ترک دندان؛ انواع ترک، علائم، تشخیص و درمان دندان ترک‌خورده

ترک دندان یعنی شکاف یا شکستگی باریکی در دندان که ممکن است بسیار سطحی و بی‌خطر باشد یا تا عمق عاج، عصب و حتی ریشه پیش برود. نشانه شاخص آن درد تیز و گذرا هنگام گاز گرفتن و گاهی هنگام رها کردن گاز است، اما بعضی ترک‌ها هیچ علامتی ندارند. ترک دندان خودبه‌خود جوش نمی‌خورد و درمان آن، از باندینگ تا روکش یا عصب‌کشی، به نوع و عمق ترک بستگی دارد.

در این راهنما پنج نوع اصلی ترک را همان‌طور که منابع معتبر دندانپزشکی دسته‌بندی می‌کنند توضیح می‌دهیم: خطوط سطحی مینا، شکستگی کاسپ، ترک دندان، دندان دو تکه و شکستگی عمودی ریشه. سپس می‌بینیم چرا تشخیص ترک گاهی دشوار است، هر نوع ترک چگونه درمان می‌شود، چه زمانی مراجعه فوری لازم است و چگونه می‌توان از ترک خوردن دندان‌ها پیشگیری کرد. اگر بخشی از دندان شما کنده یا شکسته و جدا شده، راهنمای ترمیم دندان شکسته برای شما مناسب‌تر است.

ترک دندان چیست و چرا باید جدی گرفته شود؟

ترک دندان به شکاف یا شکستگی باریکی گفته می‌شود که در اثر فشار، ضربه یا ضعف ساختار دندان ایجاد می‌شود. برخی ترک‌ها آن‌قدر سطحی‌اند که هیچ اثری بر دندان ندارند، اما ترک عمیق‌تر می‌تواند راه ورود باکتری‌ها به پالپ را باز کند و به آبسه دندان برسد. به همین دلیل هر ترکی که علامت دارد باید معاینه شود.

دندان از چه لایه‌هایی تشکیل شده است؟

برای فهم ترک دندان باید لایه‌های آن را بشناسیم. بیرونی‌ترین لایه تاج، مینا است که سخت‌ترین بافت بدن است. زیر مینا عاج قرار دارد که نرم‌تر است و لوله‌های بسیار ریزی دارد که حس را به مرکز دندان منتقل می‌کنند. در مرکز دندان پالپ قرار دارد، یعنی بافت نرمی که عصب و رگ‌ها در آن هستند. ریشه دندان هم درون استخوان فک قرار گرفته است.

چرا عمق ترک مهم است؟

ترکی که فقط در مینا باشد معمولاً درد ندارد و مسیر ورود میکروب به عمق دندان را باز نمی‌کند. در مقابل، وقتی ترک به عاج برسد، دندان ممکن است به سرما، گرما و فشار حساس شود. اگر ترک به پالپ برسد، عصب ممکن است ملتهب یا عفونی شود. در نتیجه، عمق ترک تقریباً همه تصمیم‌های درمانی را شکل می‌دهد.

ترک دندان کدام دندان‌ها را بیشتر درگیر می‌کند؟

ترک ممکن است در هر دندانی ایجاد شود. با این حال، کلیولند کلینیک اشاره می‌کند که ترک بیشتر در دندان‌های جلویی بالا و دندان‌های آسیای فک پایین دیده می‌شود. یک توضیح احتمالی این است که دندان‌های آسیا نیروی زیادی از جویدن تحمل می‌کنند و دندان‌های جلو هم بیشتر در معرض ضربه هستند.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی زیبایی دندان رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

ترک دندان چه انواعی دارد؟

منابع دندانپزشکی معتبر ترک دندان را معمولاً در پنج دسته قرار می‌دهند: خطوط سطحی مینا یا ترک مویی، شکستگی کاسپ، ترک دندان به معنای خاص، دندان دو تکه و شکستگی عمودی ریشه. این دسته‌ها از نظر محل شروع ترک، جهت پیشرفت، علائم و احتمال حفظ دندان با هم فرق دارند و هر کدام مسیر درمانی خاص خود را دارند.

این دسته‌بندی چه کمکی به بیمار می‌کند؟

دانستن نوع ترک به شما کمک می‌کند گفت‌وگوی روشن‌تری با دندانپزشک داشته باشید. برای مثال، اگر دندانپزشک بگوید ترک شما «خط سطحی مینا» است، احتمالاً نیازی به درمان ندارید. در حالی که اگر بگوید «شکستگی عمودی ریشه»، معمولاً باید درباره کشیدن دندان و جایگزینی آن تصمیم بگیرید. بنابراین بپرسید ترک شما در کدام دسته قرار می‌گیرد.

آیا یک ترک می‌تواند از یک نوع به نوع دیگر برسد؟

بله، گاهی. بنیاد سلامت دهان بریتانیا توضیح می‌دهد که دندان دو تکه اغلب نتیجه ترکی است که درمان نشده و به‌تدریج گسترش یافته است. یعنی ترکی که امروز فقط درد گاه‌به‌گاه دارد، ممکن است با فشار مداوم جویدن عمیق‌تر شود. به همین دلیل درمان زودهنگام می‌تواند گزینه‌های محافظه‌کارانه‌تری را حفظ کند.

خطوط سطحی مینا یا ترک مویی دندان خطرناک است؟

خطوط سطحی مینا، که به آن‌ها ترک مویی یا craze line هم می‌گویند، ترک‌های بسیار ریز و نازکی در لایه بیرونی مینا هستند. این خطوط معمولاً درد ندارند، به عاج نمی‌رسند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا آن‌ها را شایع، بی‌درد و بی‌نیاز از درمان توصیف می‌کند. با این حال، اگر علامتی پیدا شد، باید معاینه شود.

