را بدتر کند.

درباره مسکن‌ها

NHS می‌گوید داروساز می‌تواند درباره مسکن مناسب راهنمایی کند. همچنین تأکید می‌کند که کودکان زیر ۱۶ سال نباید آسپرین مصرف کنند. در راهنمای آبسه هم NHS هشدار می‌دهد که مصرف بیشتر از مقدار توصیه‌شده هیچ مسکنی اثر بهتری ندارد و ممکن است بسیار خطرناک باشد. اگر باردارید، بیماری کلیه، معده یا قلب دارید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف هر مسکنی با داروساز یا پزشک مشورت کنید.

ژل‌های دهانی

NHS به ژل‌های تسکین‌دهنده درد دهان اشاره می‌کند که از داروخانه تهیه می‌شوند. این ژل‌ها را هم فقط طبق دستور بسته و با راهنمایی داروساز استفاده کنید، به‌ویژه برای کودکان. این محصولات فقط درد را موقتاً کم می‌کنند و علت را درمان نمی‌کنند.

چه کارهایی دندان درد را بدتر می‌کند یا خطرناک است؟

برخی کارهای رایج خانگی برای دندان درد نه تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه ممکن است آسیب بزنند. MouthHealthy تأکید می‌کند که آسپرین را روی دندان یا لثه دردناک نگذارید. NHS هم مصرف مسکن بیشتر از مقدار توصیه‌شده را خطرناک می‌داند و Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که آنتی‌بیوتیک بدون درمان علت، عفونت را فقط موقتاً عقب می‌اندازد.

اشتباه‌های رایج

• گذاشتن قرص روی لثه: قرص برای بلعیدن است و ممکن است به بافت لثه آسیب بزند.
• مصرف مسکن بیشتر از دستور: اثر بیشتری ندارد و ممکن است خطرناک باشد.
• شروع خودسرانه آنتی‌بیوتیک: باقی‌مانده داروهای قبلی یا داروی دیگران را مصرف نکنید.
• سوراخ کردن یا فشار دادن تورم لثه: ممکن است عفونت را گسترش دهد.
• جویدن با دندان دردناک: ممکن است ترک را بیشتر کند یا درد را تشدید کند.
• عقب انداختن مراجعه چون درد کم شده: علت ممکن است همچنان پیشرفت کند.

چرا آنتی‌بیوتیک به‌تنهایی کافی نیست؟

Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که حتی اگر عفونت با آنتی‌بیوتیک برطرف شود، تا وقتی مشکل اصلی، مثل پوسیدگی یا آبسه، درمان نشود، دوباره برمی‌گردد. NHS هم درمان آبسه را تخلیه چرک و درمان ریشه یا کشیدن دندان می‌داند و آنتی‌بیوتیک را فقط در برخی موارد در کنار آن مطرح می‌کند. تصمیم درباره آنتی‌بیوتیک فقط با دندانپزشک یا پزشک است.

دندان درد در کودکان، بارداری و بیماری‌های زمینه‌ای چه نکاتی دارد؟

دندان درد در کودکان هم ممکن است از پوسیدگی، ضربه یا رویش دندان باشد و مانند بزرگسالان نیاز به بررسی دارد. NHS دو هشدار ویژه برای کودکان دارد: کودکان زیر ۱۶ سال نباید آسپرین مصرف کنند و کودکان نباید دهانشویه آب نمک را امتحان کنند، چون ممکن است آن را قورت دهند. برای هر مسکنی، مقدار مناسب سن و وزن کودک را از داروساز یا پزشک بپرسید.

چه زمانی کودک را زودتر ببرید؟

اگر کودک تب دارد، صورتش متورم شده، از غذا خوردن امتناع می‌کند یا درد خوابش را مختل کرده، زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید. تورم اطراف چشم یا گردن، یا دشواری تنفس و بلع در کودک هم مثل بزرگسال دلیل مراجعه فوری به اورژانس است.

