درد مفصل فک (TMJ)؛ علائم، علت‌ها، مراقبت در خانه، درمان‌های محافظه‌کارانه و اثر آن بر لمینت

درد مفصل فک مشکلی شایع در ناحیه فک و صورت است که معمولاً جلوی گوش، در زاویه فک یا شقیقه حس می‌شود و ممکن است با صدای کلیک، خشکی فک یا دشواری در باز کردن دهان همراه باشد. خبر خوب این است که طبق NHS و NIDCR، این مشکل در بسیاری از افراد جدی نیست و اغلب بدون درمان پیچیده بهتر می‌شود.

در این راهنما توضیح می‌دهیم مفصل گیجگاهی فکی چیست، اختلال‌های آن چه علائمی دارند، منابع پزشکی درباره علت‌ها چه می‌گویند و چرا درمان باید از روش‌های ساده و برگشت‌پذیر شروع شود. همچنین بررسی می‌کنیم درد مفصل فک چه اثری بر برنامه لمینت، طراحی لبخند و ایمپلنت دارد و چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد.

درد مفصل فک چیست و چه تفاوتی با TMJ و TMD دارد؟

درد مفصل فک معمولاً به دردی گفته می‌شود که از مفصل گیجگاهی فکی یا عضلات جونده اطراف آن منشأ می‌گیرد. طبق NIDCR، «TMJ» نام خود مفصل است و «TMD» به گروهی از بیش از سی وضعیت گفته می‌شود که باعث درد و اختلال در مفصل فک و عضلات حرکت‌دهنده آن می‌شوند. در زبان روزمره، بسیاری از افراد خود اختلال را هم «TMJ» می‌نامند.

چرا اصطلاح‌ها گاهی گیج‌کننده‌اند؟

Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که نام پزشکی این مشکل اختلال گیجگاهی فکی است، اما بسیاری از مردم آن را به اسم مفصل صدا می‌کنند. MedlinePlus هم می‌گوید کوته‌نوشت TMJ اغلب برای اشاره به همه مشکلات و علائم این ناحیه به کار می‌رود. در این مقاله، «درد مفصل فک» را برای همین مجموعه علائم به کار می‌بریم.

این مشکل چقدر شایع است؟

منابع از شایع بودن این اختلال سخن می‌گویند. healthdirect می‌گوید تقریباً نیمی از مردم در دوره‌ای از زندگی نوعی اختلال عملکرد فک را تجربه می‌کنند. همچنین NIDCR و Cleveland Clinic اشاره می‌کنند که این اختلال در زنان حدود دو برابر مردان دیده می‌شود. با این حال، شایع بودن به معنای جدی بودن نیست و بسیاری از موارد کوتاه‌مدت‌اند.

آیا درد مفصل فک خطرناک است؟

NHS می‌گوید این اختلال معمولاً جدی نیست و اغلب خودبه‌خود بهتر می‌شود. در مقابل، healthdirect هشدار می‌دهد اگر پس از چند هفته بهتر نشود، ممکن است به درد مزمن فک تبدیل شود. بنابراین بهتر است علائم را جدی بگیرید، اما نگران نباشید و از درمان‌های عجولانه دوری کنید.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی لمینت و طراحی لبخند رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

مفصل گیجگاهی فکی کجاست و چگونه کار می‌کند؟

مفصل گیجگاهی فکی دو مفصل کوچک در دو طرف سر است که فک پایین را به جمجمه وصل می‌کند. طبق NIDCR، اگر انگشت‌هایتان را درست جلوی گوش بگذارید و دهان را باز و بسته کنید، حرکت این مفصل را حس می‌کنید. healthdirect می‌گوید این مفصل در چند جهت حرکت می‌کند و به ما امکان صحبت، خوردن، بلع و حالت‌های چهره را می‌دهد.

اجزای اصلی مفصل فک

MedlinePlus ساختارهای اطراف مفصل را این‌طور برمی‌شمارد:

• دیسک غضروفی داخل مفصل؛
• عضلات فک، صورت و گردن؛
• رباط‌ها، رگ‌ها و عصب‌های مجاور؛
• دندان‌ها.

این بخش‌ها با هم کار می‌کنند. بنابراین مشکل در هر کدام، از دیسک تا عضلات، ممکن است به شکل درد مفصل فک احساس شود.

چرا هر دو طرف با هم حرکت می‌کنند؟

فک پایین یک استخوان واحد است و دو مفصل در دو طرف آن هم‌زمان کار می‌کنند. به همین دلیل گاهی درد فقط در یک طرف است، اما حرکت هر دو طرف را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین عضلات جونده در شقیقه و گونه قرار دارند و درد آن‌ها ممکن است به سر، گوش یا گردن هم برسد.

اختلالات مفصل فک چه انواعی دارند؟

طبق NIDCR، اختلال‌های گیجگاهی فکی در سه گروه کلی قرار می‌گیرند: اختلال‌های خود مفصل، از جمله مشکلات دیسک؛ اختلال‌های عضلات جونده؛ و سردردهایی که با این اختلال همراه‌اند. یک فرد ممکن است هم‌زمان بیش از یکی از این مشکلات را داشته باشد. تشخیص نوع آن به انتخاب درمان کمک می‌کند.

اختلال‌های عضلانی

در این گروه، منشأ اصلی درد عضلات جونده است. MedlinePlus توضیح می‌دهد که بسیاری از افراد نقاط ماشه‌ای پیدا می‌کنند؛ یعنی عضلاتی در فک، سر و گردن که منقبض مانده‌اند و درد را به جاهای دیگر منتقل می‌کنند و ممکن است باعث سردرد، گوش‌درد یا دندان‌درد شوند.