چرا این خطوط گاهی دیده می‌شوند؟

این خطوط با گذر زمان و در اثر نیروهای روزمره جویدن ایجاد می‌شوند. در نور مستقیم یا وقتی رنگ چای و قهوه به آن‌ها نفوذ کرده باشد، بیشتر به چشم می‌آیند. بسیاری از افراد بزرگسال چنین خطوطی دارند و از وجودشان باخبر نیستند تا اینکه دندانپزشک در معاینه به آن‌ها اشاره کند.

اگر ظاهر این خطوط آزارم بدهد چه کنم؟

اگر خطوط رنگ گرفته‌اند و در لبخند دیده می‌شوند، درمان آن‌ها جنبه زیبایی دارد نه درمانی. در این حالت، دندانپزشک ممکن است جرم‌گیری و پالیش، بلیچینگ یا در موارد خاص پوشاندن با کامپوزیت را پیشنهاد کند. پیش از هر اقدام زیبایی، بپرسید آیا واقعاً ترک عمیق‌تری در کار نیست.

شکستگی کاسپ چیست و چه فرقی با ترک دندان دارد؟

کاسپ به برآمدگی‌های سطح جونده دندان‌های عقب گفته می‌شود. شکستگی کاسپ وقتی رخ می‌دهد که یکی از این برآمدگی‌ها ترک بخورد یا جدا شود؛ این اتفاق اغلب کنار یک پرکردگی بزرگ می‌افتد. شکستگی کاسپ معمولاً به پالپ نمی‌رسد و به همین دلیل اغلب درد چندانی ندارد، در حالی که ترک دندان به معنای خاص به سمت ریشه پیش می‌رود.

چرا پرکردگی بزرگ احتمال شکستگی کاسپ را بیشتر می‌کند؟

وقتی بخش زیادی از دندان برای برداشتن پوسیدگی تراشیده و با مواد ترمیمی پر می‌شود، دیواره‌های باقی‌مانده نازک‌تر می‌شوند. این دیواره‌ها هنگام جویدن مثل اهرم عمل می‌کنند و ممکن است ترک بخورند. کلیولند کلینیک هم پرکردگی بزرگ و عصب‌کشی بدون روکش را از عوامل ضعیف شدن دندان و افزایش احتمال ترک می‌داند.

شکستگی کاسپ چگونه درمان می‌شود؟

اگر کاسپ شکسته یا ضعیف باشد، دندانپزشک معمولاً بخش شکسته را برمی‌دارد و دندان را با ترمیمی می‌پوشاند که کاسپ‌ها را هم دربر بگیرد. این ترمیم ممکن است اینله یا آنله باشد یا اگر بخش بیشتری از تاج آسیب دیده، روکش کامل. در برخی موارد کوچک، پرکردگی تازه هم کافی است.

دندان دو تکه و شکستگی عمودی ریشه چه تفاوتی دارند؟

در دندان دو تکه، ترک از سطح تاج شروع شده و آن‌قدر پیش رفته که دندان را به دو قطعه جدا کرده است؛ این ترک ممکن است تا زیر لثه برسد. در شکستگی عمودی ریشه، ترک از ریشه و زیر لثه شروع می‌شود و به سمت تاج پیش می‌رود. شکستگی عمودی ریشه ممکن است تا زمان عفونت پالپ یا بافت اطراف علامتی نداشته باشد.

آیا دندان دو تکه قابل حفظ است؟

در اغلب موارد حفظ کامل دندان دو تکه ممکن نیست. با این حال، بسته به محل و عمق ترک، گاهی دندانپزشک می‌تواند بخشی از دندان را حفظ کند و پس از درمان مناسب آن را بپوشاند. این تصمیم کاملاً به معاینه، تصویربرداری و مقدار ساختار سالم باقی‌مانده بستگی دارد.

چرا شکستگی عمودی ریشه دیر شناخته می‌شود؟

این ترک زیر لثه و درون استخوان است و از بیرون دیده نمی‌شود. همچنین در دندان‌هایی که قبلاً عصب‌کشی شده‌اند، عصب زنده‌ای برای هشدار دادن وجود ندارد. در نتیجه، شکستگی عمودی ریشه گاهی فقط با التهاب لثه کنار دندان، ایجاد برآمدگی روی لثه یا تحلیل استخوان در تصویربرداری خود را نشان می‌دهد.

علائم ترک دندان چیست؟

رایج‌ترین علائم ترک دندان عبارت‌اند از درد تیز هنگام گاز گرفتن، درد هنگام جویدن، حساسیت به سرما و گرما یا خوراکی شیرین، دردی که می‌آید و می‌رود و گاهی تورم لثه اطراف دندان. نکته مهم این است که ترک‌ها همیشه علامت ندارند؛ بنابراین نبودِ درد به این معنا نیست که دندان سالم است.

درد هنگام گاز گرفتن و رها کردن گاز

درد ترک دندان اغلب تیز و کوتاه است و هنگام گاز گرفتن روی نقطه خاصی از دندان حس می‌شود. برخی افراد می‌گویند درد بیشتر هنگام رها کردن گاز و باز کردن دهان پیدا می‌شود. علاوه بر این، ممکن است فرد نتواند دقیقاً بگوید کدام دندان درد دارد، چون درد مبهم است و گاهی به دندان‌های کناری نسبت داده می‌شود.

حساسیت به دما و شیرینی

ترکی که به عاج رسیده ممکن است باعث حساسیت به نوشیدنی سرد، غذای داغ یا خوراکی شیرین شود. این حساسیت معمولاً کوتاه است. اما اگر درد پس از برداشتن محرک سرد مدتی ادامه یابد یا خودبه‌خود و بی‌محرک شروع شود، ممکن است نشانه درگیری پالپ باشد و باید زودتر بررسی شود.