پیشگیری در کودکان

پوسیدگی در کودکان ممکن است درد و مشکل در غذا خوردن ایجاد کند. نکات پیشگیری، از جمله فلوراید و شیارپوش، را در بخش کودکان راهنمای پوسیدگی دندان آورده‌ایم. همچنین اگر کودک بر اثر ضربه دندانش آسیب دیده، اورژانس دندانپزشکی را ببینید.

دندان درد در بارداری

در بارداری هم دندان درد را نباید نادیده گرفت، چون عفونت درمان‌نشده دهان ممکن است برای مادر مشکل‌ساز شود. از سوی دیگر، همه داروها در بارداری مناسب نیستند. بنابراین پیش از مصرف هر مسکن یا دارویی، حتی داروهای بدون نسخه، با پزشک یا داروساز مشورت کنید و به دندانپزشک هم بگویید باردار هستید. دندانپزشک بر اساس دوره بارداری و فوریت مشکل، زمان و نوع درمان را با شما و در صورت نیاز با پزشک شما هماهنگ می‌کند.

بیماری‌های زمینه‌ای و داروها

اگر دیابت، بیماری قلبی، بیماری کلیه یا مشکل سیستم ایمنی دارید، یا داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، دندان درد و به‌ویژه عفونت را جدی‌تر بگیرید و زودتر مراجعه کنید. NHS پرتودرمانی و شیمی‌درمانی را از شرایطی می‌داند که احتمال آبسه دندان را بیشتر می‌کنند. داروهای همیشگی خود را بدون نظر پزشک قطع یا تغییر ندهید و فهرست آن‌ها را به دندانپزشک بدهید. درباره دیابت و درمان دندانپزشکی، ایمپلنت برای افراد دیابتی نکات مفیدی دارد.

دندانپزشک برای پیدا کردن منشأ درد چه می‌کند؟

به گفته MedlinePlus، دندانپزشک دهان، دندان‌ها، لثه، زبان، گلو، گوش‌ها، بینی و گردن را معاینه می‌کند و ممکن است رادیوگرافی یا آزمایش‌های دیگر لازم بداند. Cleveland Clinic هم می‌گوید دندانپزشک درباره علائم سؤال می‌کند و با رادیوگرافی بررسی می‌کند که آیا مشکلی زیر لثه وجود دارد یا نه. هدف، یافتن منشأ دقیق درد است.

سؤال‌هایی که احتمالاً می‌شنوید

MedlinePlus این سؤال‌ها را از پرسش‌های رایج دندانپزشک می‌داند:

• درد از کی شروع شده است؟
• درد کجاست و چقدر شدید است؟
• آیا درد شما را از خواب بیدار می‌کند؟
• چه چیزی درد را بدتر یا بهتر می‌کند؟
• چه داروهایی مصرف می‌کنید؟
• آیا علائم دیگری مثل تب دارید؟
• آیا آسیب یا ضربه‌ای داشته‌اید؟
• آخرین معاینه دندانپزشکی شما کی بوده است؟

رادیوگرافی

رادیوگرافی بخش‌هایی را نشان می‌دهد که با چشم دیده نمی‌شوند؛ مثل پوسیدگی بین دندان‌ها، پوسیدگی زیر ترمیم‌ها، وضعیت نوک ریشه و دندان عقل نهفته. اگر درباره ایمنی پرتو نگران هستید، راهنمای عکس رادیولوژی دندان را بخوانید.

درمان دندان درد بسته به علت آن چیست؟

درمان دندان درد کاملاً به علت آن بستگی دارد. Cleveland Clinic گزینه‌های رایج را این‌گونه برمی‌شمارد: ترمیم برای حفره کوچک یا لب‌پریدگی، روکش برای حفره یا شکستگی بزرگ، اینله یا آنله برای حالت میانی، درمان ریشه وقتی باکتری‌ها به پالپ رسیده‌اند، و کشیدن دندان وقتی دندان بیش از حد آسیب دیده است. MedlinePlus هم برای دندان قروچه وسیله محافظ دندان را مطرح می‌کند.