اختلال‌های مفصل و دیسک

در این گروه، مشکل در خود مفصل یا دیسک داخل آن است. صدای دردناک، قفل شدن یا محدودیت حرکت فک ممکن است در این گروه دیده شود. healthdirect فرسایش مفصل به دلیل آرتروز و بیماری‌های مفصلی دیگر مانند آرتریت روماتوئید را هم از علت‌های احتمالی می‌داند.

کوتاه‌مدت یا مزمن؟

NIDCR می‌گوید بسیاری از این اختلال‌ها کوتاه‌مدت‌اند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند، اما برخی مزمن می‌شوند. همچنین این اختلال ممکن است همراه مشکلات دیگری مانند سردرد، کمردرد، مشکلات خواب، سندرم روده تحریک‌پذیر و فیبرومیالژیا دیده شود. به همین دلیل گاهی همکاری چند متخصص لازم است.

علائم درد مفصل فک چیست؟

شایع‌ترین علامت، درد در عضلات جونده یا خود مفصل است که ممکن است به صورت یا گردن برسد. NIDCR و NHS علائمی مانند خشکی فک، محدودیت حرکت یا قفل شدن، صدای دردناک کلیک یا سایش هنگام باز و بسته کردن دهان، سردرد شقیقه، صدای زنگ در گوش و تغییر در جفت شدن دندان‌ها را ذکر می‌کنند.

علائم در یک نگاه

الگوهای رایج درد

NHS می‌گوید درد ممکن است هنگام جویدن و در زمان استرس بیشتر شود و حتی خواب شبانه را مختل کند. healthdirect هم بدتر شدن علائم با استرس و اضطراب را ذکر می‌کند. بنابراین یادداشت کردن زمان‌هایی که درد بیشتر می‌شود، به دندانپزشک یا پزشک در تشخیص کمک می‌کند.

علائمی که ممکن است عجیب به نظر برسند

Cleveland Clinic دندان‌درد، گوش‌درد و درد گردن یا شانه را هم در میان علائم احتمالی آورده است. این علائم ممکن است فرد را به سمت دندانپزشک یا پزشک گوش ببرد. اگر چنین دردهایی دارید و علت روشنی پیدا نشده، احتمال درگیری مفصل یا عضلات فک را با پزشک یا دندانپزشک در میان بگذارید.

آیا صدای کلیک فک بی‌درد نگران‌کننده است؟

طبق NIDCR، صدای کلیک یا تق در مفصل فک اگر دردی همراهش نباشد، شایع است، طبیعی در نظر گرفته می‌شود و درمان نمی‌خواهد. این منبع به‌صراحت می‌گوید صداهای بی‌درد مفصل درمان لازم ندارند. اما اگر صدا با درد، قفل شدن یا محدودیت باز کردن دهان همراه شود، باید بررسی شود.

چرا منابع در این باره متفاوت به نظر می‌رسند؟

NHS صدای کلیک، تق یا سایش هنگام حرکت فک را هم در فهرست علائمی آورده که برای آن‌ها باید نوبت فوری پزشک گرفت؛ این فهرست درد، قفل شدن و مشکل دید را هم شامل می‌شود. در حالی که NIDCR صدای بی‌درد را طبیعی می‌داند و می‌گوید درمان نمی‌خواهد. جمع این دو دیدگاه ساده است: اگر صدای فک تازه شروع شده، همراه درد یا محدودیت است یا نگرانتان کرده، معاینه را عقب نیندازید؛ اما صدای قدیمی و بی‌درد معمولاً دلیل درمان نیست.

برای صدای فک چه کاری نکنیم؟

صدای بی‌درد را با تمرین‌های شدید، باز و بسته کردن مکرر دهان برای «جا انداختن» فک یا درمان‌های برگشت‌ناپذیر دنبال نکنید. همچنین اگر کسی تنها به دلیل صدای بی‌درد فک، تراش دندان یا تغییر بایت را پیشنهاد کرد، پیش از تصمیم نظر دوم بگیرید.

چه عواملی با درد مفصل فک ارتباط دارند؟

طبق NIDCR، آسیب به مفصل ممکن است به برخی اختلال‌های فک منجر شود، اما در بیشتر موارد علت دقیق روشن نیست و علائم بدون دلیل آشکاری شروع می‌شوند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند ترکیبی از ژن‌ها، فشارهای روانی و زندگی و نحوه درک درد در شروع و ماندگاری درد مفصل فک نقش دارند.

علت‌هایی که منابع ذکر می‌کنند

NHS، healthdirect و Cleveland Clinic این عوامل را در فهرست علت‌های احتمالی آورده‌اند:

• ضربه به فک، سر یا صورت، از جمله شکستگی یا دررفتگی؛
• دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها؛
• فرسایش مفصل و آرتروز، یا بیماری‌های مفصلی دیگر؛
• استرس و اضطراب که باعث تنش عضلات فک می‌شود؛
• ناهماهنگی بایت، از جمله پس از پرکردگی یا دندان مصنوعی جدید.

عادت‌هایی که ممکن است علائم را بدتر کنند

Cleveland Clinic برخی عادت‌ها را از عوامل بدتر شدن علائم می‌داند: جویدن خودکار، یخ یا ناخن، وضعیت نامناسب بدن، گاز زدن لقمه‌های بزرگ، استفاده از دندان به‌عنوان ابزار، فشردن دندان‌ها در روز و خوابیدن روی شکم. MedlinePlus هم می‌گوید جلو نگه داشتن سر هنگام کار طولانی با رایانه به عضلات صورت و گردن فشار می‌آورد و تغذیه نامناسب و کم‌خوابی ممکن است علائم را بدتر کنند.