علائمی که احتمال عفونت را نشان می‌دهند

کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد که ترک درمان‌نشده ممکن است به آبسه دندان برسد. علائم آن شامل بوی بد دهان، دندان‌درد مداوم، تب، تورم لثه و تورم غدد لنفاوی است. اگر این علائم را دارید، صبر نکنید و برای بررسی آبسه دندان هرچه زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید.

چرا درد ترک دندان می‌آید و می‌رود؟

درد ترک دندان اغلب متناوب است و فقط در لحظه‌های خاصی، مثل جویدن یا تماس با سرما، حس می‌شود. یک توضیح کلی که معمولاً برای این الگو مطرح می‌شود این است که فشار جویدن ممکن است دو طرف ترک را کمی جابه‌جا کند و عاج و عصب را تحریک کند، در حالی که در حالت استراحت این تحریک وجود ندارد. سازوکار دقیق در هر دندان ممکن است فرق کند.

چرا این الگو تشخیص را سخت می‌کند؟

چون درد ثابت نیست، فرد ممکن است تا چند هفته یا حتی بیشتر آن را جدی نگیرد. همچنین هنگام معاینه، اگر دندانپزشک دقیقاً روی همان قسمت فشار نیاورد، دندان ممکن است کاملاً عادی به نظر برسد. به همین دلیل توصیف دقیق شما از الگوی درد برای دندانپزشک بسیار ارزشمند است.

چه چیزهایی را پیش از مراجعه یادداشت کنیم؟

• درد بیشتر هنگام گاز گرفتن است یا هنگام رها کردن گاز؛
• با کدام خوراکی‌ها، مثلاً سفت، سرد یا شیرین، شروع می‌شود؛
• درد چند ثانیه طول می‌کشد یا پس از رفع محرک ادامه دارد؛
• آیا خودبه‌خود و شب‌ها هم درد دارید؛
• آیا اخیراً چیز سفتی گاز زده‌اید یا ضربه‌ای خورده‌اید؛
• آیا دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها دارید.

چه عواملی باعث ترک خوردن دندان می‌شوند؟

ترک دندان معمولاً نتیجه ترکیبی از فشار و ضعف ساختار است. منابع معتبر عوامل اصلی را این‌ها می‌دانند: افزایش سن و سایش دندان‌ها، گاز زدن اجسام سفت مثل یخ و آب‌نبات، پرکردگی‌های بزرگ و عصب‌کشی بدون روکش، دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها، ضربه به دهان و تغییر ناگهانی دما. اغلب چند عامل با هم نقش دارند.

سن و فرسایش طبیعی

کلیولند کلینیک اشاره می‌کند که دندان‌ها با افزایش سن ساییده‌تر می‌شوند و احتمال ترک بیشتر می‌شود؛ به گفته این منبع، افراد پنجاه سال به بالا بیشتر از افراد جوان‌تر دچار ترک دندان می‌شوند. این یعنی بزرگسالان میان‌سال و مسن باید به علائم ترک توجه بیشتری داشته باشند.

عادت‌ها و خوراکی‌های سفت

جویدن یخ، هسته میوه، استخوان، آب‌نبات سفت و دانه‌های بوداده نشده ذرت از علت‌های شناخته‌شده ترک هستند. همچنین استفاده از دندان برای باز کردن بسته‌بندی، پاره کردن برچسب یا جویدن ناخن به دندان فشار غیرعادی وارد می‌کند. این عادت‌ها ممکن است به‌تنهایی یا در کنار ضعف قبلی دندان، ترک ایجاد کنند.

دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها

دندان قروچه و فشردن دندان‌ها روی هم، به‌ویژه در خواب، فشار مکرری به دندان‌ها وارد می‌کند. کلیولند کلینیک ترک دندان را یکی از آسیب‌های احتمالی دندان‌قروچه طولانی‌مدت می‌داند. بسیاری از افراد از این عادت خبر ندارند و نخستین نشانه آن ساییدگی دندان‌ها، درد فک صبحگاهی یا ترک دندان است.

ضربه و تغییر ناگهانی دما

ضربه به صورت هنگام زمین خوردن، ورزش یا تصادف ممکن است دندان را ترک بدهد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا به تغییر ناگهانی دما، مثلاً خوردن غذای داغ و بلافاصله نوشیدن چیز سرد، و همچنین بیماری لثه که پشتیبانی استخوانی را ضعیف می‌کند، به‌عنوان عوامل احتمالی دیگر اشاره کرده است.

ترک دندان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص ترک دندان با شنیدن شرح علائم شروع می‌شود و با معاینه دقیق ادامه پیدا می‌کند. دندانپزشک ممکن است از شما بخواهد روی ابزار مخصوصی گاز بگیرید، نور قوی از دندان عبور دهد، رنگ مخصوص روی دندان بزند، عمق شیار لثه را با سوند بسنجد و عکس رادیولوژی یا تصویربرداری سه‌بعدی بگیرد. معمولاً ترکیب این یافته‌ها تشخیص را روشن می‌کند.

مراحل معمول معاینه

1. پرسیدن درباره الگوی درد، عادت‌ها، ضربه‌ها و درمان‌های قبلی دندان.
2. نگاه دقیق به دندان، گاهی با بزرگ‌نمایی، برای دیدن خط ترک یا ترمیم‌های لق.
3. آزمون گاز گرفتن روی ابزار کوچک برای یافتن کاسپ یا بخش دردناک.
4. عبور دادن نور قوی از دندان؛ ترک مسیر نور را قطع می‌کند و دیده می‌شود.
5. زدن رنگ مخصوص روی دندان تا خط ترک پررنگ‌تر شود.
6. سنجش عمق شیار لثه با سوند پریودنتال در اطراف دندان.
7. گرفتن عکس رادیولوژی و در صورت نیاز تصویربرداری سه‌بعدی (CBCT).

