افتادن دندان در اثر ضربه؛ کمک‌های اولیه، نگهداری دندان، درمان در مطب و گزینه‌های بعدی
فهرست مطالب ۲۳ بخش
- افتادن دندان در اثر ضربه چیست و چرا هر دقیقه اهمیت دارد؟
- در دقیقه‌های اول پس از افتادن دندان در اثر ضربه چه کنیم؟
- دندان بیرونافتاده را چگونه برداریم و تمیز کنیم؟
- آیا خودمان دندان را به جایش برگردانیم؟
- اگر برگرداندن دندان ممکن نبود، آن را در چه چیزی نگه داریم؟
- اشتباه‌های رایج پس از افتادن دندان در اثر ضربه
- چرا دندان شیری بیرونافتاده را نباید به جایش برگرداند؟
- چه زمانی به‌جای دندانپزشکی باید به اورژانس بیمارستان رفت؟
- اگر دندان پیدا نشد چه باید کرد؟
- تا رسیدن به دندانپزشک، خونریزی، درد و تورم را چگونه کنترل کنیم؟
- در مطب دندانپزشک پس از افتادن دندان در اثر ضربه چه میشود؟
- آتل‌بندی دندان چیست و در این دوره چه مراقبتی لازم است؟
- آیا دندانی که به جایش برگشته عصب‌کشی لازم دارد؟
- پیگیری‌های بعدی و نشانه‌هایی که باید گزارش شوند
- دندان لق‌شده، جابه‌جاشده یا شکسته پس از ضربه چه حکمی دارد؟
- اگر دندان نجات پیدا نکرد، چه گزینه‌هایی برای جایگزینی وجود دارد؟
- هزینه درمان پس از افتادن دندان در اثر ضربه به چه عواملی بستگی دارد؟
- محافظ دهان چگونه از افتادن دندان در ورزش پیشگیری میکند؟
- جز ورزش، چه کارهایی خطر آسیب دندان را کم میکند؟
- در چند سناریوی رایج چه باید کرد؟
- باورهای نادرست درباره دندان بیرونافتاده
- پس از ضربه به دندان از دندانپزشک چه بپرسیم؟
- جمع‌بندی
افتادن دندان در اثر ضربه یکی از معدود موقعیت‌های دندانپزشکی است که چند دقیقه اول آن میتواند سرنوشت دندان را تغییر دهد. اگر دندان دائمی یک بزرگسال یا نوجوان کامل از دهان بیرون بیفتد، منابع پزشکی میگویند در بسیاری از موارد می‌توان با برگرداندن سریع آن به جای خود یا نگه داشتن آن در شیر و رساندن فوری فرد به دندانپزشک، دندان را حفظ کرد.
این راهنما برای همان لحظه‌های پراسترس نوشته شده است: دندان را چگونه برداریم، کی و چگونه آن را به جایش برگردانیم، اگر نشد در چه چیزی نگه داریم، چه زمانی به‌جای مطب باید به اورژانس بیمارستان رفت و در مطب چه اتفاقی می‌افتد. سپس به آتل، عصب‌کشی، پیگیری‌ها و گزینه‌های جایگزینی می‌پردازیم. برای سایر فوریت‌ها مانند آبسه یا خونریزی پس از کشیدن دندان، راهنمای اورژانس دندانپزشکی را ببینید.
افتادن دندان در اثر ضربه چیست و چرا هر دقیقه اهمیت دارد؟
افتادن دندان در اثر ضربه یعنی دندان به‌طور کامل، همراه با ریشه، از حفره‌اش در استخوان فک بیرون بیاید. در اصطلاح پزشکی به آن دندان «اولسه» (avulsed) میگویند. طبق Better Health Channel، اگر دندان دائمی بلافاصله به جای خود برگردد و فوراً کمک حرفهای گرفته شود، شانس خوبی برای ماندن آن هست و هر دقیقه تأخیر این شانس را کمتر میکند.
چه چیزهایی معمولاً باعث بیرون افتادن دندان می‌شوند؟
MedlinePlus علت‌های رایج حادثه‌های دندانی را این‌طور فهرست کرده است:
- زمین خوردن؛
- ضربه‌های ورزشی؛
- درگیری و دعوا؛
- تصادف رانندگی؛
- گاز زدن به خوراکی سفت.
Better Health Channel هم ورزش و تفریح را شایع‌ترین علت آسیبهای دندانی می‌داند و به حادثه‌های دوچرخه‌سواری، اسکیت‌برد و اسکوتر اشاره میکند. بنابراین افتادن دندان در اثر ضربه فقط مخصوص ورزشکاران حرفهای نیست و ممکن است در یک زمین خوردن ساده هم رخ دهد.
چرا دندانهای جلوی بالا بیشتر آسیب می‌بینند؟
در ضربه‌های صورت، دندانهای جلوی فک بالا معمولاً اولین نقطه برخورد هستند. MouthHealthy از قول یک دندانپزشک ورزشی توضیح می‌دهد که دندانهای بالا جلوتر قرار دارند و بیشترِ ضربه را تحمل می‌کنند، در حالی که دندانهای پایین کمی عقب‌ترند. همچنین Better Health Channel جلوزدگی دندانهای جلو و کافی نبودن پوشش لب روی دندانها را از عوامل خطر آسیب دندانی می‌داند.
بیرون افتادن کامل با لق شدن و شکستن چه فرقی دارد؟
ضربه به دهان ممکن است چند نتیجه متفاوت داشته باشد. گاهی دندان فقط لب‌پر میشود یا می‌شکند، گاهی لق یا جابه‌جا میشود و گاهی کامل بیرون می‌افتد. این مقاله بیشتر درباره حالت آخر است، اما در بخش‌های بعدی به لق شدن و شکستن هم کوتاه می‌پردازیم. در همه این حالت‌ها، معاینه زودهنگام دندانپزشک لازم است.
ویژه خوانندگان لبخندنو
مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان
۵۰۰٬۰۰۰ تومان
رایگان
- بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
- برآورد هزینه و روش درمان مناسب
- بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان
فرصت ثبت‌نام این دوره:
- چند سؤال کوتاه
- انتخاب شهر
- تأیید شماره
در دقیقه‌های اول پس از افتادن دندان در اثر ضربه چه کنیم؟
در دقیقه‌های اول پس از افتادن دندان در اثر ضربه، اول مطمئن شوید فرد هوشیار است و علائم خطر ضربه به سر ندارد. سپس دندان را پیدا کنید، آن را فقط از تاج بگیرید، اگر کثیف است چند ثانیه در شیر، سرم یا بزاق بشویید و در صورت امکان به جایش برگردانید. اگر نشد، در شیر یا بزاق نگه دارید و فوراً به دندانپزشک بروید.
فهرست کامل کارها به ترتیب
این ترتیب از توصیه‌های NHS، MedlinePlus، MouthHealthy و Better Health Channel جمع‌بندی شده است:
- آرام بمانید و وضعیت عمومی فرد را بررسی کنید؛ اگر علائم خطر ضربه به سر دارد، اول با ۱۱۵ تماس بگیرید.
- دندان را پیدا کنید و فقط از تاج، یعنی بخش سفیدی که در دهان دیده می‌شد، بگیرید.
- اگر دندان کثیف است، آن را چند ثانیه در شیر یا سرم شستشو آبکشی کنید؛ اگر نبود، با بزاق خود فرد.