ترمیم و روکش

برای حفره‌های کوچک، دندانپزشک بخش آسیب‌دیده را برمی‌دارد و آن را پر می‌کند. اگر حفره یا شکستگی بزرگ باشد، روکش دندان را می‌پوشاند و محکم‌تر می‌کند. جزئیات را در ترمیم دندان، اینله و آنله و روکش دندان ببینید.

درمان ریشه

Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که اگر باکتری‌های ناشی از حفره یا ترک به پالپ برسند، درمان ریشه لازم است؛ عصب‌ها و بافت ملتهب برداشته، کانال‌ها تمیز و پر می‌شوند و در بیشتر موارد روکش هم لازم است. مراحل و دوره بهبود را در راهنمای عصب کشی دندان شرح داده‌ایم.

کشیدن و جایگزینی دندان

Cleveland Clinic می‌گوید بیشتر دندانپزشکان ترجیح می‌دهند دندان طبیعی را نگه دارند، اما گاهی این کار ممکن نیست. پس از کشیدن، می‌توانید درباره گزینه‌های جایگزینی مثل بریج یا ایمپلنت با دندانپزشک صحبت کنید. آنچه هنگام کشیدن انتظار می‌رود را در راهنمای کشیدن دندان و مقایسه گزینه‌ها را در ایمپلنت یا بریج و عصب کشی یا ایمپلنت آورده‌ایم.

اگر درد دندان ناگهان قطع شد، یعنی مشکل حل شده است؟

نه لزوماً. Cleveland Clinic می‌گوید وقتی علت درد حفره یا آبسه است، درد ممکن است گاهی کم و زیاد شود، اما به طور کامل از بین نمی‌رود. قطع شدن ناگهانی درد شدید گاهی به دلیل آسیب یا از بین رفتن عصب دندان است، در حالی که عفونت ممکن است همچنان در نوک ریشه وجود داشته باشد. بنابراین آرام شدن درد دلیل لغو نوبت دندانپزشکی نیست.

چه زمانی واقعاً ممکن است مشکل موقت بوده باشد؟

اگر درد خفیف و کوتاه بوده، مثلاً پس از گیر کردن ذره غذا یا تحریک موقت لثه، و پس از برداشتن علت دیگر برنگشته، احتمالاً مشکل جدی نبوده است. Cleveland Clinic می‌گوید تحریک موقت لثه معمولاً ظرف یکی دو روز بهتر می‌شود. اما اگر درد برگشت یا با تورم، تب یا طعم بد همراه شد، معاینه لازم است.

دندان عصب‌کشی‌شده

دندانی که قبلاً درمان ریشه شده، دیگر عصب زنده ندارد. با این حال ممکن است در بافت‌های اطراف ریشه آن مشکل یا عفونت ایجاد شود و درد یا تورم بدهد. اگر دندان عصب‌کشی‌شده درد گرفت یا متورم شد، آن را به دندانپزشک نشان دهید. درباره روکش این دندان‌ها در روکش بعد از عصب‌کشی بخوانید.

چگونه از دندان درد پیشگیری کنیم؟

NHS بهترین راه پیشگیری از دندان درد را سالم نگه داشتن دندان‌ها و لثه‌ها می‌داند: معاینه منظم دندانپزشکی، کم کردن خوراکی و نوشیدنی شیرین و خوردن آن فقط گاهی و همراه وعده‌ها، مسواک دو بار در روز به مدت حدود دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار، و تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی. Cleveland Clinic شیارپوش و فلوراید در مطب را هم پیشنهاد می‌کند.