چه زمانی ارجاع به متخصص اندو لازم است؟

اگر تشخیص قطعی نباشد یا احتمال درگیری عصب و ریشه مطرح باشد، دندانپزشک ممکن است شما را به متخصص درمان ریشه (اندودانتیست) ارجاع دهد. کلیولند کلینیک هم این ارجاع را از مسیرهای رایج می‌داند. متخصص ممکن است آزمون‌های حیات عصب و بررسی‌های دقیق‌تری انجام دهد.

گاهی ترک فقط هنگام درمان پیدا می‌شود

در برخی موارد، ترک فقط وقتی دیده می‌شود که دندانپزشک پرکردگی قدیمی را برمی‌دارد و به داخل دندان نگاه می‌کند. این یکی از دلایلی است که طرح درمان دندان ترک‌خورده گاهی در حین کار تغییر می‌کند. بنابراین بهتر است پیش از شروع، درباره این احتمال و گزینه‌های جایگزین صحبت کنید.

چرا ترک دندان در عکس رادیولوژی معمولی دیده نمی‌شود؟

ترک دندان معمولاً بسیار باریک است و در عکس رادیولوژی دوبعدی فقط وقتی دیده می‌شود که دقیقاً هم‌راستا با پرتو قرار گرفته باشد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا تصریح می‌کند که ترک‌ها اغلب در عکس معمولی دیده نمی‌شوند. با این حال، اگر ترک مدتی وجود داشته باشد، عکس ممکن است تحلیل استخوان اطراف ریشه را نشان دهد.

تصویربرداری سه‌بعدی چه زمانی کمک می‌کند؟

تصویربرداری سه‌بعدی یا CBCT ممکن است خود خط ترک را به‌روشنی نشان ندهد، اما کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد که این تصویر می‌تواند تحلیل استخوانی را نشان دهد که ممکن است نشانه شکستگی باشد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم تصویربرداری سه‌بعدی دقیق را از ابزارهای کمکی یافتن ترک ذکر کرده است. تصمیم برای گرفتن چنین تصویری با دندانپزشک است و به سؤال بالینی و میزان پرتوگیری بستگی دارد. درباره ایمنی پرتو، راهنمای عکس رادیولوژی دندان را ببینید.

اگر عکس من سالم بود ولی درد دارم چه کنم؟

سالم بودن عکس به معنای نبودن ترک نیست. اگر درد هنگام گاز گرفتن ادامه دارد، این موضوع را به دندانپزشک بگویید تا آزمون‌های بالینی دیگری انجام دهد. گاهی هم دندانپزشک پیگیری چندهفته‌ای یا ترمیم موقت پیشنهاد می‌کند تا ببیند علائم چگونه تغییر می‌کنند.

درمان ترک دندان به چه چیزی بستگی دارد؟

درمان ترک دندان به سه پرسش اصلی بستگی دارد: ترک تا کجا پیش رفته، آیا به پالپ و عصب رسیده و آیا به ریشه و زیر لثه کشیده شده است. علاوه بر این، مقدار ساختار سالم باقی‌مانده، محل دندان در دهان، وضعیت لثه و استخوان و عادت‌هایی مثل دندان‌قروچه در انتخاب روش اثر دارند.

آیا همه ترک‌ها درمان لازم دارند؟

خیر. کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد ترکی که عفونت یا درد ایجاد نکرده و عمیق نیست، مثل ترک مویی، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشد. با این حال تشخیص اینکه ترک شما در این دسته است با دندانپزشک است. پیگیری در معاینه‌های بعدی هم معمولاً توصیه می‌شود.

هدف اصلی درمان چیست؟

هدف درمان ترک دندان، بستن یا مهار ترک، جلوگیری از پیشرفت آن و رفع درد است. در دندان‌های عقبی، این هدف معمولاً با پوشاندن کاسپ‌ها و نگه داشتن دیواره‌های دندان کنار هم به دست می‌آید. در دندان‌های جلو، ظاهر دندان هم در انتخاب روش اهمیت زیادی دارد.

ترمیم ترک دندان با باندینگ و صاف کردن چه زمانی کافی است؟

برای ترک‌های کوچک و سطحی، به‌ویژه در دندان‌های جلو، صاف کردن و پالیش لبه‌های زبر یا پر کردن ترک با کامپوزیت هم‌رنگ دندان (باندینگ) ممکن است کافی باشد. این روش‌ها معمولاً در یک جلسه انجام می‌شوند و تراش کمی دارند. اما برای ترک‌های عمیق‌تر دندان‌های عقب، که زیر فشار جویدن قرار دارند، معمولاً محافظت بیشتری لازم است.

باندینگ چگونه انجام می‌شود؟

در باندینگ، دندانپزشک سطح دندان را آماده می‌کند، رزین کامپوزیت هم‌رنگ دندان را روی ترک یا بخش آسیب‌دیده قرار می‌دهد، شکل می‌دهد و با نور سخت می‌کند. سپس سطح را پالیش می‌کند. برای آشنایی بیشتر با این روش، راهنمای کامپوزیت دندان را ببینید.

صاف کردن و تنظیم تماس دندان‌ها

گاهی دندانپزشک لبه‌های زبر را صاف می‌کند و نقاطی را که در بسته شدن دهان بیش از حد به هم برخورد می‌کنند، کمی تنظیم می‌کند. کلیولند کلینیک این کار را در کنار پالیش، یکی از گزینه‌های درمان ترک‌های کوچک می‌داند. این کار باید محافظه‌کارانه انجام شود تا مینای سالم بی‌دلیل برداشته نشود. اطلاعات بیشتر در اصلاح فرم دندان آمده است.