ضربه به صورت

اگر درد فک پس از ضربه به صورت شروع شده، آن را جدی بگیرید. طبق MedlinePlus، اگر پس از ضربه دندان‌های بالا و پایین روی هم بسته نشوند، ممکن است فک شکسته باشد. همچنین اگر ضربه باعث بیرون افتادن دندان شده، راهنمای افتادن دندان در اثر ضربه را ببینید.

آیا بایت نامرتب یا ارتودنسی باعث اختلال فک می‌شود؟

منابع در این باره یک‌صدا نیستند. NHS، healthdirect و Cleveland Clinic بایت ناهماهنگ را در میان علت‌های احتمالی آورده‌اند، اما NIDCR می‌گوید پژوهش‌ها این باور را که بایت بد یا درمان ارتودنسی باعث این اختلال می‌شود تأیید نمی‌کنند و شواهد فعلی از ارتباط قوی میان نامرتبی دندان‌ها و درد مفصل فک پشتیبانی نمی‌کند.

این اختلاف نظر برای بیمار چه معنایی دارد؟

MedlinePlus هم بایت بد و ارتودنسی را از علت‌هایی می‌داند که «به‌خوبی اثبات نشده‌اند». بنابراین منطقی‌ترین برداشت این است: اگر پس از یک ترمیم تازه بایت شما بلند یا ناجور شده، بررسی و تنظیم آن کاری ساده و معقول است؛ اما تغییر گسترده و دائمی بایت سالم به امید درمان درد فک، پشتوانه علمی کافی ندارد.

وقتی ترمیم تازه باعث ناراحتی شده

healthdirect مشکلات دندانی مانند پرکردگی یا دندان مصنوعی جدید را که باعث ناهماهنگی بایت شوند، در فهرست علت‌ها آورده است. اگر پس از پرکردن، روکش یا لمینت احساس می‌کنید یک دندان زودتر از بقیه به دندان مقابل می‌خورد، به دندانپزشک خبر دهید. این تنظیم معمولاً محدود به همان ترمیم است و با تراش دندان‌های سالم برای «اصلاح بایت» فرق دارد.

ارتودنسی و درد فک

NIDCR به‌صراحت می‌گوید شواهد از این باور که درمان ارتودنسی باعث این اختلال می‌شود پشتیبانی نمی‌کند. در عین حال، ارتودنسی را هم نباید به‌عنوان درمان درد مفصل فک انتخاب کرد، زیرا NIDCR آن را در میان درمان‌های بایتی آورده که شواهد کافی برای درمان این اختلال ندارند. اگر به دلیل ردیف نبودن دندان‌ها ارتودنسی می‌خواهید، ارتودنسی بزرگسالان را بخوانید.

دندان قروچه و فشردن دندان‌ها چه نقشی دارند؟

NHS، healthdirect و Cleveland Clinic دندان قروچه و فشردن دندان‌ها را از علت‌های احتمالی درد مفصل فک می‌دانند. با این حال، MedlinePlus یادآوری می‌کند که بسیاری از افراد مبتلا دندان قروچه ندارند و بسیاری از کسانی که سال‌ها دندان می‌سایند، مشکل مفصل ندارند. پس این دو با هم مرتبط‌اند، اما یکی نیستند.

چرا ارتباط این دو پیچیده است؟

MedlinePlus همچنین می‌گوید در برخی افراد ممکن است استرسِ همراه این اختلال نتیجه خود درد باشد، نه علت آن. بنابراین نمی‌توان هر درد فکی را به دندان قروچه نسبت داد. دندانپزشک با معاینه سایش دندان‌ها، حساسیت عضلات و پرسیدن درباره عادت‌ها، نقش احتمالی دندان قروچه را بررسی می‌کند.

فشردن دندان‌ها در روز

NHS توصیه می‌کند جز هنگام غذا خوردن، دندان‌هایتان روی هم نباشند. این توصیه ساده برای کسانی که هنگام تمرکز یا عصبانیت دندان‌ها را روی هم فشار می‌دهند، اهمیت زیادی دارد. برای شناخت بیشتر این عادت و راه‌های کنترل آن، راهنمای دندان قروچه را بخوانید.

دندان قروچه در خواب

MedlinePlus می‌گوید اگر علت مشکل فشردن دندان‌ها در شب باشد، درمان می‌تواند دشوار باشد، زیرا این رفتار در خواب رخ می‌دهد و کنترل آن سخت است. در چنین مواردی، دندانپزشک ممکن است محافظ شبانه را برای محافظت از دندان‌ها پیشنهاد کند؛ این وسیله بیشتر از دندان‌ها محافظت می‌کند و لزوماً خود عادت را متوقف نمی‌کند.

درد مفصل فک را با چه مشکلات دیگری ممکن است اشتباه گرفت؟

درد دهان، فک یا صورت همیشه از مفصل فک نیست. NIDCR می‌گوید ممکن است دندانپزشک یا پزشک پیش از تشخیص این اختلال، ناچار به رد کردن بیماری‌های دیگر باشد. MedlinePlus هم عفونت‌ها، مشکلات عصبی و انواع سردرد را از وضعیت‌هایی می‌داند که باید در نظر گرفته شوند. پس خودتشخیصی کافی نیست.

مشکلات دندانی که شبیه درد فک‌اند

• دندان‌درد ناشی از پوسیدگی یا التهاب عصب دندان؛
• آبسه دندان که ممکن است با تورم و درد گسترده همراه باشد؛
• درد دندان عقل و التهاب لثه اطراف آن؛
• ترک دندان که درد هنگام جویدن ایجاد می‌کند.

مشکلات غیردندانی

مشکلات گوش، سینوس، برخی سردردها و دردهای عصبی هم ممکن است در ناحیه فک یا صورت حس شوند. به همین دلیل MedlinePlus می‌گوید ممکن است لازم باشد بسته به علائم، علاوه بر دندانپزشک، پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی هم شما را ببیند.

