کشیدن دندان؛ از دلایل و مراحل تا مراقبت، خشکی حفره و برنامه جایگزینی دندان

کشیدن دندان یعنی خارج کردن کامل دندان از حفره‌اش در استخوان فک؛ درمانی که دندانپزشک معمولاً وقتی پیشنهاد می‌کند که پرکردن، عصب‌کشی یا روکش دیگر برای نگه داشتن دندان کافی نباشد. پوسیدگی گسترده، شکستگی عمیق، بیماری پیشرفته لثه، دندان عقل نهفته و آسیب ناشی از ضربه از دلایل رایج آن هستند. خود کشیدن معمولاً زیر بی‌حسی موضعی انجام می‌شود، اما آنچه بیشتر روی بهبودی اثر دارد مراقبت‌های ساعت‌ها و روزهای بعد است.

در این راهنما توضیح می‌دهیم کشیدن دندان چه زمانی لازم است، کشیدن ساده و جراحی چه تفاوتی دارند، در روز کشیدن چه اتفاقی می‌افتد، چطور از لخته خون محافظت کنید، خونریزی و ورم را چگونه مدیریت کنید، خشکی حفره چه علائمی دارد و چه زمانی باید فوراً کمک بگیرید. در پایان هم به برنامه جایگزینی دندان، از ایمپلنت بعد از کشیدن دندان تا بریج و پروتز، می‌پردازیم.

کشیدن دندان چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

کشیدن دندان خارج کردن کامل دندان از حفره آن در استخوان فک است. به گفته کلیولند کلینیک، دندانپزشکان معمولاً زمانی کشیدن را پیشنهاد می‌کنند که درمان‌های دیگر برای نجات دندان کافی نباشد؛ مثلاً در شکستگی دندان، بیماری پیشرفته لثه، دندان نهفته یا پوسیدگی شدید. هدف، از بین بردن منبع درد و عفونت و حفظ سلامت بقیه دهان است.

دلایل رایج کشیدن دندان

منابع معتبر فهرست مشابهی از دلایل کشیدن دندان ارائه می‌کنند. هلث‌دایرکت استرالیا، مدلاین‌پلاس و بنیاد سلامت دهان بریتانیا این موارد را ذکر کرده‌اند:

• پوسیدگی شدید: وقتی پوسیدگی آن‌قدر عمیق است که دندان دیگر قابل ترمیم نیست.
• عفونت عمیق یا آبسه: به‌ویژه اگر درمان ریشه ممکن یا منطقی نباشد.
• بیماری پیشرفته لثه: وقتی استخوان نگهدارنده آن‌قدر از دست رفته که دندان لق شده است.
• شکستگی دندان: به‌ویژه شکستگی‌هایی که تا ریشه ادامه پیدا کرده‌اند.
• دندان عقل نهفته یا مشکل‌ساز: دندانی که جای کافی برای رویش ندارد و مشکل ایجاد کرده است.
• دلایل ارتودنسی: گاهی برای ایجاد فضا در درمان شلوغی دندان‌ها.
• ضربه و آسیب: دندانی که در حادثه به‌شدت آسیب دیده است.

چرا دندانپزشک ابتدا درمان نگهدارنده را بررسی می‌کند؟

دندان طبیعی با ریشه و رباط اطرافش ویژگی‌هایی دارد که هیچ جایگزینی کاملاً تکرارشان نمی‌کند. کلیولند کلینیک هم تأکید می‌کند ارائه‌دهندگان خدمات سلامت تا جای ممکن دندان طبیعی را حفظ می‌کنند. به همین دلیل، پیش از کشیدن، دندانپزشک معمولاً گزینه‌هایی مانند پرکردن، عصب‌کشی دندان یا روکش را می‌سنجد.