لمینت برای ترک دندان جلو

اگر ترک در سطح جلویی دندان جلو باشد و ساختار سالم کافی وجود داشته باشد، لمینت چینی هم ممکن است مطرح شود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا و کلیولند کلینیک هر دو لمینت را از گزینه‌های درمان ترک ذکر کرده‌اند. این انتخاب به مقدار ترک، بایت و عادت‌های شما بستگی دارد؛ برای مقایسه، لمینت یا روکش را ببینید.

چه زمانی برای دندان ترک‌خورده روکش لازم است؟

وقتی ترک دندان از مینا عبور کرده و در تاج دندان عقب پیش رفته است، روکش معمولاً گزینه رایج است. روکش کل تاج دندان را می‌پوشاند و به گفته بنیاد سلامت دهان بریتانیا دندان را کنار هم نگه می‌دارد. کلیولند کلینیک هم محافظت و پشتیبانی از دندان ترک‌خورده را از کاربردهای روکش می‌داند. هدف، مهار پیشرفت ترک زیر فشار جویدن است.

روکش کامل یا آنله؟

اگر ترک محدود به بخشی از دندان باشد، آنله که فقط کاسپ‌ها را می‌پوشاند ممکن است کافی باشد و ساختار بیشتری از دندان حفظ شود. اگر ترک گسترده‌تر باشد یا دندان قبلاً ترمیم بزرگی داشته، روکش کامل محافظت بیشتری می‌دهد. انتخاب بین این دو با معاینه و بر اساس محل ترک انجام می‌شود.

روکش موقت و دوره آزمایشی

در برخی موارد، دندانپزشک ممکن است ابتدا روکش موقت یا یک نوار محافظ روی دندان قرار دهد تا ببیند درد هنگام گاز گرفتن برطرف می‌شود یا نه؛ این روش در همه بیماران لازم نیست و تصمیم آن با دندانپزشک است. اگر علائم بهتر شد، معمولاً روکش دائمی ساخته می‌شود. اگر درد ادامه یافت یا علائم عصب ظاهر شد، ممکن است پیش از روکش دائمی درمان ریشه لازم شود.

هزینه روکش برای دندان ترک‌خورده

هزینه روکش به جنس آن و شرایط دندان بستگی دارد. برای یک برآورد اولیه، قیمت‌های مرجع را در جدول زیر ببینید و جزئیات بیشتر را در صفحه هزینه‌ها دنبال کنید. اطلاعات کامل درباره انواع روکش در راهنمای روکش دندان آمده است.

خدمت	محدوده قیمت (تومان)
روکش زیرکونیاهر دندان	۹٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰
روکش PFM (فلز-سرامیک)هر دندان	۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰

قیمت تقریبی بازار — آخرین به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۵. بر اساس قیمت‌های اعلام‌شده مراکز درمانی؛ هزینه نهایی پس از معاینه و بسته به شرایط بیمار تعیین می‌شود.

اگر ترک دندان به عصب برسد، عصب‌کشی لازم است؟

اگر ترک دندان به پالپ رسیده و عصب ملتهب یا عفونی شده باشد، معمولاً درمان ریشه یا عصب‌کشی لازم است و پس از آن دندان با روکش پوشانده می‌شود. کلیولند کلینیک و بنیاد سلامت دهان بریتانیا هر دو به این مسیر اشاره کرده‌اند. اما رسیدن ترک به نزدیکی پالپ همیشه به معنای عصب‌کشی نیست و تصمیم به وضعیت عصب بستگی دارد.

نشانه‌هایی که احتمال درگیری عصب را بیشتر می‌کنند

• درد خودبه‌خودی، به‌ویژه شب‌ها؛
• دردی که پس از برداشتن محرک سرد یا گرم مدتی ادامه دارد؛
• درد ضربان‌دار یا مبهم که به گوش و شقیقه کشیده می‌شود؛
• تورم یا برآمدگی روی لثه کنار دندان؛
• تغییر رنگ دندان.

چرا پس از عصب‌کشی روکش مهم است؟

دندانی که ترک خورده و عصب‌کشی شده، ساختار ضعیف‌تری دارد. کلیولند کلینیک عصب‌کشی بدون روکش را از عوامل افزایش احتمال ترک می‌داند. بنابراین دندانپزشک معمولاً پس از درمان ریشه دندان‌های عقب، روکش را توصیه می‌کند. جزئیات بیشتر در عصب کشی دندان و روکش بعد از عصب‌کشی آمده است.

آیا عصب‌کشی ترک را متوقف می‌کند؟

عصب‌کشی التهاب و عفونت داخل دندان را درمان می‌کند، اما ترک را جوش نمی‌دهد. به همین دلیل پوشش روکش پس از آن اهمیت دارد. کلیولند کلینیک هشدار می‌دهد که حتی با درمان، ترک گاهی بزرگ‌تر می‌شود یا دندان دو تکه می‌شود. پس انتظار واقع‌بینانه درباره پیش‌آگهی را از دندانپزشک بپرسید.

چه زمانی دندان ترک‌خورده باید کشیده شود؟

وقتی ترک دندان به عمق ریشه رسیده، دندان را به دو قطعه جدا کرده و بخش قابل حفظی باقی نمانده، یا شکستگی عمودی ریشه وجود دارد، دندانپزشک ممکن است کشیدن دندان را پیشنهاد کند. کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد که اگر ترک به ریشه و عصب آسیب شدید زده باشد، کشیدن دندان و جایگزینی آن با بریج یا ایمپلنت مطرح می‌شود.