علائمی که نباید به حساب مفصل فک گذاشت

NHS در کنار علائم این اختلال، به مواردی مانند درد یا حساسیت کنار سر یا پوست سر و مشکلات دید اشاره می‌کند که ممکن است نشانه مشکل جدی‌تری باشند و درمان فوری بخواهند. بنابراین اگر چنین علائمی دارید، آن‌ها را به درد مفصل فک نسبت ندهید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.

دندانپزشک یا پزشک درد مفصل فک را چگونه تشخیص می‌دهد؟

طبق NIDCR، آزمایش استاندارد و پذیرفته‌شده واحدی برای تشخیص اختلال‌های مفصل فک وجود ندارد. دندانپزشک یا پزشک علائم را می‌پرسد، شرح حال کامل می‌گیرد، سر، گردن، صورت و فک را از نظر حساسیت، صدای مفصل و دشواری حرکت معاینه می‌کند و در صورت نیاز عکس، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی درخواست می‌دهد.

در معاینه چه بررسی می‌شود؟

Cleveland Clinic و MedlinePlus این بررسی‌ها را ذکر می‌کنند:

1. اندازه‌گیری اینکه دهان چقدر باز می‌شود.
2. فشار دادن اطراف فک برای پیدا کردن نقاط حساس.
3. لمس مفصل‌ها هنگام باز و بسته کردن دهان.
4. گوش دادن به صدای مفصل و دیدن مسیر حرکت فک.
5. حرکت دادن فک به چپ و راست.
6. معاینه دندان‌ها و بایت.

چه سؤال‌هایی ممکن است پرسیده شود؟

NIDCR می‌گوید دندانپزشک یا پزشک درباره محل و زمان درد، عواملی که آن را بهتر یا بدتر می‌کنند و گسترش آن به سایر نقاط فک، صورت یا بدن سؤال می‌کند. همچنین ممکن است درباره دردهای دیگر مانند سردرد یا کمردرد بپرسد. بنابراین پیش از مراجعه، این موارد را یادداشت کنید.

تصویربرداری همیشه لازم است؟

خیر. MedlinePlus می‌گوید گاهی نتیجه معاینه کاملاً طبیعی است. تصویربرداری زمانی درخواست می‌شود که دندانپزشک یا پزشک برای رد کردن علت‌های دیگر یا بررسی خود مفصل به آن نیاز داشته باشد. اگر درباره نیاز به عکس یا اسکن سؤال دارید، ایمنی عکس رادیولوژی دندان را بخوانید.

چرا درمان درد مفصل فک از روش‌های ساده و برگشت‌پذیر شروع می‌شود؟

زیرا بسیاری از این مشکلات موقتی‌اند و بدتر نمی‌شوند. NIDCR می‌گوید علائم در بسیاری از افراد بدون درمان برطرف می‌شوند و چون شواهد بسیاری از درمان‌ها محدود است، کارشناسان درمان‌های محافظه‌کارانه را توصیه می‌کنند و از درمان‌هایی که مفصل، دندان یا بایت را برای همیشه تغییر می‌دهند یا جراحی هستند، پرهیز می‌کنند.

درمان برگشت‌پذیر یعنی چه؟

درمان برگشت‌پذیر روشی است که اگر کمک نکرد یا ناراحتی ایجاد کرد، می‌توان آن را کنار گذاشت و بدن به حالت قبل برمی‌گردد. غذای نرم، کمپرس گرم یا سرد، تمرین‌های ملایم فک، روش‌های آرام‌سازی و اسپلینتی که بایت را تغییر نمی‌دهد، از این گروه‌اند. در مقابل، تراش دندان، روکش و جراحی برگشت‌ناپذیرند.

اگر درمان‌های ساده کمک نکرد چه؟

MedlinePlus تأکید می‌کند که اگر درمان‌های محافظه‌کارانه جواب ندادند، این به‌طور خودکار به معنای نیاز به درمان تهاجمی‌تر نیست. همین منبع پیشنهاد می‌کند درباره درمان‌ها بیشتر بخوانید، چون نظرها بسیار متفاوت است، و نظر چند ارائه‌دهنده خدمات درمانی را بگیرید. خبر خوب این است که به گفته MedlinePlus بیشتر افراد در نهایت روشی پیدا می‌کنند که کمک کند.

چرا صبر و پیگیری مهم است؟

بهبود ممکن است تدریجی باشد. Cleveland Clinic می‌گوید برخی افراد در یکی دو هفته بهتر می‌شوند و برخی به مراقبت طولانی‌تری نیاز دارند. بنابراین برنامه درمان را با دندانپزشک یا پزشک پیگیری کنید و اگر علائم تغییر کرد، آن را گزارش دهید.

در خانه برای درد مفصل فک چه کارهایی کمک می‌کند؟

منابع پزشکی چند مراقبت ساده را برای کاهش درد مفصل فک توصیه می‌کنند: خوردن غذای نرم، بریدن غذا به تکه‌های کوچک، گذاشتن کمپرس سرد یا گرم پیچیده در پارچه، ماساژ ملایم عضلات دردناک، روش‌های آرام‌سازی و پرهیز از آدامس، جویدن ناخن، خمیازه یا باز کردن زیاد دهان و فشردن دندان‌ها.

کارهای توصیه‌شده

NHS و healthdirect این موارد را ذکر می‌کنند:

1. غذای نرم مانند سوپ، املت و ماکارونی بخورید.
2. غذا را به تکه‌های کوچک ببرید.
3. کمپرس سرد یا گرم پیچیده در پارچه را روی فک بگذارید؛ هر کدام که حس بهتری دارد.
4. عضلات دردناک فک را به‌آرامی ماساژ دهید.
5. راه‌هایی برای آرام شدن و کاهش استرس پیدا کنید.