- اگر فرد هوشیار است، دندان را با ملایمت به داخل حفره خودش برگردانید؛ ریشه باید به سمت داخل لثه باشد.
- برای ثابت ماندن دندان، روی یک دستمال، گاز یا پارچه تمیز به‌آرامی گاز بگیرید.
- اگر برگرداندن ممکن نبود، دندان را در ظرف تمیز حاوی شیر یا بزاق خود فرد بگذارید.
- هرچه زودتر به دندانپزشک بروید و پیش از رفتن تماس بگیرید تا آماده باشند.
چرا عجله مهم است اما دستپاچگی نه؟
در افتادن دندان در اثر ضربه سرعت مهم است، زیرا دندانی که خشک بماند شانس کمتری برای حفظ دارد. با این حال، کارهای عجولانه مثل ساییدن ریشه یا فشار دادن دندان با زور ممکن است آسیب بیشتری بزند. بنابراین بهتر است چند ثانیه نفس عمیق بکشید و کارها را به ترتیب انجام دهید. اگر کسی همراه شماست، یک نفر دندان را آماده کند و نفر دیگر با دندانپزشک تماس بگیرد.
به دندانپزشک چه بگوییم؟
MouthHealthy می‌گوید بسیاری از دندانپزشکان در برنامه روزانه خود زمانی برای بیماران اورژانسی کنار می‌گذارند و بهتر است هنگام تماس تا حد امکان جزئیات بدهید. پس بگویید دندان کامل بیرون افتاده، چه مدت گذشته، دندان را به جایش برگردانده‌اید یا در شیر است، و آیا ضربه به سر یا صورت هم خورده است.
دندان بیرونافتاده را چگونه برداریم و تمیز کنیم؟
دندان بیرونافتاده را فقط از تاج بگیرید؛ یعنی همان بخش صاف و سفیدی که پیش از حادثه در دهان دیده می‌شد. به ریشه، که بخش زردتر و نوک‌تیز است، دست نزنید. اگر دندان کثیف است، آن را چند ثانیه در شیر یا سرم شستشو آبکشی کنید و هرگز ریشه را نسابید، پاک نکنید یا با الکل و آب‌اکسیژنه نشویید.
تاج و ریشه را چگونه از هم تشخیص دهیم؟
Better Health Channel تاج را بخش سفید و صاف دندان و ریشه را بخش زردتر و نوک‌تیز توصیف میکند. در دندانهای جلو معمولاً یک ریشه بلند وجود دارد. اگر دندان را از تاج بگیرید، انگشت‌ها با سطح ریشه تماسی ندارند؛ همان چیزی که منابع پزشکی از شما می‌خواهند.
شستن دندان: با چه چیزی و چقدر؟
طبق NHS، اگر دندان کثیف است، آن را به‌آرامی با شیر، سرم شستشو یا بزاق آبکشی کنید. Better Health Channel مدت این کار را «چند ثانیه» ذکر میکند. همچنین همین منبع توصیه میکند از آب برای شستن دندان استفاده نکنید، مگر اینکه هیچ راه دیگری نباشد؛ در آن صورت هم دندان را تا جای ممکن کوتاه آبکشی کنید. به گفته این منبع، این کار از وارد کردن خاک و آلودگی به حفره دندان کم‌ضررتر است.
کارهایی که هرگز نباید با ریشه کرد
MedlinePlus به‌صراحت چند کار را ممنوع می‌داند:
- گرفتن دندان از ریشه؛
- تراشیدن یا پاک کردن ریشه برای برداشتن خاک؛
- مسواک زدن دندان یا شستن آن با الکل یا آب‌اکسیژنه؛
- اجازه دادن به خشک شدن دندان.
اگر تکهای خاک یا علف روی ریشه چسبیده و با آبکشی کوتاه جدا نشد، آن را به حال خود بگذارید. تمیز کردن دقیق‌تر کار دندانپزشک است.
آیا خودمان دندان را به جایش برگردانیم؟
بله، اگر دندان دائمی است و فرد هوشیار است، منابع پزشکی توصیه می‌کنند دندان را هرچه زودتر به حفره خودش برگردانید. NHS می‌گوید اگر دندان به‌راحتی برگشت، روی پارچه تمیز به‌آرامی گاز بگیرید تا در جای خود بماند. Better Health Channel تأکید میکند این کار را فقط وقتی انجام دهید که فرد هوشیار است.
روش برگرداندن دندان
- دندان تمیز را از تاج بگیرید.
- جهت آن را درست کنید؛ سطح جلویی دندان به سمت لب و ریشه به سمت داخل حفره باشد.
- دندان را با فشار ملایم به داخل حفره هل دهید.
- MedlinePlus می‌گوید دندان را طوری قرار دهید که هم‌سطح دندانهای دیگر باشد.
- روی یک دستمال، گاز یا پارچه تمیز آرام گاز بگیرید تا دندان در جایش بماند.
- مراقب باشید دندان را قورت ندهید و سپس فوراً به دندانپزشک بروید.
اگر دندان راحت برنگشت چه؟
اگر دندان با فشار ملایم به جایش برنگشت، آن را با زور فرو نکنید. در این حالت، دندان را در شیر یا بزاق نگه دارید و بدون معطلی به دندانپزشک بروید. همچنین اگر فرد بیش از حد مضطرب است، درد زیادی دارد یا کودک همکاری نمی‌کند، نگه داشتن دندان در شیر گزینه ایمن‌تری است.
چه زمانی برگرداندن دندان مناسب نیست؟
در این موقعیت‌ها دندان را برنگردانید و آن را در شیر یا بزاق نگه دارید:
- فرد بیهوش است یا هوشیاری کامل ندارد؛
- دندان شیری است یا مطمئن نیستید شیری است یا دائمی؛
- ضربه شدید به سر یا صورت خورده و فرد باید اول در اورژانس بررسی شود؛
- دندان شکسته و فقط تکهای از آن در دست شماست.
اگر برگرداندن دندان ممکن نبود، آن را در چه چیزی نگه داریم؟
اگر نتوانستید دندان را به جایش برگردانید، آن را در شیر یا در بزاق خود فرد که داخل ظرف تمیزی ریخته شده نگه دارید. منابع پزشکی تأکید می‌کنند دندان نباید خشک شود. آب معمولی برای نگهداری مناسب نیست. اگر محلول مخصوص نگهداری دندان در دسترس است، آن هم یک گزینه است. سپس بدون معطلی به دندانپزشک بروید.
مقایسه گزینه‌های نگهداری دندان
| محیط نگهداری | مناسب است؟ | نکته |
|---|---|---|
| حفره خود دندان | بله، اولویت اول | فقط اگر فرد هوشیار است |
| شیر | بله | داخل ظرف تمیز دربسته |
| بزاق خود فرد | بله | تف کردن در ظرف تمیز |
| محلول نگهداری دندان | بله | اگر در دسترس است |
| آب معمولی | خیر | فقط آبکشی بسیار کوتاه در نبود گزینه دیگر |
| دستمال خشک | خیر | دندان خشک میشود |
بزاق را چگونه آماده کنیم؟
NHS پیشنهاد میکند اگر دندان متعلق به خودتان است، در یک ظرف تمیز تف کنید و دندان را در آن بگذارید؛ اگر دندان فرزندتان است، از خود او بخواهید در ظرف تف کند. Better Health Channel هم استفاده از ظرف تمیز یا پوشش پلاستیکی غذا را برای نگه داشتن دندان در بزاق ذکر میکند.