عادت‌هایی که از دندان‌ها محافظت می‌کنند

• مسواک با موی نرم و خمیردندان فلورایددار؛ روش درست را در مسواک زدن صحیح ببینید.
• تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها.
• پرهیز از جویدن یخ، دانه‌های سفت ذرت بوداده و آب‌نبات سفت که به گفته MouthHealthy ممکن است دندان را ترک بدهند.
• استفاده از محافظ دهان در ورزش‌های پربرخورد، به توصیه MouthHealthy.
• درمان به‌موقع دندان قروچه و مشکلات لثه.

معاینه منظم

Cleveland Clinic یادآوری می‌کند که همیشه نمی‌توان از دندان درد پیشگیری کرد، چون گاهی به دلایلی خارج از کنترل ما رخ می‌دهد. اما معاینه منظم بسیاری از مشکلات را پیش از آنکه درد ایجاد کنند، پیدا می‌کند. در راهنمای چکاپ دندانپزشکی توضیح داده‌ایم در هر معاینه چه کارهایی انجام می‌شود.

هزینه درمان دندان درد به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه درمان دندان درد به علت درد و درمان لازم بستگی دارد. یک ترمیم ساده هزینه کمتری از درمان ریشه همراه روکش دارد و کشیدن و جایگزینی دندان با ایمپلنت یا بریج هزینه بیشتری دارد. مراجعه در ساعت‌های شب یا تعطیل، رادیوگرافی و داروهای تجویزی هم ممکن است در هزینه اثر داشته باشند. به همین دلیل مراجعه زودهنگام معمولاً از نظر مالی هم به سود شماست.

محدوده‌های عمومی

برای مقایسه، محدوده عمومی ویزیت دندانپزشک متخصص در بازار ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ تومان است. اگر دندان قابل نگهداری نباشد و جایگزینی با ایمپلنت مطرح شود، محدوده عمومی ایمپلنت در جدول زیر آمده است؛ این ارقام فقط پایه ایمپلنت هستند و روکش روی آن را شامل نمی‌شوند.

خدمت	محدوده قیمت (تومان)
ایمپلنت ایرانیهر واحد	۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰
ایمپلنت کره‌ایهر واحد	۱۴٬۸۰۰٬۰۰۰ تا ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰
ایمپلنت اروپایی (سوئیسی / آلمانی)هر واحد	۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰

قیمت تقریبی بازار — آخرین به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۵. بر اساس قیمت‌های اعلام‌شده مراکز درمانی؛ هزینه نهایی پس از معاینه و بسته به شرایط بیمار تعیین می‌شود.

برآورد مکتوب بخواهید

پیش از شروع درمان، برنامه و هزینه هر مرحله را به صورت مکتوب بخواهید. نکات آن را در پیش فاکتور دندانپزشکی آورده‌ایم و جدول‌های کامل قیمت در صفحه هزینه‌های دندانپزشکی است.

جمع‌بندی

دندان درد نشانه‌ای است که می‌گوید چیزی در دندان، لثه یا اطراف آن نیاز به توجه دارد. شایع‌ترین علت‌ها پوسیدگی، آبسه، ترک دندان، ترمیم آسیب‌دیده، مشکلات لثه، دندان عقل و دندان قروچه هستند و گاهی سینوس یا گوش منشأ درد است. تا رسیدن به نوبت، غذای نرم، پرهیز از محرک‌های داغ و سرد و شیرین، شستشو با آب نمک ولرم برای بزرگسالان و مسکن فقط طبق دستور بسته یا داروساز کمک می‌کند؛ اما هیچ‌کدام علت را درمان نمی‌کنند.

اگر دندان درد بیش از دو روز ماند، با مسکن آرام نشد یا با تب، تورم یا طعم بد همراه بود، به دندانپزشک مراجعه کنید. اگر تورم به اطراف چشم یا گردن رسید یا تنفس، بلع یا صحبت کردن دشوار شد، فوراً به اورژانس بیمارستان بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای طرح پرسش‌های خود پیش از مراجعه، می‌توانید از مشاوره رایگان استفاده کنید.