کمپرس سرد و گرم چگونه؟

NHS برای کمپرس سرد استفاده از یک بسته نخود فرنگی یخ‌زده پیچیده در حوله را هر بار حداکثر پنج دقیقه پیشنهاد می‌کند. برای گرما هم کیسه آب گرم پیچیده در حوله را دو بار در روز و هر بار پانزده تا بیست دقیقه ذکر می‌کند. کمپرس را هرگز بدون پارچه مستقیم روی پوست نگذارید.

کارهایی که بهتر است انجام ندهید

• آدامس نجوید و سر خودکار را گاز نگیرید.
• غذا را با دندان‌های جلو گاز نزنید.
• هنگام خمیازه دهان را خیلی باز نکنید.
• ناخن نجوید.
• دندان‌ها را روی هم فشار ندهید؛ جز هنگام غذا خوردن، دندان‌ها باید از هم فاصله داشته باشند.

وضعیت بدن و کار با رایانه

Cleveland Clinic و MedlinePlus به وضعیت درست بدن اشاره می‌کنند. اگر ساعت‌ها پشت رایانه کار می‌کنید، سر را جلو نکشید، به‌طور منظم وضعیت بدن را تغییر دهید و به عضلات گردن و شانه استراحت بدهید. MedlinePlus همچنین ورزش منظم چند بار در هفته را برای افزایش توان تحمل درد ذکر می‌کند.

فیزیوتراپی، تمرین‌های فک و روش‌های رفتاری چه نقشی دارند؟

فیزیوتراپی و روش‌های رفتاری از گزینه‌های غیرجراحی درد مفصل فک‌اند. NIDCR می‌گوید پژوهش‌ها نشان می‌دهند درمان دستی، یعنی کشش بافت‌ها و عضلات اطراف مفصل با دست درمانگر، ممکن است به بهبود عملکرد و کاهش درد کمک کند. همچنین درمان شناختی‌رفتاری و بیوفیدبک، که معمولاً روان‌شناس ارائه می‌دهد، به مدیریت این اختلال کمک می‌کنند.

تمرین‌های فک را از چه کسی یاد بگیریم؟

NHS و healthdirect می‌گویند فیزیوتراپیست می‌تواند تمرین‌ها و ماساژ مناسب فک را آموزش دهد. NIDCR هم ترکیب گرما یا سرما با تمرین‌های ملایم کشش و تقویت عضلات فک را از اقدام‌های اولیه می‌داند. تمرین‌ها را از روی ویدیوهای عمومی شروع نکنید؛ تمرین نامناسب ممکن است درد را بیشتر کند.

خودمدیریتی یعنی چه؟

NIDCR این کارها را بخشی از خودمدیریتی می‌داند:

• درباره نوع اختلال خود تا جای ممکن بیاموزید.
• عادت‌هایی مانند فشردن فک، جویدن آدامس یا جویدن ناخن را بشناسید و کم کنید.
• مدیتیشن و روش‌های آرام‌سازی را تمرین کنید.
• برای مدیریت وضعیت خود هدف‌های مشخص بگذارید.
• در فعالیت‌هایی که برایتان معنادارند، فعال بمانید.

بیوفیدبک چیست؟

طبق NIDCR، در بیوفیدبک حسگرهایی تنفس، ضربان قلب، انقباض عضلات و دما را اندازه می‌گیرند. برای مثال، حسگری روی فک می‌تواند لحظه سفت شدن عضلات را نشان دهد و فرد با کمک درمانگر یاد می‌گیرد آن را تشخیص دهد و عضلات را شل کند.

خواب و استرس

NHS می‌گوید پزشک ممکن است روش‌های آرام‌سازی برای کاهش استرس و راه‌هایی برای بهبود خواب را پیشنهاد کند و در صورت نیاز فرد را نزد روان‌شناس بفرستد. همچنین healthdirect مدیریت استرس و اضطراب را از راه‌های پیشگیری می‌داند.

درباره دارو برای درد فک چه باید دانست؟

دارو ممکن است بخشی از درمان باشد، اما باید با نظر پزشک یا دندانپزشک انتخاب شود. NIDCR می‌گوید شواهد محدودی برای تصمیم درباره مؤثرترین داروها وجود دارد و برخی از داروهای نسخه‌ای ممکن است اعتیادآور باشند یا عوارض جدی داشته باشند. پس هیچ دارویی را خودسرانه شروع، قطع یا جایگزین نکنید.

چه گروه‌هایی ممکن است مطرح شوند؟

NIDCR مسکن‌های بدون نسخه را ذکر می‌کند و می‌گوید پزشک ممکن است در برخی موارد داروهای نسخه‌ای از گروه‌های مختلف تجویز کند. healthdirect هم ژل‌های ضدالتهاب موضعی روی پوست فک را از گزینه‌هایی می‌داند که می‌توان درباره آن با داروساز صحبت کرد. نوع، مقدار و مدت مصرف هر دارو را فقط پزشک یا دندانپزشک تعیین می‌کند.

پیش از مصرف هر دارو چه بپرسیم؟

• این دارو برای کدام علامت من است و چه مدت باید مصرف شود؟
• با داروهای دیگری که مصرف می‌کنم تداخل دارد؟
• چه عوارضی را باید زود گزارش کنم؟
• اگر درد بهتر شد، چگونه و با نظر چه کسی مصرف را کم یا قطع کنم؟

NIDCR توصیه می‌کند اگر دارویی برایتان تجویز شد، مطمئن شوید پزشک یا دندانپزشک توضیح داده چگونه و تا چه مدت آن را مصرف کنید.