نگه داشتن دندان داخل دهان
MouthHealthy گذاشتن دندان بین گونه و لثه را هم ذکر کرده است و MedlinePlus از نگه داشتن آن بین لب پایین و لثه یا زیر زبان نام می‌برد. این منابع شرط سنی برای این روش ذکر نکرده‌اند، اما MedlinePlus درباره دندان برگردانده‌شده هم هشدار می‌دهد که مراقب باشید آن را قورت ندهید. بنابراین احتیاط کنید: این روش را فقط برای فرد هوشیار و همکاری‌کننده در نظر بگیرید؛ برای کودکان، افراد گیج یا کسانی که دچار تهوع‌اند، شیر یا ظرف بزاق انتخاب ساده‌تر و کم‌خطرتری است.
کیت نگهداری دندان چیست؟
MedlinePlus می‌گوید کیت‌های نگهداری دندان شامل یک ظرف حمل و محلول مخصوص‌اند و پیشنهاد میکند خانواده‌ها داشتن آن را در جعبه کمک‌های اولیه در نظر بگیرند. MouthHealthy هم محصولات نگهداری دندان دارای تأیید انجمن دندانپزشکی آمریکا را ذکر کرده است. اگر فرزندتان ورزش برخوردی انجام می‌دهد، درباره در دسترس بودن چنین محصولی از دندانپزشک بپرسید؛ اما نبودن آن نباید باعث معطلی شود، چون شیر در بیشتر خانه‌ها پیدا میشود.
اشتباه‌های رایج پس از افتادن دندان در اثر ضربه
پس از افتادن دندان در اثر ضربه، بسیاری از دندان‌هایی که می‌شد حفظشان کرد، به دلیل چند اشتباه ساده در دقیقه‌های اول از دست می‌روند. این اشتباه‌ها معمولاً از سر نگرانی و نیت خوب انجام می‌شوند. دانستن آن‌ها پیش از حادثه، به‌ویژه برای والدین، مربیان ورزشی و معلم‌ها، کمک میکند در لحظه حادثه درست واکنش نشان دهند.
اشتباه‌هایی که شانس حفظ دندان را کم می‌کنند
- پیچیدن دندان در دستمال کاغذی و گذاشتن آن در جیب؛
- شستن دندان زیر شیر آب و ساییدن ریشه با انگشت یا مسواک؛
- نگه داشتن دندان در لیوان آب؛
- شستن دندان با الکل، آب‌اکسیژنه یا مواد ضدعفونی‌کننده؛
- صبر کردن تا صبح روز بعد یا تا پایان مسابقه؛
- گشتن طولانی به دنبال «مرکز بهتر» به‌جای رفتن به نزدیک‌ترین دندانپزشک در دسترس.
اشتباه درباره نوع دندان
اشتباه دیگر این است که دندان شیری کودک را به جایش برگردانیم یا دندان دائمی تازه‌رویش‌یافته را شیری فرض کنیم و دور بیندازیم. در بخش بعد درباره تشخیص این دو توضیح می‌دهیم. اگر مطمئن نیستید، دندان را برنگردانید، آن را در شیر نگه دارید و فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید.
اشتباه در اولویت‌بندی
وقتی افتادن دندان در اثر ضربه شدید رخ داده، تمرکز روی دندان نباید باعث شود علائم خطر ضربه به سر نادیده گرفته شود. سلامت مغز و راه تنفسی همیشه مقدم است. بنابراین اگر نشانه‌های خطر وجود دارد، دندان را در شیر بگذارید و همراه بیمار به اورژانس ببرید.
چرا دندان شیری بیرونافتاده را نباید به جایش برگرداند؟
دندان شیری بیرونافتاده را نباید به جای خود برگرداند، زیرا ممکن است به دندان دائمی که زیر آن در حال رشد است آسیب بزند. Better Health Channel توضیح می‌دهد که دندان شیری برگردانده‌شده ممکن است به استخوان جوش بخورد و در زمان افتادن طبیعی آن مشکل ایجاد کند. با این حال، کودک باید فوراً معاینه شود.
دندان شیری یا دائمی؟
تشخیص این دو گاهی دشوار است. Better Health Channel می‌گوید دندانهای شیری معمولاً کوچک‌تر، صاف‌تر و سفیدترند. در مقابل، دندانهای دائمی کودکان اغلب زردتر و بزرگ‌ترند و گاهی روی لبه جویدنی خود برجستگی‌های کوچکی دارند. سن کودک و اینکه آن دندان پیش‌تر عوض شده یا نه هم سرنخ مهمی است.
پس از ضربه به دهان کودک چه کنیم؟
- کودک را آرام کنید و خونریزی لب یا لثه را با فشار ملایم یک پارچه تمیز کنترل کنید.
- اگر دندان شیری است، آن را برنگردانید؛ می‌توانید آن را برای نشان دادن به دندانپزشک نگه دارید.
- اگر شک دارید دائمی است، دندان را در شیر بگذارید و فوراً تماس بگیرید.
- کودک را هرچه زودتر نزد دندانپزشک ببرید تا دندانهای دیگر، لبها و لثه بررسی شوند.
- به خواب‌آلودگی، استفراغ یا تغییر رفتار کودک توجه کنید و در صورت وجود آن‌ها به اورژانس بروید.
نوجوانانی که دندان دائمی تازه دارند
در نوجوانان، دندانهای جلو معمولاً دائمی‌اند و باید طبق همان مراحل بزرگسالان عمل کرد. ریشه دندانهای دائمی تازه‌رویش‌یافته ممکن است هنوز کامل نشده باشد؛ به همین دلیل تصمیم‌های بعدی درمان، مانند زمان و نوع درمان ریشه، را دندانپزشک بر اساس سن و عکس میگیرد.
چه زمانی به‌جای دندانپزشکی باید به اورژانس بیمارستان رفت؟
اگر ضربه علاوه بر دندان به سر یا صورت هم خورده و فرد بیهوش شده، خوابآلود است، تشنج کرده، استفراغ میکند، مشکل دید یا شنوایی دارد یا از گوش و بینی مایع شفاف یا خون میآید، مستقیم به اورژانس بیمارستان بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید. در این وضعیت، دندان را در شیر بگذارید و همراه ببرید.
علائم خطر ضربه به سر طبق NHS
NHS این موارد را پس از ضربه به سر دلیل تماس فوری با اورژانس می‌داند:
- بیهوش شدن و به هوش نیامدن، یا ناتوانی در بیدار ماندن؛
- تشنج؛
- سقوط از ارتفاع بیش از یک متر یا پنج پله؛
- مشکل در دید یا شنوایی؛
- خروج مایع شفاف از گوش یا بینی، یا خونریزی از گوش؛
- بی‌حسی یا ضعف تازه در بخشی از بدن؛
- مشکل در راه رفتن، تعادل، فهمیدن یا صحبت کردن؛
- ضربه با سرعت زیاد، مثل تصادف رانندگی؛
- تغییر رفتار، مثل تحریک‌پذیری یا بی‌توجهی غیرعادی.
علائمی که مشورت فوری می‌خواهند
NHS همچنین استفراغ، سرگیجه، مصرف داروی رقیق‌کننده خون و مصرف الکل یا مواد هنگام حادثه را دلیل گرفتن مشورت فوری پزشکی می‌داند. داروی رقیق‌کننده خون را هم خودسرانه قطع نکنید و فقط آن را به پزشک اطلاع دهید.