پیش از تصمیم به کشیدن چه بپرسیم؟

• ترک تا کجای ریشه پیش رفته و بر اساس چه یافته‌ای؟
• آیا گزینه‌ای برای حفظ بخشی از دندان وجود دارد؟
• پیش‌آگهی حفظ دندان در مقایسه با جایگزینی چیست؟
• اگر دندان کشیده شود، چه گزینه‌هایی برای جایگزینی دارم؟

اگر میان حفظ دندان با درمان ریشه و کشیدن آن مردد هستید، راهنمای عصب کشی یا ایمپلنت معیارهای این تصمیم را توضیح می‌دهد. گرفتن نظر دوم هم پیش از درمان برگشت‌ناپذیر منطقی است.

پس از کشیدن دندان چه گزینه‌هایی هست؟

پس از کشیدن دندان، جای خالی معمولاً با ایمپلنت، بریج دندان یا پروتز متحرک پر می‌شود. انتخاب به وضعیت استخوان، دندان‌های کناری، سلامت عمومی و ترجیح شما بستگی دارد. برای آشنایی با ایمپلنت، راهنمای ایمپلنت دندان را ببینید.

ترک دندان با شکستگی دندان چه تفاوتی دارد؟

ترک دندان معمولاً شکاف باریکی است که قطعه‌ای از دندان را جدا نکرده و ممکن است به‌تدریج عمیق‌تر شود، در حالی که در شکستگی یا لب‌پریدگی، تکه‌ای از دندان کنده و جدا می‌شود. مسیر تشخیص هم متفاوت است: شکستگی معمولاً دیده می‌شود، اما ترک اغلب پنهان است و با آزمون‌های بالینی پیدا می‌شود.

چرا این تفاوت برای درمان مهم است؟

در شکستگی، دندانپزشک بخش از دست‌رفته را بازسازی می‌کند و گاهی حتی تکه جداشده را دوباره می‌چسباند. در ترک، هدف اصلی مهار ترک و جلوگیری از پیشرفت آن است، حتی اگر از بیرون چیزی از دندان کم نشده باشد. اگر تکه‌ای از دندان شما شکسته و جدا شده، اقدام‌های فوری و گزینه‌های بازسازی را در ترمیم دندان شکسته بخوانید.

ترک ترمیم یا ترک دندان؟

گاهی آنچه ترک خورده پرکردگی، روکش یا لمینت است نه خود دندان. حتی در این حالت هم معاینه لازم است، چون ممکن است دندان زیر ترمیم آسیب دیده یا پوسیدگی ثانویه ایجاد شده باشد. اگر لمینت شما ترک خورده یا شکسته، راهنمای شکستن لمینت را ببینید.

تا رسیدن به دندانپزشک چه کار کنیم؟

ترک دندان را در خانه نمی‌توان درمان کرد، اما تا زمان معاینه می‌توانید از فشار بیشتر روی دندان جلوگیری کنید. با سمت دیگر دهان بجوید، از خوراکی‌های سفت، چسبنده، خیلی سرد یا داغ پرهیز کنید و اگر تورم دارید، کمپرس سرد را از بیرون روی گونه بگذارید. در اولین فرصت نوبت بگیرید.

گام‌های عملی تا زمان معاینه

1. نوبت دندانپزشکی را در اولین فرصت بگیرید و علائم را دقیق توضیح دهید.
2. تا زمان معاینه با سمت مقابل دهان غذا بخورید.
3. از گاز زدن خوراکی‌های سفت مثل مغزها، یخ و نان خشک پرهیز کنید.
4. نوشیدنی‌ها و غذاها را با دمای معتدل مصرف کنید.
5. برای تورم، کمپرس سرد را از بیرون روی گونه بگذارید.
6. دهان را با آب ولرم یا آب‌نمک ملایم بشویید و بهداشت روزانه را ادامه دهید.

درباره مسکن چه کنیم؟

کلیولند کلینیک به استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد و تورم تا زمان مراجعه اشاره کرده است. اما انتخاب دارو، به‌ویژه اگر بیماری زمینه‌ای دارید، باردار هستید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، باید با نظر پزشک یا دندانپزشک باشد. هرگز قرص را روی لثه یا دندان نگذارید.

چه کارهایی نکنیم؟

دندان را مدام با گاز گرفتن آزمایش نکنید، چون ممکن است ترک را عمیق‌تر کند. از چسب‌های خانگی یا مواد پرکننده بدون نسخه استفاده نکنید. همچنین اگر درد کمتر شد، مراجعه را عقب نیندازید؛ کم شدن درد گاهی نشانه بهبود نیست و ممکن است عصب در حال آسیب دیدن باشد.

چه زمانی ترک دندان اورژانسی است؟

سرویس سلامت ملی بریتانیا می‌گوید لب‌پریدگی، شکستگی یا ترک دندان معمولاً جدی نیست و دندانپزشک می‌تواند آن را درمان کند، اما باید برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کرد. بنابراین بیشتر ترک‌ها اورژانس فوری نیستند، اما باید زود معاینه شوند. اگر همراه ترک دندان تورم صورت یا لثه، تب، درد شدید و مداوم، ترشح چرک یا طعم بد در دهان دارید، همان روز با دندانپزشک تماس بگیرید. اگر تورم سریع گسترش می‌یابد یا تنفس و بلع سخت شده، فوراً به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.

نشانه‌های هشدار

• تورمی که به گونه، زیر چشم یا گردن گسترش پیدا می‌کند؛
• تب یا احساس بیماری عمومی همراه درد دندان؛
• سختی در بلع، تنفس یا باز کردن دهان؛
• درد شدیدی که با اقدامات ساده آرام نمی‌شود؛
• ضربه به صورت همراه با سرگیجه، استفراغ یا کاهش هوشیاری.