آیا اسپلینت یا نایت گارد کمک می‌کند؟

ممکن است به برخی افراد کمک کند، اما نتیجه یکسان نیست. NIDCR می‌گوید این وسایل روی دندان‌ها قرار می‌گیرند، از دندان‌ها محافظت می‌کنند و ممکن است به ترک عادت فشردن فک کمک کنند، اما شواهد زیادی درباره اثرشان بر درد مفصل فک وجود ندارد. اگر استفاده می‌کنید، نباید برای تغییر دائمی بایت طراحی شده باشد.

دو قاعده مهم از NIDCR

اگر دندانپزشک یا پزشک استفاده از اسپلینت را پیشنهاد کرد:

1. مطمئن شوید وسیله برای تغییر دائمی بایت طراحی نشده است.
2. اگر باعث درد شد، استفاده را متوقف کنید و با دندانپزشک یا پزشک مشورت کنید.

MedlinePlus درباره اسپلینت چه می‌گوید؟

MedlinePlus می‌گوید بسیاری از افراد این وسایل را مفید یافته‌اند، اما اثر آن‌ها بسیار متفاوت است؛ ممکن است با گذشت زمان یا پس از کنار گذاشتن اثرشان کم شود و برخی افراد با آن درد بیشتری حس کنند. همچنین استفاده دائمی از آن‌ها ممکن است توصیه نشود و اگر بایت را تغییر دادند، باید استفاده را متوقف کرد.

نایت گارد اختصاصی یا آماده؟

اسپلینتی که برای مشکل مفصل فک استفاده می‌شود باید با معاینه و تنظیم دقیق ساخته شود. MedlinePlus هشدار می‌دهد برخی اسپلینت‌ها اگر درست تنظیم نشوند ممکن است بایت را تغییر دهند و مشکل تازه‌ای ایجاد کنند. درباره انواع، جنس و نگهداری آن، راهنمای نایت گارد را بخوانید.

چرا درمان‌هایی که بایت را برای همیشه تغییر می‌دهند توصیه نمی‌شوند؟

زیرا شواهد کافی برای اثر آن‌ها بر درد مفصل فک وجود ندارد و گاهی وضعیت را بدتر می‌کنند. NIDCR درمان‌های بایتی را شامل گذاشتن روکش، تراش دندان‌ها و ارتودنسی برای تغییر جای دندان‌ها می‌داند و می‌گوید شواهد کافی وجود ندارد که این درمان‌ها اختلال مفصل فک را درمان کنند. MedlinePlus هم درباره درمان‌های برگشت‌ناپذیر احتیاط می‌دهد.

پیش از هر درمان برگشت‌ناپذیر

NIDCR پیش از هر درمان پیچیده یا برگشت‌ناپذیر این کارها را توصیه می‌کند:

1. درباره درمان‌های ساده‌تر بپرسید و ابتدا آن‌ها را امتحان کنید.
2. از دندانپزشک یا پزشک بخواهید با جزئیات و به زبان ساده توضیح دهد این روش چگونه به نوع خاص اختلال شما کمک می‌کند و چه خطرهایی دارد.
3. از متخصصان واجد شرایط نظر دوم بگیرید.

لمینت و روکش به‌عنوان «درمان فک»

گاهی بیمار می‌شنود که با لمینت یا روکش کردن همه دندان‌ها می‌توان «بایت را درست کرد و درد فک را از بین برد». بر اساس آنچه NIDCR می‌گوید، این وعده پشتوانه کافی ندارد. لمینت و روکش ممکن است برای زیبایی یا بازسازی دندان‌های آسیب‌دیده مناسب باشند، اما نباید به امید درمان درد مفصل فک انجام شوند. برای گرفتن نظر دوم، نظر دوم دندانپزشکی را ببینید.

تفاوت با تنظیم یک ترمیم بلند

برداشتن یک برجستگی کوچک روی پرکردگی یا لمینت تازه که زودتر از بقیه به دندان مقابل می‌خورد، با تغییر گسترده بایت فرق دارد. این تنظیم معمولاً بخشی از تحویل درست همان ترمیم است. اگر دندانپزشک تراش دندان‌های سالم را پیشنهاد کرد، دلیل آن را دقیق بپرسید.

تزریق، شستشوی مفصل و جراحی چه زمانی مطرح می‌شوند؟

این روش‌ها فقط برای گروه کوچکی از افراد و پس از امتحان درمان‌های ساده‌تر مطرح می‌شوند. NIDCR می‌گوید جراحی تغییرات دائمی در مفصل ایجاد می‌کند و فقط وقتی باید در نظر گرفته شود که مفصل آسیبی دیده که با روش‌های دیگر قابل اصلاح نیست یا علائم شدید با وجود درمان‌های دیگر باقی مانده است.

روش‌هایی که NIDCR توضیح می‌دهد

درباره تزریق شل‌کننده عضلات

NIDCR می‌گوید این نوع تزریق برای برخی بیماری‌ها تأیید شده، اما برای اختلال مفصل فک تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا را ندارد و نتایج مطالعات درباره آن متفاوت بوده است. بنابراین اگر این روش پیشنهاد شد، درباره دلیل، شواهد و عوارض آن دقیق بپرسید.

پیش از جراحی چه بپرسیم؟

NIDCR پیشنهاد می‌کند این سؤال‌ها را بپرسید: چرا جراحی پیشنهاد می‌شود؟ آیا گزینه دیگری وجود دارد؟ چگونه به من کمک می‌کند؟ خطرهای آن چیست؟ MedlinePlus هم می‌گوید جراحی بازسازی فک یا تعویض مفصل به‌ندرت لازم است.