بسته نشدن دندانها و احتمال شکستگی فک
طبق MedlinePlus، اگر پس از ضربه نمی‌توانید دندانهای بالا و پایین را روی هم ببندید، ممکن است فک شکسته باشد و باید فوراً در مطب دندانپزشکی یا بیمارستان کمک بگیرید. تورم شدید، تغییر شکل صورت یا درد زیاد هنگام حرکت فک هم ارزیابی فوری لازم دارد. اگر پس از بهبود آسیبهای اولیه، درد جلوی گوش یا صدای دردناک فک باقی ماند، راهنمای درد مفصل فک را ببینید.
خودتان رانندگی نکنید
NHS توصیه میکند اگر به سرتان ضربه خورده، خودتان تا اورژانس رانندگی نکنید. از یک همراه کمک بگیرید یا با اورژانس تماس بگیرید. شیر حاوی دندان را هم فراموش نکنید.
اگر دندان پیدا نشد چه باید کرد؟
اگر دندان بیرونافتاده پیدا نشد، باز هم باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید. NHS بیرون افتادن دندان را حتی وقتی دندان پیدا نمی‌شود دلیل گرفتن نوبت اورژانسی دندانپزشکی می‌داند. دندانپزشک دهان، حفره دندان و بافت‌های اطراف را معاینه میکند و با عکس وضعیت ریشه‌ها، استخوان و دندانهای مجاور را بررسی میکند.
چرا معاینه لازم است وقتی دندانی برای برگرداندن نیست؟
حتی وقتی پس از افتادن دندان در اثر ضربه دندانی برای کاشت دوباره نمانده، همان ضربه ممکن است به دندانهای کناری، لثه، لب یا استخوان هم آسیب زده باشد. همچنین گاهی دندانی که «گم شده» تصور میشود، در واقع شکسته و بخشی از آن در دهان مانده یا جابه‌جا شده است. فقط معاینه و عکس این موارد را روشن میکند.
اگر نگران قورت دادن یا فرو رفتن دندان در راه تنفس هستید
اگر پس از حادثه سرفه شدید، خس‌خس سینه یا دشواری در تنفس دارید، این را علامت خطر بدانید و فوراً به اورژانس بروید. به پزشک بگویید که دندان پیدا نشده است تا او درباره بررسی‌های لازم تصمیم بگیرد.
تا رسیدن به دندانپزشک، خونریزی، درد و تورم را چگونه کنترل کنیم؟
برای کنترل خونریزی، طبق MedlinePlus یک گاز یا پارچه تمیز را روی محل بگذارید و با فشار مستقیم نگه دارید. برای کاهش درد و تورم، کمپرس سرد را از روی پوست صورت و نزدیک محل آسیب بگذارید. هر دارویی برای درد را فقط با نظر دندانپزشک، پزشک یا داروساز مصرف کنید و آن را روی لثه نگذارید.
کنترل خونریزی
اگر دندان را به جایش برگردانده‌اید، گاز گرفتن آرام روی پارچه تمیز هم دندان را ثابت نگه می‌دارد و هم به کنترل خونریزی کمک میکند. اگر حفره خالی است، یک گاز تمیز تاشده را روی آن بگذارید و آرام گاز بگیرید. اگر با فشار مداوم خونریزی بند نیامد یا شدید بود، به اورژانس بروید.
کمپرس سرد
کمپرس سرد را در یک پارچه بپیچید و از روی پوست، نه مستقیم روی لثه، بگذارید. یخ را مستقیم روی پوست نگذارید. همچنین اگر لب یا زبان بریده شده، MouthHealthy توصیه میکند محل را به‌آرامی با آب تمیز کنید و کمپرس سرد بگذارید.
درباره مسکن‌ها
اگر درد شدید است، نوع و مقدار مسکن را از دندانپزشک، پزشک یا داروساز بپرسید؛ به‌ویژه اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید، باردار هستید یا بیماری زمینه‌ای دارید. MouthHealthy یادآوری میکند که قرص را نباید روی دندان یا لثه دردناک گذاشت.
در مطب دندانپزشک پس از افتادن دندان در اثر ضربه چه میشود؟
در مطب، دندانپزشک پس از افتادن دندان در اثر ضربه ابتدا بررسی میکند دندان برگردانده‌شده در جای درست است و در صورت نیاز جای آن را اصلاح میکند. طبق NHS، ممکن است عکس برای بررسی آسیب ریشه لازم باشد. اگر دندان را در شیر یا بزاق آورده‌اید، دندانپزشک معمولاً آن را تمیز میکند، به جایش برمی‌گرداند و با آتل ثابت میکند.
مراحل معمول در جلسه اول
- پرسیدن درباره زمان حادثه، نحوه نگهداری دندان و ضربه به سر.
- معاینه دندان، لثه، لبها و دندانهای کناری.
- گرفتن عکس برای بررسی ریشه و استخوان، در صورت نیاز.
- تمیز کردن و برگرداندن دندانی که در شیر یا بزاق آورده شده.
- ثابت کردن دندان به دندانهای دو طرف با آتل.
- ارائه توصیه‌های مراقبتی و تعیین زمان جلسههای بعدی.
چرا گفتن جزئیات حادثه مهم است؟
در افتادن دندان در اثر ضربه، زمانی که دندان بیرون از دهان بوده، محیطی که در آن نگهداری شده و اینکه آیا دندان برگردانده شده یا نه، در تصمیم‌های دندانپزشک اثر دارد. همچنین فهرست داروها، بیماری‌های زمینه‌ای و سابقه واکسیناسیون را بگویید تا دندانپزشک یا پزشک درباره نیاز به اقدام‌های دیگر تصمیم بگیرد.
آیا ممکن است دندانپزشک دندان را برنگرداند؟
بله. گاهی آسیب ریشه، شکستگی دندان یا وضعیت استخوان طوری است که برگرداندن دندان منطقی نیست. در این صورت دندانپزشک گزینه‌های دیگر را توضیح می‌دهد. پرسیدن دلیل این تصمیم و گرفتن توضیح روشن حق شماست؛ و اگر شرایط اجازه می‌دهد، می‌توانید بعدها برای برنامه جایگزینی نظر دوم دندانپزشکی هم بگیرید.
آتل‌بندی دندان چیست و در این دوره چه مراقبتی لازم است؟
آتل‌بندی یعنی دندان برگردانده‌شده را برای مدتی به دندانهای دو طرفش وصل کنند تا در جای خود ثابت بماند. NHS این کار را بخشی از درمان معمول دندان بیرونافتاده می‌داند و می‌گوید احتمالاً پس از چند هفته باید برای برداشتن آتل و درمان‌های دیگر برگردید. مدت دقیق و مراقبت‌ها را دندانپزشک تعیین میکند.
در دوره آتل از دندانپزشک چه بپرسیم؟
- چه خوراکی‌هایی را در این مدت بخورم و از کدام دوری کنم؟
- دندانها و آتل را چگونه مسواک بزنم؟
- آیا دهان‌شویه لازم است و کدام نوع؟
- چه زمانی می‌توانم دوباره ورزش کنم؟
- اگر آتل جدا شد یا لبه‌اش زبانم را زخم کرد چه کنم؟
نشانه‌هایی که در این دوره باید زود گزارش کنید
اگر دندان دوباره لق شد، آتل جدا شد، درد به‌جای کم شدن بیشتر شد، تورم، تب یا ترشح چرک پیدا شد، با دندانپزشک تماس بگیرید. تورمی که به گردن یا اطراف چشم برسد یا با دشواری بلع و تنفس همراه باشد، دلیل مراجعه فوری به اورژانس است.