با این حال، نگه داشتن به هر قیمتی هم همیشه منطقی نیست. اگر دندانی با درمان‌های پرهزینه و پی‌درپی فقط مدت کوتاهی بماند، یا عفونت آن مدام برگردد، کشیدن و برنامه‌ریزی برای جایگزینی ممکن است انتخاب سنجیده‌تری باشد. این مقایسه را در مطلب ایمپلنت یا عصب‌کشی با جزئیات بیشتر بررسی کرده‌ایم.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

آیا همیشه می‌توان به جای کشیدن، دندان را نگه داشت؟

نه همیشه. بسیاری از دندان‌های پوسیده یا شکسته را می‌توان با پرکردن، عصب‌کشی، روکش یا درمان لثه حفظ کرد، اما وقتی ریشه شکسته باشد، استخوان نگهدارنده از دست رفته باشد یا بافت سالم کافی برای ترمیم نمانده باشد، کشیدن دندان ممکن است تنها گزینه منطقی باشد. هلث‌دایرکت توصیه می‌کند از دندانپزشک بخواهید جایگزین‌ها و مزایا و خطرهای هر کدام را توضیح دهد.

مقایسه مشکل دندان و گزینه‌های پیش رو

جدول زیر فقط نمای کلی است و برای تصمیم درباره دندان خودتان، معاینه و عکس لازم است:

برای آشنایی با گزینه‌های نگهدارنده، مطالب پرکردن دندان، ترمیم دندان شکسته و روکش بعد از عصب‌کشی را ببینید. گاهی هم دندانی که لبه شکستگی‌اش زیر لثه رفته، با افزایش طول تاج قابل ترمیم می‌شود.

پرسیدن نظر دوم چه زمانی منطقی است؟

اگر به شما گفته‌اند دندانی که درد ندارد باید کشیده شود، یا اگر میان کشیدن و درمان‌های پیچیده مردد هستید، دریافت نظر دوم دندانپزشکی کاملاً منطقی است. البته در شرایط اورژانسی مانند عفونت گسترده، نباید درمان را به خاطر گرفتن نظر دوم به تأخیر انداخت.

کشیدن ساده و جراحی دندان چه تفاوتی دارند؟

کشیدن ساده برای دندانی است که در دهان دیده می‌شود و دندانپزشک آن را با ابزار بالابر لق می‌کند و با فورسپس بیرون می‌آورد. کشیدن جراحی برای دندان نهفته، شکسته از سطح لثه یا دندانی با ریشه‌های پیچیده است و ممکن است به برش لثه، برداشتن مقداری استخوان یا تکه کردن دندان نیاز داشته باشد. هر دو معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شوند.

کشیدن ساده چگونه است؟

مدلاین‌پلاس توضیح می‌دهد که در کشیدن معمولی، پس از بی‌حسی، دندانپزشک ممکن است دندان را با ابزاری به نام بالابر در لثه لق کند و سپس با فورسپس خارج کند. پس از آن، حفره تمیز و استخوان صاف می‌شود و در صورت نیاز بخیه زده می‌شود.

کشیدن جراحی چه زمانی لازم است؟

به گفته مدلاین‌پلاس، برای دندان نهفته ممکن است جراح لایه‌ای از لثه را کنار بزند و مقداری استخوان اطراف را بردارد. اگر بیرون آوردن دندان دشوار باشد، دندان به چند قطعه تقسیم می‌شود. کلیولند کلینیک هم اشاره می‌کند وقتی دندان به‌شدت پوسیده یا از سطح لثه شکسته باشد، ممکن است برش لثه لازم شود.

چه کسی کشیدن دندان را انجام می‌دهد؟

بسیاری از کشیدن‌ها را دندانپزشک عمومی انجام می‌دهد. کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد موارد پیچیده‌تر معمولاً به متخصصانی مانند جراح دهان، فک و صورت یا متخصص لثه ارجاع داده می‌شوند. ارجاع به متخصص نشانه وخامت شرایط شما نیست؛ یعنی دندانپزشک می‌خواهد کار در شرایط مناسب‌تری انجام شود.

پیش از کشیدن دندان چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

پیش از کشیدن دندان، دندانپزشک دندان و لثه اطراف را معاینه می‌کند، سابقه پزشکی شما را می‌پرسد و عکس رادیوگرافی می‌گیرد تا شکل و موقعیت ریشه‌ها و ساختارهای نزدیک را ببیند. همچنین باید درباره همه داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید بداند تا اگر تنظیمی لازم است، با هماهنگی پزشک شما انجام شود.