درد مفصل فک چه اثری بر برنامه لمینت و طراحی لبخند دارد؟

درد مفصل فک معمولاً مانع همیشگی لمینت نیست، اما باید پیش از شروع درمان بررسی شود. لمینت برای زیبایی دندان‌هاست و درمان این اختلال نیست. اگر درد فعال، قفل شدن یا محدودیت باز کردن دهان دارید، معمولاً ابتدا علت بررسی و علائم کنترل می‌شوند؛ سپس زمان و طرح لمینت با نظر دندانپزشک و با در نظر گرفتن وضعیت فک تعیین می‌شود.

چرا گفتن سابقه درد فک مهم است؟

درمان لمینت معمولاً چند جلسه دارد که در آن‌ها دهان مدتی باز می‌ماند و قالب‌گیری یا اسکن و ثبت بایت انجام می‌شود. NHS و healthdirect پرهیز از باز کردن زیاد دهان را برای کسانی که این اختلال دارند توصیه می‌کنند. بنابراین اگر دندانپزشک از سابقه شما باخبر باشد، می‌تواند در صورت نیاز برای جلسه‌های کوتاه‌تر یا استراحت میان کار برنامه‌ریزی کند.

لمینت و دندان قروچه

اگر درد فک شما با فشردن یا ساییدن دندان‌ها همراه است، این موضوع برای ماندگاری لمینت هم مهم است؛ زیرا نیروی زیاد ممکن است باعث لب‌پریدگی یا جدا شدن آن شود. دندانپزشک ممکن است پس از لمینت محافظ شبانه پیشنهاد کند. درباره خطرهای دیگر، عوارض لمینت دندان را ببینید.

طراحی لبخند و تغییر طول دندان‌ها

در طراحی لبخند، گاهی طول یا فرم دندان‌های جلو تغییر می‌کند. اگر سابقه درد فک دارید، پیش از تصمیم نهایی از دندانپزشک بپرسید آیا امتحان نتیجه با ماک آپ لمینت برای شما مناسب است و درباره اثر احتمالی تغییرها بر تماس دندان‌ها توضیح بخواهید. طرح و زمان درمان با نظر دندانپزشک و با در نظر گرفتن وضعیت فک تعیین می‌شود.

اگر پس از لمینت فک درد گرفت

اگر پس از لمینت احساس کردید بایت بلند است، یک دندان زودتر می‌خورد یا فک و عضلات خسته‌اند، با دندانپزشک تماس بگیرید. بلندی بایت معمولاً با تنظیم ساده برطرف می‌شود. برای تفاوت حساسیت معمول با درد هشداردهنده، درد بعد از لمینت را بخوانید.

اگر درد مفصل فک دارم، ایمپلنت و درمان‌های طولانی چگونه برنامه‌ریزی می‌شوند؟

داشتن سابقه درد مفصل فک معمولاً مانع ایمپلنت یا درمان‌های طولانی نیست، اما باید پیش از شروع گفته شود. دندانپزشک ممکن است جلسه‌ها را کوتاه‌تر کند، میان کار استراحت بدهد یا برای حمایت از فک وسایلی پیشنهاد کند. اگر درد شدید یا محدودیت باز کردن دهان دارید، بهتر است پیش از درمان‌های غیرفوری علت بررسی شود.

پیش از جراحی ایمپلنت

جراحی ایمپلنت، به‌ویژه برای دندان‌های عقب، ممکن است نیاز داشته باشد دهان مدتی باز بماند. اگر سابقه قفل شدن فک دارید، آن را پیش از جلسه بگویید. برای آشنایی با روند آن روز، روز جراحی ایمپلنت و برای مدیریت ناراحتی پس از آن، درد ایمپلنت را ببینید.

بایت روی ایمپلنت و روکش

پس از گذاشتن روکش روی ایمپلنت یا دندان طبیعی، دندانپزشک تماس آن با دندان مقابل را تنظیم می‌کند. اگر پس از روکش جدید احساس کردید بایت ناهماهنگ است یا فک درد گرفته، آن را زود گزارش دهید؛ زیرا healthdirect ترمیم‌های تازه‌ای را که بایت را ناهماهنگ کنند، از علت‌های احتمالی مشکلات مفصل فک می‌داند.

چه زمانی درمان را عقب بیندازیم؟

درمان‌های فوری مانند تخلیه آبسه یا کنترل درد شدید دندان را نباید به دلیل درد فک عقب انداخت. در مقابل، درمان‌های زیبایی و برنامه‌ریزی‌شده را می‌توان تا کنترل علائم فک به تعویق انداخت. تصمیم درباره زمان‌بندی با دندانپزشک شماست.

چه زمانی برای درد مفصل فک باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟

طبق NHS، اگر نمی‌توانید بخورید یا بنوشید، فک قفل می‌شود یا دهان به‌سختی باز می‌شود، سردردهای مکرر و شدید دارید، درد یا حساسیت کنار سر یا پوست سر دارید، یا مشکل دید مانند دوبینی یا کاهش دید دارید، نوبت فوری پزشک بگیرید. healthdirect هم مشکل دید، دشواری خوردن و نوشیدن و سردرد شدید را دلیل مراقبت فوری می‌داند.

نشانه‌هایی که مراجعه اورژانسی می‌خواهند

• درد فک پس از ضربه به سر یا صورت، به‌ویژه اگر دندان‌ها روی هم بسته نمی‌شوند؛
• تورمی که به گردن یا اطراف چشم برسد یا با تب همراه باشد؛
• دشواری در تنفس یا بلع؛
• فکی که باز مانده و بسته نمی‌شود.