گاز زدن با دندانهای جلو
در این دوره معمولاً گاز زدن خوراکی سفت با دندان آسیب‌دیده توصیه نمی‌شود، اما جزئیات آن را باید از دندانپزشک خودتان بپرسید. خرد کردن غذا به تکه‌های کوچک و جویدن با دندانهای عقب روش ساده‌ای برای محافظت از دندان است.
آیا دندانی که به جایش برگشته عصب‌کشی لازم دارد؟
در بسیاری از موارد بله. طبق MedlinePlus، پس از کاشت دوباره دندان بیرونافتاده به احتمال زیاد درمان ریشه برای برداشتن عصب قطع‌شده داخل دندان لازم است. NHS هم می‌گوید معمولاً پس از چند هفته جلسه دیگری برای درمانی مانند درمان ریشه و برداشتن آتل لازم میشود. تصمیم نهایی با دندانپزشک است.
چرا عصب دندان آسیب می‌بیند؟
وقتی دندان کامل از حفره بیرون میآید، رگ‌ها و عصبی که از نوک ریشه وارد دندان می‌شوند قطع می‌شوند. بنابراین برگرداندن دندان به جایش، لزوماً به معنای زنده ماندن عصب داخل آن نیست. برای آشنایی با مراحل این درمان، راهنمای عصب‌کشی دندان را بخوانید.
آیا دندان پس از عصب‌کشی ضعیف میشود؟
دندان عصب‌کشی‌شده گاهی به ترمیم یا روکش نیاز پیدا میکند، به‌خصوص اگر بخشی از آن شکسته باشد. اما برای دندان جلو، همیشه روکش لازم نیست و تصمیم به مقدار ساختار باقی‌مانده بستگی دارد. توضیح بیشتر را در روکش دندان بعد از عصب‌کشی ببینید.
نقش جلسههای پیگیری
دندانپزشک در جلسههای پیگیری با معاینه و در صورت نیاز با عکس، وضعیت ریشه و استخوان اطراف دندان را بررسی میکند. حتی اگر دندان ظاهراً خوب است، این جلسه‌ها را حذف نکنید؛ زیرا برخی تغییرها فقط در معاینه یا عکس دیده می‌شوند.
پیگیری‌های بعدی و نشانه‌هایی که باید گزارش شوند
پس از افتادن دندان در اثر ضربه، کار با برگرداندن دندان تمام نمی‌شود. دندانی که دچار ضربه شده ممکن است ماه‌ها بعد هم تغییر کند. به همین دلیل دندانپزشک برنامه پیگیری مشخصی می‌دهد و از شما می‌خواهد هر تغییری را زود گزارش کنید.
نشانه‌هایی که باید زودتر از نوبت بعدی گزارش شوند
- درد خودبه‌خودی یا دردی که شب‌ها بیدارتان کند؛
- تورم لثه، جوش چرکی روی لثه یا طعم بد در دهان؛
- لق شدن دوباره دندان؛
- تغییر رنگ تاج دندان نسبت به دندانهای کناری؛
- تغییر صدای دندان هنگام ضربه آرام یا احساس متفاوت هنگام جویدن.
برنامه پیگیری را مکتوب کنید
تاریخ حادثه، تاریخ برگرداندن دندان، تاریخ برداشتن آتل و نتیجه هر جلسه را یادداشت کنید. اگر بعدها به دندانپزشک دیگری مراجعه کنید، این اطلاعات به او کمک میکند. همچنین عکس‌ها و گزارش‌ها را از مطب بخواهید و نگه دارید.
بازگشت به ورزش
زمان بازگشت به ورزش را با دندانپزشک هماهنگ کنید. اگر ورزش برخوردی انجام می‌دهید، پیش از بازگشت درباره ساخت محافظ دهان اختصاصی صحبت کنید. اگر ضربه به سر هم خورده بود، NHS توصیه میکند دست‌کم سه هفته از ورزش‌های برخوردی دوری کنید و اگر مطمئن نیستید، با پزشک مشورت کنید.
دندان لق‌شده، جابه‌جاشده یا شکسته پس از ضربه چه حکمی دارد؟
ضربه همیشه به افتادن دندان منجر نمی‌شود و افتادن دندان در اثر ضربه فقط یکی از حالت‌هاست. گاهی دندان لق میشود، کج میشود، به داخل لثه فرو می‌رود یا می‌شکند. در همه این حالت‌ها باید هرچه زودتر با دندانپزشک تماس بگیرید. Better Health Channel می‌گوید حتی دندان لب‌پریده یا ترک‌خورده بی‌درد هم باید زود دیده شود، زیرا ترمیم زودهنگام میتواند به حفظ دندان کمک کند.
دندان لق یا جابه‌جاشده
اگر دندان لق شده، به داخل لثه فرو رفته یا از ردیف بیرون زده، خودتان آن را جابه‌جا نکنید و با آن گاز نزنید؛ فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید و هرچه زودتر مراجعه کنید. Better Health Channel در همه آسیبهای دندانی گرفتن فوری توصیه از متخصص دهان و دندان را لازم می‌داند. اگر دندانها دیگر مثل قبل روی هم بسته نمیشوند، این را هم بگویید؛ چون طبق MedlinePlus ممکن است نشانه شکستگی فک باشد.
دندان شکسته یا لب‌پریده
طبق NHS، شکستن یا لبپریدگی دندان معمولاً جدی نیست و دندانپزشک میتواند آن را درمان کند. اگر تکهای از دندان جدا شده، آن را در شیر یا بزاق نگه دارید، زیرا گاهی دوباره چسبانده میشود. درمان ممکن است چسباندن تکه، پرکردن، روکش یا در شکستگی‌های عمیق، درمان ریشه باشد. جزئیات را در ترمیم دندان شکسته بخوانید.
ترک دندان پس از ضربه
گاهی ضربه ترکی ایجاد میکند که با چشم دیده نمی‌شود و فقط هنگام گاز گرفتن یا با سرما دردناک است. اگر پس از حادثه چنین دردی دارید، راهنمای ترک دندان را ببینید و معاینه را عقب نیندازید.
اگر دندان نجات پیدا نکرد، چه گزینه‌هایی برای جایگزینی وجود دارد؟
اگر دندان پیدا نشد یا دندانپزشک نتوانست آن را حفظ کند، طبق NHS ممکن است تا ترمیم حفره یک دندان مصنوعی موقت گذاشته شود و پس از آن گزینه‌هایی مانند بریج یا ایمپلنت مطرح شود. انتخاب میان این روش‌ها به سن، وضعیت استخوان، سلامت دندانهای کناری و خواسته شما بستگی دارد.