در این موارد منتظر بهتر شدن نمانید. کلیولند کلینیک هشدار می‌دهد که عفونت ناشی از ترک ممکن است به استخوان فک و بافت‌های صورت و گردن گسترش یابد. راهنمای اورژانس دندانپزشکی مسیر مراجعه را توضیح می‌دهد.

اگر دندانپزشک در دسترس نیست

اگر دندانپزشک شما در دسترس نیست، از مراکز دندانپزشکی شبانه‌روزی یا درمانگاه‌های دارای خدمات دندانپزشکی کمک بگیرید. اما علائم تهدیدکننده مثل تنگی نفس یا تورم سریع گردن را فقط در اورژانس بیمارستان پیگیری کنید، نه در مطب.

ترک در دندان‌های پرشده و عصب‌کشی‌شده چه ویژگی‌ای دارد؟

دندان‌هایی که پرکردگی بزرگ دارند یا عصب‌کشی شده و روکش نشده‌اند، بیشتر در معرض ترک هستند، چون دیواره‌هایشان نازک‌تر شده است. در دندان عصب‌کشی‌شده، عصب زنده‌ای برای هشدار درد وجود ندارد؛ بنابراین ترک ممکن است دیرتر و با علائمی مثل التهاب لثه یا برآمدگی روی لثه شناخته شود.

پرکردگی‌های قدیمی بزرگ را چه کنیم؟

لازم نیست هر پرکردگی بزرگ را پیشگیرانه عوض کنید. اما اگر دندانپزشک در معاینه ترک در دیواره‌ها، لبه باز یا پوسیدگی کنار پرکردگی ببیند، ممکن است پوشاندن کاسپ‌ها با آنله یا روکش را پیشنهاد کند. این تصمیم باید بر پایه یافته‌های واقعی باشد. درباره پرکردگی‌ها، ترمیم دندان را ببینید.

ترک در دندان دارای روکش

روکش از دندان محافظت می‌کند، اما گاهی خود روکش یا دندان زیر آن ترک می‌خورد. اگر زیر روکش درد هنگام جویدن، لقی یا التهاب لثه حس کردید، مراجعه کنید. ممکن است دندانپزشک برای بررسی دقیق‌تر نیاز به تصویربرداری یا برداشتن روکش داشته باشد.

چگونه از ترک خوردن دندان پیشگیری کنیم؟

برای پیشگیری از ترک دندان، از جویدن یخ، آب‌نبات سفت، هسته میوه و ناخن پرهیز کنید، از دندان برای باز کردن بسته‌بندی استفاده نکنید، در ورزش‌های تماسی محافظ دهانی بگذارید و اگر دندان‌قروچه دارید، درباره محافظ شبانه با دندانپزشک صحبت کنید. معاینه منظم هم ترک‌های کوچک را پیش از پیشرفت پیدا می‌کند.

محافظ شبانه برای دندان‌قروچه

کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد که دندانپزشک می‌تواند محافظ اختصاصی برای محافظت از دندان‌ها در برابر ساییدن بسازد. اگر دندان‌قروچه دارید یا دندانپزشک نشانه‌های آن را دیده، نایت گارد ممکن است فشار را پخش کند و از دندان‌ها و ترمیم‌ها محافظت کند. نوع و طراحی آن را دندانپزشک تعیین می‌کند.

محافظ دهانی در ورزش

انجمن دندانپزشکی آمریکا توضیح می‌دهد که محافظ دهانی ضربه به صورت را کاهش می‌دهد و خطر شکستن دندان و آسیب به لب، زبان و فک را کم می‌کند. به گفته این منبع، محافظ اختصاصی که دندانپزشک می‌سازد مناسب‌ترین گزینه است، اما اگر ممکن نیست، محافظ آماده هم بهتر از نداشتن محافظ است.

عادت‌های روزانه

• غذاهای سفت را به تکه‌های کوچک تقسیم کنید و با دندان‌های عقب بجوید.
• از جویدن یخ و خودکار و ناخن پرهیز کنید.
• بلافاصله پس از غذای خیلی داغ، نوشیدنی یخ‌زده ننوشید.
• بهداشت دهان و سلامت لثه را جدی بگیرید.
• طبق برنامه دندانپزشک برای چکاپ دندانپزشکی مراجعه کنید.

پس از درمان ترک دندان چه مراقبتی لازم است؟

پس از درمان ترک دندان، مراقبت اصلی کم کردن فشار غیرعادی روی دندان، حفظ بهداشت دقیق اطراف ترمیم یا روکش و مراجعه منظم برای کنترل است. اگر دندان‌قروچه دارید، استفاده از محافظ شبانه طبق توصیه دندانپزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. هر درد تازه هنگام جویدن یا تورم لثه را هم باید زود گزارش کنید.

روزهای اول پس از ترمیم یا روکش

پس از باندینگ، آنله یا روکش، ممکن است دندان چند روز کمی به سرما یا فشار حساس باشد. این حساسیت معمولاً به‌تدریج کم می‌شود. اما اگر هنگام بستن دهان حس کردید ترمیم بلندتر از دندان‌های دیگر است، یا درد هنگام گاز گرفتن ادامه دارد، به دندانپزشک خبر دهید تا تماس دندان‌ها را بررسی کند.

نشانه‌هایی که باید زود گزارش شوند

• درد تیز هنگام جویدن که پس از ترمیم هم ادامه دارد؛
• درد خودبه‌خودی یا شبانه؛
• تورم، برآمدگی یا ترشح روی لثه کنار دندان؛
• لق شدن ترمیم یا روکش؛
• حساسیت شدیدی که به‌جای کم شدن بیشتر می‌شود.