در این موقعیت‌ها به اورژانس بیمارستان بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

نشانه‌هایی که مراجعه زودتر از نوبت عادی می‌خواهند

MedlinePlus می‌گوید اگر در خوردن یا باز کردن دهان مشکل دارید، فوراً با پزشک تماس بگیرید. همچنین Cleveland Clinic توصیه می‌کند اگر درد، صدا یا خشکی فک بهتر نمی‌شود، به پزشک مراجعه کنید. اگر علائم در زندگی روزمره‌تان اختلال ایجاد کرده‌اند، منتظر نمانید.

به کدام متخصص مراجعه کنیم؟

معمولاً اولین قدم مراجعه به دندانپزشک یا پزشک عمومی است. MedlinePlus می‌گوید ممکن است بسته به علائم لازم باشد بیش از یک متخصص، از جمله پزشک، دندانپزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی، شما را ببیند. این منبع همچنین می‌گوید کارشناسانی که در درد صورت آموزش ویژه دیده‌اند می‌توانند در تشخیص و درمان کمک کنند.

نقش هر متخصص

ارجاع به متخصص درد دهان و صورت

NIDCR پیشنهاد می‌کند پیش از درمان‌های برگشت‌ناپذیر، در صورت امکان نظر دوم یک متخصص درد دهان و صورت را بگیرید. NHS هم می‌گوید اگر درمان‌های اولیه کمک نکنند، ممکن است برای بررسی گزینه‌های دیگر به متخصص مشکلات مفصل ارجاع داده شوید.

باورهای نادرست درباره درد فک و مفصل

درباره این اختلال باورهای زیادی رایج است که گاهی بیمار را به سمت درمان‌های غیرضروری یا نگرانی بی‌مورد می‌برند. آگاهی از آن‌ها کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید.

«هر صدای فکی یعنی مفصل خراب شده»

نادرست. طبق NIDCR، صدای کلیک بی‌درد شایع است، طبیعی در نظر گرفته می‌شود و درمان نمی‌خواهد.

«با لمینت یا روکش بایت درست و درد فک تمام می‌شود»

نادرست. NIDCR می‌گوید شواهد کافی برای اثر درمان‌هایی مانند روکش، تراش دندان یا ارتودنسی بر این اختلال وجود ندارد و گاهی آن را بدتر می‌کنند.

«اسپلینت همیشه جواب می‌دهد»

نه همیشه. MedlinePlus می‌گوید اثر اسپلینت بسیار متفاوت است و برخی افراد با آن درد بیشتری حس می‌کنند.

«اگر درمان ساده جواب نداد، باید جراحی کرد»

نادرست. MedlinePlus تأکید می‌کند که جواب ندادن درمان‌های محافظه‌کارانه به‌طور خودکار به معنای نیاز به درمان تهاجمی‌تر نیست.

«درد فک همیشه از استرس است»

نه لزوماً. استرس یکی از عوامل مرتبط است، اما ضربه، آرتروز و عوامل دیگر هم نقش دارند و در بسیاری از افراد علت دقیق روشن نیست.

چه سؤال‌هایی درباره درد مفصل فک از دندانپزشک بپرسیم؟

پرسیدن سؤال‌های روشن کمک می‌کند درباره درد مفصل فک تصمیم آگاهانه بگیرید و از درمان‌های غیرضروری دوری کنید. این سؤال‌ها را پیش از جلسه یادداشت کنید، پاسخ‌ها را بنویسید و اگر درمان برگشت‌ناپذیری پیشنهاد شد، پیش از تصمیم زمان کافی برای فکر کردن و گرفتن نظر دوم بگذارید.

فهرست پیشنهادی

1. به نظر شما درد من از مفصل است، از عضلات یا از دندان‌ها؟
2. آیا علت دیگری هست که باید رد شود؟
3. چه مراقبت‌هایی در خانه برای من مناسب است؟
4. آیا فیزیوتراپی یا روش‌های آرام‌سازی کمک می‌کند؟
5. اگر اسپلینت لازم است، بایت را تغییر می‌دهد یا نه؟
6. آیا درمانی که پیشنهاد می‌کنید برگشت‌پذیر است؟
7. اگر لمینت یا ایمپلنت در برنامه دارم، بهتر است کی شروع کنم؟
8. چه علائمی را باید فوراً گزارش کنم؟

پیش از امضای رضایت‌نامه

اگر درمانی پیشنهاد شد که دندان، بایت یا مفصل را برای همیشه تغییر می‌دهد، مزایا، خطرها و گزینه‌های دیگر را مکتوب بخواهید. راهنمای رضایت آگاهانه در دندانپزشکی و سوالات قبل از لمینت کمک می‌کنند.

جمع‌بندی

درد مفصل فک معمولاً از مفصل گیجگاهی فکی یا عضلات جونده منشأ می‌گیرد و با درد جلوی گوش، صدای دردناک فک، خشکی یا قفل شدن همراه است. در بسیاری از افراد این مشکل جدی نیست و با گذشت زمان و مراقبت‌های ساده بهتر می‌شود. منابع پزشکی شروع درمان با روش‌های برگشت‌پذیر مانند غذای نرم، کمپرس، تمرین‌های ملایم و کاهش فشردن دندان‌ها را توصیه می‌کنند و درباره درمان‌هایی که بایت یا مفصل را برای همیشه تغییر می‌دهند، هشدار می‌دهند.

اگر لمینت، طراحی لبخند یا ایمپلنت در برنامه دارید، سابقه درد فک را پیش از شروع به دندانپزشک بگویید. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ اگر نمی‌توانید بخورید، فک قفل می‌شود، سردرد شدید یا مشکل دید دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید و دارو را فقط با نظر پزشک یا دندانپزشک مصرف کنید. برای بررسی برنامه درمان زیبایی خود هم می‌توانید از مشاوره رایگان استفاده کنید.