گزینه‌های رایج در یک نگاه
| گزینه | مناسب برای | نکته مهم |
|---|---|---|
| پروتز متحرک موقت | دوره ترمیم | راه حل کوتاه‌مدت و برداشتنی |
| بریج چسبی | فضای یک دندان جلو | دندانهای کناری کمتر تراش می‌خورند |
| بریج ثابت معمولی | دندانهای کناری روکش‌دار یا ضعیف | دندانهای کناری تراش می‌خورند |
| ایمپلنت | استخوان کافی، پایان رشد فک | چند مرحله و چند ماه زمان |
برای مقایسه کامل همه راه‌ها، راهنمای گزینه‌های جایگزینی دندان از دست رفته را ببینید. همچنین برای مقایسه دو گزینه ثابت، ایمپلنت یا بریج را بخوانید.
ایمپلنت دندان جلو پس از ضربه
ایمپلنت دندان جلو از نظر زیبایی حساس است، زیرا لثه و استخوان ناحیه جلو در لبخند دیده می‌شوند. ضربه ممکن است به استخوان هم آسیب زده باشد و گاهی پیش از ایمپلنت پیوند استخوان لازم شود. نکته‌های این درمان را در ایمپلنت دندان جلو بخوانید.
ایمپلنت فوری؛ همان روز کشیدن یا از دست دادن دندان
در برخی شرایط، ایمپلنت میتواند بلافاصله پس از خارج کردن ریشه آسیب‌دیده گذاشته شود. با این حال، این روش به سلامت استخوان، نبود عفونت و ثبات اولیه پیچ بستگی دارد و برای همه مناسب نیست. معیارهای آن را در ایمپلنت فوری ببینید.
بریج و پروتز
بریج ثابت با تکیه بر دندانهای کناری جای خالی را پر میکند. برای آشنایی با انواع آن، بریج دندان و بریج مریلند را بخوانید. اگر چند دندان از دست رفته یا ایمپلنت فعلاً ممکن نیست، پروتز پارسیل هم گزینه‌ای است که دندانپزشک ممکن است پیشنهاد کند.
در نوجوانان چه باید کرد؟
در نوجوانی که فکش هنوز در حال رشد است، زمان ایمپلنت را دندانپزشک بر اساس رشد فک تعیین میکند و تا آن زمان معمولاً راه حل‌های موقت به کار می‌رود. درباره این موضوع در سن مناسب ایمپلنت بیشتر بخوانید.
هزینه درمان پس از افتادن دندان در اثر ضربه به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه درمان پس از افتادن دندان در اثر ضربه به نتیجه دندان بستگی دارد. اگر دندان حفظ شود، هزینه شامل معاینه، عکس، آتل‌بندی، درمان ریشه و جلسههای پیگیری است. اگر دندان از دست برود، هزینه جایگزینی، مانند بریج یا ایمپلنت و روکش روی آن، اضافه میشود. پیش از هر درمان غیرفوری، برآورد مکتوب بخواهید.
قیمت‌های مرجع ایمپلنت برای برنامه‌ریزی
اگر جایگزینی با ایمپلنت مطرح شود، این بازه‌ها را برای آشنایی اولیه ببینید. توجه کنید که ردیف‌های ایمپلنت فقط قیمت خود ایمپلنت را نشان می‌دهند و روکش روی آن را شامل نمیشوند؛ ردیف آخر هم هزینه پیوند استخوان است که فقط در صورت نیاز اضافه میشود. روکش و عکس‌ها جداگانه محاسبه می‌شوند.
| خدمت | محدوده قیمت (تومان) |
|---|---|
| ایمپلنت ایرانیهر واحد | ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ایمپلنت کره‌ایهر واحد | ۱۴٬۸۰۰٬۰۰۰ تا ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ایمپلنت اروپایی (سوئیسی / آلمانی)هر واحد | ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پیوند استخوان / سینوس لیفتهر ناحیه | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ |
هزینه ویزیت تخصصی هم در حدود ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ تومان است. برای دیدن همه قیمت‌ها به صفحه هزینه‌ها بروید.
نکته‌های مالی در حادثه
- در درمان فوری، معطل گرفتن پیش‌فاکتور نشوید؛ ابتدا دندان را نجات دهید.
- برای مراحل بعدی، مانند ایمپلنت یا بریج، طرح درمان مکتوب بگیرید؛ راهنمای پیش فاکتور دندانپزشکی کمک میکند.
- اگر حادثه در مدرسه، باشگاه یا محل کار رخ داده، درباره پوشش بیمه حادثه یا بیمه تکمیلی پرس‌وجو کنید.
محافظ دهان چگونه از افتادن دندان در ورزش پیشگیری میکند؟
محافظ دهان ضربه به صورت را تا حدی جذب و پخش میکند و به این ترتیب خطر شکستن دندان و آسیب لب، زبان، گونه و فک را کم میکند. MouthHealthy و Better Health Channel نمونه اختصاصی ساخت دندانپزشک را محافظت مناسبتری میدانند و Better Health Channel توصیه میکند محافظ در تمرین و مسابقه، هر دو، استفاده شود.
انواع محافظ دهان ورزشی
| نوع | جفت شدن | نکته |
|---|---|---|
| اختصاصی دندانپزشک | معمولاً دقیق‌ترین | گران‌تر، راحت‌تر |
| جوشاندنی و گاز گرفتنی | متوسط | طبق دستور سازنده شکل میگیرد |
| آماده | اغلب ضعیف | حجیم، گاهی تنفس و صحبت را دشوار میکند |
MouthHealthy می‌گوید اگر نمونه اختصاصی برایتان مقدور نیست، باز هم استفاده از نمونه آماده یا جوشاندنی بهتر از نداشتن محافظ است.
چه کسانی بیشتر به محافظ دهان نیاز دارند؟
MouthHealthy تأکید میکند که ورزش‌های برخوردی خطر بیشتری دارند، اما در ورزش‌های غیربرخوردی مثل ژیمناستیک و اسکیت هم آسیب دندانی ممکن است. Better Health Channel هم افرادی با دندانهای جلوی بیرون‌زده، پوشش ناکافی لب و کسانی که ارتودنسی ثابت دارند را در خطر بیشتر می‌داند. برای ارتودنسی، دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی نوع مناسب محافظ را تعیین میکند.
یک محافظ خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟
طبق Better Health Channel، محافظ دهان باید راحت اما محکم باشد، اجازه تنفس، بلع و صحبت عادی بدهد، باعث تهوع نشود و بو و مزه نداشته باشد.
نگهداری و تعویض محافظ
- پس از هر بار استفاده آن را آبکشی کنید و بگذارید در هوا خشک شود.
- در جعبه سوراخ‌دار نگه دارید و از آفتاب، آب داغ و داشبورد خودرو دور نگه دارید.
- آن را در معاینه‌های دوره‌ای همراه ببرید تا دندانپزشک بررسی کند.
- طبق Better Health Channel، محافظ کودکان به دلیل رشد و رویش دندانها باید هر دوازده تا هجده ماه عوض شود.
- محافظ بزرگسالان را پس از درمان دندانپزشکی یا از دست دادن دندان باید تعویض کرد.
جز ورزش، چه کارهایی خطر آسیب دندان را کم میکند؟
علاوه بر محافظ دهان، چند عادت ساده خطر شکستن یا بیرون افتادن دندان را کم میکند. MedlinePlus بستن کمربند ایمنی، دوری از دعوا و پرهیز از خوراکی‌های خیلی سفت را توصیه میکند. MouthHealthy هم می‌گوید از دندان برای بریدن یا باز کردن چیزها استفاده نکنید و از جویدن یخ و آب‌نبات سفت دوری کنید.