پیگیری بلندمدت

کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد که دندان ترمیم‌شده با درمان به‌موقع ممکن است سال‌ها بدون مشکل بماند، اما ترک گاهی حتی پس از درمان پیشرفت می‌کند. به همین دلیل معاینه‌های دوره‌ای و عکس‌های پیگیری که دندانپزشک لازم می‌داند، بخشی از درمان هستند. در این معاینه‌ها وضعیت لثه، استخوان اطراف ریشه و سلامت ترمیم بررسی می‌شود.

اگر دندان در نهایت از دست برود

گاهی با وجود درمان درست، ترک پیشرفت می‌کند و دندان قابل حفظ نیست. این به معنای خطای حتمی در درمان قبلی نیست؛ ماهیت برخی ترک‌ها همین است. در این حالت، گزینه‌های جایگزینی با شرایط فعلی شما سنجیده می‌شوند و بهتر است دلیل از دست رفتن دندان و گزینه‌ها را کامل از دندانپزشک بپرسید.

باورهای نادرست درباره ترک دندان کدام‌اند؟

رایج‌ترین باورهای نادرست درباره ترک دندان این‌هاست: ترک بی‌درد مشکلی ندارد، ترک خودبه‌خود خوب می‌شود، اگر عکس سالم بود ترکی نیست و عصب‌کشی همیشه ترک را حل می‌کند. هیچ‌کدام از این‌ها به‌طور کلی درست نیست و دانستن واقعیت‌ها کمک می‌کند تصمیم بهتری بگیرید.

«اگر درد ندارد، مهم نیست»

برخی ترک‌ها، مثل خطوط سطحی مینا، واقعاً بی‌خطرند. اما شکستگی عمودی ریشه هم ممکن است تا مدتی علامت نداشته باشد. بنابراین نبود درد به‌تنهایی معیار خوبی نیست و تشخیص نوع ترک با معاینه است.

«ترک با گذشت زمان جوش می‌خورد»

دندان مثل استخوان خودش را ترمیم نمی‌کند. ترک ممکن است با فشار جویدن عمیق‌تر شود. بنابراین صبر کردن به امید بهبود خودبه‌خودی معمولاً گزینه‌ها را محدودتر می‌کند.

«عصب‌کشی ترک را درمان می‌کند»

عصب‌کشی التهاب عصب را درمان می‌کند، نه خود ترک را. حفظ دندان ترک‌خورده عصب‌کشی‌شده معمولاً به پوشش مناسب، مثل روکش، نیاز دارد و حتی آن‌وقت هم پیش‌آگهی به عمق ترک بستگی دارد.

«هر ترکی روکش می‌خواهد»

این هم درست نیست. ترک‌های سطحی گاهی هیچ درمانی نمی‌خواهند و ترک‌های کوچک ممکن است با باندینگ یا ترمیم ساده برطرف شوند. انتخاب روش باید متناسب با نوع ترک باشد.

درباره ترک دندان از دندانپزشک چه بپرسیم؟

پرسیدن سؤال‌های درست کمک می‌کند بفهمید ترک شما در کدام دسته است، چه گزینه‌هایی دارید و پیش‌آگهی هر گزینه چیست. پیش از تصمیم، درباره نوع ترک، عمق آن، وضعیت عصب، روش پیشنهادی، جایگزین‌ها، هزینه و احتمال تغییر طرح درمان در حین کار سؤال کنید و پاسخ‌ها را مکتوب بخواهید.

فهرست سؤال‌ها

1. ترک دندان من از کدام نوع است و تا کجا پیش رفته است؟
2. این تشخیص بر اساس کدام آزمون‌ها و تصویرها است؟
3. آیا عصب دندان سالم است یا نیاز به آزمون بیشتر دارد؟
4. چرا این روش را پیشنهاد می‌کنید و جایگزین‌ها چیست؟
5. اگر درمان را عقب بیندازم چه خطری دارد؟
6. احتمال نیاز به عصب‌کشی یا کشیدن دندان در آینده چقدر است؟
7. آیا دندان‌قروچه دارم و به محافظ شبانه نیاز دارم؟
8. هزینه هر مرحله چقدر است؟ آیا پیش فاکتور دندانپزشکی مکتوب می‌دهید؟

چرا گرفتن طرح مکتوب مفید است؟

طرح درمان مکتوب به شما کمک می‌کند گزینه‌ها و هزینه‌ها را مقایسه کنید و اگر خواستید، نظر دوم بگیرید. همچنین اگر در حین درمان ترک عمیق‌تر از انتظار دیده شد، مرجع روشنی برای گفت‌وگو درباره تغییر طرح وجود دارد.

جمع‌بندی

ترک دندان از خطوط ریز و بی‌خطر مینا تا شکستگی عمودی ریشه طیف گسترده‌ای دارد. درد تیز هنگام گاز گرفتن، حساسیت و دردی که می‌آید و می‌رود از نشانه‌های رایج آن است، اما برخی ترک‌ها علامتی ندارند و در عکس معمولی هم دیده نمی‌شوند. ترک دندان خودبه‌خود جوش نمی‌خورد و درمان آن بسته به عمق می‌تواند صاف کردن، باندینگ، آنله، روکش، عصب‌کشی یا در موارد شدید کشیدن دندان باشد.

اگر علائم ترک دارید، زود مراجعه کنید و اگر تورم، تب یا سختی تنفس و بلع دارید، فوراً به اورژانس بروید. برای پیشگیری، از جویدن اجسام سفت پرهیز کنید و اگر دندان‌قروچه دارید، درباره محافظ شبانه با دندانپزشک صحبت کنید. اگر در کنار درمان ترک به اصلاح نامرتبی دندان‌ها هم فکر می‌کنید، راهنمای ارتودنسی بزرگسالان را ببینید. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای بررسی دقیق دندان خود از مشاوره رایگان استفاده کنید.