پیشگیری در خانه و خیابان
- کمربند ایمنی را در همه سفرها ببندید و برای کودکان صندلی مناسب سنشان استفاده کنید.
- هنگام دوچرخه‌سواری، اسکیت و اسکوتر از کلاه ایمنی استفاده کنید.
- برای باز کردن بسته‌ها و بریدن نخ از قیچی استفاده کنید، نه از دندان.
- از جویدن یخ، هسته‌های سفت و دانه‌های ذرت بازنشده خودداری کنید.
دندان‌هایی که آسیب‌پذیرترند
دندانی که پرکردگی بزرگ دارد، عصب‌کشی شده یا ترک دارد، در برابر ضربه آسیب‌پذیرتر است. همچنین لمینت و روکش ممکن است در ضربه بشکنند. اگر لمینت دارید و ورزش می‌کنید، درباره محافظ دهان با دندانپزشک صحبت کنید. برای مراقبت روزمره، مراقبت از لمینت را ببینید.
آمادگی پیش از حادثه
شماره دندانپزشک خود را در تلفن ذخیره کنید و بدانید نزدیک‌ترین مرکز دندانپزشکی شبانه‌روزی یا اورژانس کجاست. اگر فرزندتان ورزش برخوردی انجام می‌دهد، مراحل کمک‌های اولیه را با مربی او هم در میان بگذارید.
در چند سناریوی رایج چه باید کرد؟
مثال‌های زیر نشان می‌دهند اصول کمک‌های اولیه چگونه در موقعیت‌های واقعی افتادن دندان در اثر ضربه به کار می‌روند. هر حادثه شرایط خودش را دارد و این مثال‌ها جایگزین تماس با دندانپزشک یا اورژانس نیستند.
سناریوی اول؛ ضربه توپ در فوتبال
یک بازیکن بزرگسال پس از برخورد توپ، دندان جلوی بالای خود را در دست دارد. او هوشیار است و سرگیجه ندارد. همبازی‌ها دندان را از تاج می‌گیرند، چند ثانیه با شیر یک بطری آبکشی می‌کنند و خود بازیکن آن را به جایش برمی‌گرداند. سپس روی دستمال تمیز گاز میگیرد و بلافاصله به دندانپزشک می‌رود.
سناریوی دوم؛ زمین خوردن کودک در پارک
کودکی خردسال زمین می‌خورد و دندان جلویش بیرون می‌افتد. والدین مطمئن‌اند دندان شیری است. آن‌ها دندان را برنمی‌گردانند، خونریزی را با پارچه تمیز کنترل می‌کنند، به رفتار و هوشیاری کودک توجه می‌کنند و همان روز او را نزد دندانپزشک می‌برند.
سناریوی سوم؛ تصادف با دوچرخه و ضربه به سر
نوجوانی پس از تصادف با دوچرخه، دندانی از دست داده و استفراغ میکند. در این حالت اولویت با ضربه به سر است. خانواده دندان را در شیر می‌گذارند، با ۱۱۵ تماس می‌گیرند و به اورژانس می‌روند. پس از بررسی پزشکی، درباره دندان با دندانپزشک تصمیم گرفته میشود.
سناریوی چهارم؛ دندانی که پیدا نشد
بزرگسالی پس از زمین خوردن روی پله متوجه میشود دندانش نیست و آن را پیدا نمی‌کند. او تنفس طبیعی دارد و سرفه نمی‌کند. با این حال، همان روز به دندانپزشک مراجعه میکند تا حفره، دندانهای کناری و استخوان معاینه و عکس‌برداری شوند و درباره جایگزینی برنامه‌ریزی شود.
باورهای نادرست درباره دندان بیرونافتاده
درباره افتادن دندان در اثر ضربه باورهایی رایج است که ممکن است شانس حفظ دندان را کم کنند. آگاهی از آن‌ها پیش از حادثه کمک میکند در لحظه تصمیم درست بگیرید.
«دندان را باید خوب شست تا تمیز شود»
نادرست. منابع پزشکی ساییدن یا پاک کردن ریشه و شستن دندان با الکل یا آب‌اکسیژنه را منع می‌کنند. فقط آبکشی کوتاه در شیر، سرم یا بزاق توصیه میشود و تمیز کردن کامل کار دندانپزشک است.
«دندان افتاده دیگر قابل برگشت نیست»
نادرست. منابع پزشکی میگویند دندان دائمی بیرونافتاده را می‌توان گاهی با برگرداندن سریع یا نگهداری در شیر حفظ کرد. نتیجه قطعی نیست، اما تلاش برای حفظ آن ارزش دارد.
«دندان شیری را هم برگردانیم بهتر است»
نادرست. منابع معتبر تأکید می‌کنند دندان شیری بیرونافتاده را نباید برگرداند، چون ممکن است به دندان دائمی زیر آن آسیب بزند.
«اگر درد ندارد، عجله‌ای نیست»
نادرست. شدت درد معیار خوبی برای فوریت نیست. دندانی که کامل بیرون افتاده، حتی بی‌آنکه درد زیادی داشته باشد، به رسیدگی فوری نیاز دارد.
«آب از شیر تمیزتر است»
برای نگهداری دندان بیرونافتاده، شیر و بزاق انتخاب بهتری هستند و Better Health Channel می‌گوید آب برای نگهداری دندان مناسب نیست.
پس از ضربه به دندان از دندانپزشک چه بپرسیم؟
پس از اینکه وضعیت فوری کنترل شد، پرسیدن سؤال‌های درست به شما کمک میکند دوره درمان و پیگیری را بهتر مدیریت کنید. سؤال‌های زیر را یادداشت کنید و در جلسه اول یا جلسه برداشتن آتل بپرسید. پاسخ‌ها را هم بنویسید تا در ماه‌های بعد دوباره به آن‌ها مراجعه کنید.
فهرست پیشنهادی سؤال‌ها
- آیا دندان در جای درست قرار گرفته و عکس چه نشان می‌دهد؟
- آتل چه مدت می‌ماند و در این مدت چه چیزهایی نخورم؟
- آیا درمان ریشه لازم است و چه زمانی؟
- چه نشانه‌هایی را باید فوراً گزارش کنم؟
- جلسههای پیگیری چه زمانی است و در آن‌ها چه بررسی میشود؟
- اگر دندان در آینده حفظ نشد، گزینه‌های جایگزینی برای من کدام‌اند؟
- چه زمانی می‌توانم ورزش را از سر بگیرم و چه نوع محافظ دهانی مناسب من است؟
اگر قرار است دندان جایگزین شود
اگر جایگزینی مطرح است، درباره مزایا و محدودیت‌های هر روش، زمان درمان، هزینه کل و شرایط ضمانت بپرسید. برای ایمپلنت، فهرست سوالات قبل از ایمپلنت را ببینید و پیش از امضای رضایت‌نامه، رضایت آگاهانه در دندانپزشکی را بخوانید.
جمع‌بندی
در افتادن دندان در اثر ضربه، زمان مهم‌ترین عامل است. اگر دندان دائمی است و فرد هوشیار است، دندان را از تاج بگیرید، در صورت نیاز چند ثانیه در شیر، سرم یا بزاق بشویید، به جایش برگردانید و روی دستمال تمیز گاز بگیرید. اگر نشد، دندان را در شیر یا بزاق نگه دارید و فوراً به دندانپزشک بروید. دندان شیری را برنگردانید و علائم خطر ضربه به سر را جدی بگیرید.
در مطب، دندانپزشک معمولاً دندان را با آتل ثابت میکند و در بسیاری از موارد بعدها درمان ریشه لازم میشود. اگر دندان حفظ نشد، پروتز موقت، بریج یا ایمپلنت گزینه‌های بعدی‌اند. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ پس از هر ضربه به دندان با دندانپزشک تماس بگیرید و اگر برای برنامه‌ریزی جایگزینی دندان راهنمایی می‌خواهید، از مشاوره رایگان استفاده کنید.
سؤالات متداول
اگر دندان در اثر ضربه بیرون افتاد اول چه کار کنم؟
اگر دندان دائمی است، آن را از تاج، یعنی بخش سفیدی که در دهان دیده می‌شد، بگیرید و به ریشه دست نزنید. اگر کثیف است، چند ثانیه در شیر، سرم یا بزاق بشویید و در صورت امکان به جایش برگردانید. اگر نشد، دندان را در شیر یا بزاق نگه دارید و فوراً به دندانپزشک بروید.
دندان بیرونافتاده را در آب بگذارم یا در شیر؟
در شیر یا در بزاق خود فرد. منابعی مثل NHS و Better Health Channel شیر و بزاق را برای نگهداری دندان توصیه می‌کنند و Better Health Channel می‌گوید از آب برای نگهداری دندان استفاده نکنید. فقط اگر هیچ راه دیگری برای تمیز کردن دندان کثیف نبود، آن را خیلی کوتاه با آب آبکشی کنید.
آیا دندان شیری بیرونافتاده را باید به جایش برگرداند؟
خیر. دندان شیری بیرونافتاده را نباید به جای خود برگرداند، زیرا ممکن است به دندان دائمی در حال رشد زیر آن آسیب بزند. با این حال، کودک را هرچه زودتر نزد دندانپزشک ببرید تا آسیبهای دیگر دهان، لبها و دندانهای مجاور بررسی شوند.
دندانی که به جایش برگردانده شد دوباره محکم میشود؟
گاهی بله. منابع پزشکی میگویند اگر دندان دائمی بلافاصله به جای خود برگردد و فوراً کمک حرفهای گرفته شود، شانس خوبی برای ماندن آن وجود دارد. دندانپزشک معمولاً آن را با آتل به دندانهای کناری وصل میکند و در جلسههای پیگیری وضعیتش را بررسی میکند. نتیجه برای هر نفر متفاوت است.
بعد از برگرداندن دندان بیرونافتاده، عصب‌کشی لازم است؟
در بسیاری از موارد بله. طبق MedlinePlus، پس از کاشت دوباره دندان بیرونافتاده به احتمال زیاد درمان ریشه برای برداشتن عصب آسیب‌دیده داخل دندان لازم میشود. NHS هم می‌گوید معمولاً پس از چند هفته جلسه دیگری برای درمانی مانند درمان ریشه و برداشتن آتل لازم است.
اگر دندان پیدا نشد هم باید به دندانپزشک بروم؟
بله. طبق NHS حتی اگر دندان بیرونافتاده را پیدا نکنید، باید نوبت فوری دندانپزشکی بگیرید. دندانپزشک دهان و حفره دندان را معاینه میکند، در صورت نیاز عکس میگیرد و آسیب لثه، لب و دندانهای کناری را بررسی میکند. سپس درباره ادامه درمان و جایگزینی دندان تصمیم گرفته میشود.
چه زمانی پس از ضربه به دهان باید به اورژانس بیمارستان رفت؟
اگر فرد بیهوش شده، خوابآلود است، تشنج کرده، استفراغ میکند، مشکل دید یا شنوایی دارد، از گوش یا بینی مایع شفاف یا خون میآید، یا ضربه با سرعت زیاد مثل تصادف بوده، مستقیم به اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر دندانها روی هم بسته نمیشوند، احتمال شکستگی فک هم مطرح است.
اگر دندان جلو در اثر ضربه از دست رفت چه گزینه‌هایی هست؟
طبق NHS ممکن است ابتدا یک دندان مصنوعی موقت تا ترمیم حفره ساخته شود و پس از آن گزینه‌هایی مانند بریج یا ایمپلنت مطرح شود. انتخاب نهایی به سن، وضعیت استخوان، دندانهای کناری و نظر دندانپزشک بستگی دارد و پس از معاینه و تصویربرداری مشخص میشود.
آیا لبپریدگی دندان پس از ضربه اورژانسی است؟
طبق NHS شکستن یا لبپریدگی دندان معمولاً جدی نیست و دندانپزشک میتواند آن را درمان کند. اگر تکهای از دندان جدا شده، آن را در شیر یا بزاق نگه دارید، زیرا گاهی دوباره چسبانده میشود. اگر درد شدید دارید یا بخش قرمز داخل دندان دیده میشود، همان روز با دندانپزشک تماس بگیرید.
محافظ دهان ورزشی واقعاً از افتادن دندان جلوگیری میکند؟
محافظ دهان ضربه به صورت را تا حدی جذب میکند و خطر شکستن دندان و آسیب لب، زبان و فک را کم میکند، اما هیچ وسیلهای خطر را به صفر نمیرساند. MouthHealthy و Better Health Channel نمونه اختصاصی ساخت دندانپزشک را محافظت مناسبتری میدانند و Better Health Channel استفاده از محافظ را در تمرین و مسابقه، هر دو، توصیه میکند.
منابع و مطالعه بیشتر
- Knocked-out tooth NHS
- Broken or knocked out tooth MedlinePlus Medical Encyclopedia
- Dental Emergencies MouthHealthy (American Dental Association)
- Dental injuries - Knocked out, chipped or cracked teeth Better Health Channel (Victoria State Government)
- Chipped, broken or cracked tooth NHS
- Head injury and concussion NHS
- Mouthguards Better Health Channel (Victoria State Government)
- Mouthguards MouthHealthy (American Dental Association)
این منابع برای آگاهی عمومی معرفی شده‌اند؛ تشخیص و تصمیم درمانی فقط پس از معاینه دندانپزشک انجام میشود.
مطالب مرتبط
راهنمای انتخاب کلینیک
دندانپزشکی در بارداری؛ التهاب لثه، تهوع و اسید، چکاپ، عکس دندان و بی‌حسی و درمان‌های فوری
دندانپزشکی در بارداری بی‌خطر و توصیه‌شده است؛ التهاب لثه بارداری، آسیب اسید تهوع، چکاپ و جرم‌گیری، زمان درمان‌ها و تصمیم درباره عکس،…
راهنمای انتخاب کلینیک
آفت دهان؛ علت‌ها، مراقبت در خانه، زخم ناشی از دندان مصنوعی و ارتودنسی و زمان مراجعه
آفت دهان چیست و چرا ایجاد میشود؟ محرک‌ها، مراقبت در خانه، زخم ناشی از دندان مصنوعی و ارتودنسی، و زخمی که بیش…
راهنمای انتخاب کلینیک
دندان درد؛ علت‌های رایج، کارهای بی‌خطر تا رسیدن به دندانپزشک و علائم خطر
دندان درد از چیست؟ پوسیدگی، آبسه، ترک دندان، لثه، دندان عقل، سینوزیت و دندان قروچه؛ کارهای بی‌خطر تا نوبت دندانپزشک و علائمی…
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را می‌نویسد.