چه اطلاعاتی را حتماً به دندانپزشک بگویید؟

مدلاین‌پلاس توصیه می‌کند همه داروها، از جمله داروهای بدون نسخه، و سابقه پزشکی خود را بگویید. این منبع یادآوری می‌کند که کشیدن دندان ممکن است باکتری را وارد جریان خون کند. بنابراین اگر این شرایط را دارید یا داشته‌اید، حتماً اطلاع دهید:

• بیماری قلبی؛ در این زمینه مطلب ایمپلنت برای بیماران قلبی هم نکات مفیدی دارد.
• بیماری کبد.
• ضعف سیستم ایمنی.
• جراحی اخیر، از جمله جراحی قلب یا جراحی مفصل و استخوان با قطعه فلزی.

علاوه بر این‌ها، اگر داروی رقیق‌کننده خون، داروهای مؤثر بر استخوان یا داروهای درمان سرطان مصرف می‌کنید، یا سابقه پرتودرمانی سر و گردن دارید، پیش از کشیدن به دندانپزشک بگویید. هیچ دارویی را خودسرانه قطع یا کم نکنید؛ هر تغییری فقط با نظر پزشک معالج و دندانپزشک انجام می‌شود.

عکس رادیوگرافی چه نقشی دارد؟

هلث‌دایرکت گرفتن عکس رادیوگرافی را جزو بررسی‌های پیش از کشیدن ذکر می‌کند. عکس نشان می‌دهد ریشه‌ها چه شکلی دارند، آیا خمیده یا به هم نزدیک‌اند و فاصله آن‌ها تا ساختارهای حساس چقدر است. اگر نگران اشعه هستید، مطلب ایمنی عکس رادیولوژی دندان را بخوانید.

رضایت آگاهانه را جدی بگیرید

پیش از هر جراحی، حق دارید بدانید چرا کشیدن لازم است، چه جایگزین‌هایی وجود دارد، خطرهای احتمالی چیست و پس از آن چه برنامه‌ای برای جای خالی دندان در نظر گرفته شده است. مطلب رضایت آگاهانه در دندانپزشکی توضیح می‌دهد چه پرسش‌هایی را باید پیش از امضای فرم مطرح کنید.

بی‌حسی، آرام‌بخشی یا بیهوشی؛ کدام استفاده می‌شود؟

بیشتر کشیدن‌ها با بی‌حسی موضعی انجام می‌شوند که دندان و لثه اطراف را بی‌حس می‌کند تا دردی احساس نشود. برای بیماران مضطرب یا کشیدن‌های دشوارتر، آرام‌بخشی هم ممکن است پیشنهاد شود. در موارد پیچیده‌تر، هلث‌دایرکت و NHS به امکان بیهوشی عمومی در بیمارستان اشاره می‌کنند.

بی‌حسی موضعی

با بی‌حسی موضعی هوشیار هستید، اما دندان و لثه بی‌حس می‌شوند. معمولاً حس فشار یا حرکت را احساس می‌کنید، ولی نباید درد تیز داشته باشید. اگر در حین کار درد حس کردید، با اشاره‌ای که از قبل با دندانپزشک قرار گذاشته‌اید خبر دهید تا بی‌حسی تکمیل شود.

آرام‌بخشی و بیهوشی عمومی

کلیولند کلینیک آرام‌بخشی را گزینه‌ای مناسب برای افراد دارای اضطراب دندانپزشکی یا کسانی می‌داند که می‌خواهند آرام‌تر باشند. NHS توضیح می‌دهد پس از بیهوشی عمومی تا ۴۸ ساعت و پس از آرام‌بخشی تزریقی تا ۲۴ ساعت نباید رانندگی کرد. بنابراین اگر آرام‌بخشی برایتان در نظر گرفته شده، همراهی برای برگشت به خانه داشته باشید.

اگر ترس از دندانپزشکی مانع درمان شماست، مطلب ترس از دندانپزشکی و راهنمای بی‌حسی و آرام‌بخشی در ایمپلنت را ببینید؛ بسیاری از نکات آن درباره جراحی‌های دیگر دهان هم صدق می‌کند.

روز کشیدن دندان چه اتفاقی می‌افتد؟

در روز کشیدن، پس از بی‌حسی، دندانپزشک دندان را با ابزار مخصوص لق و از حفره خارج می‌کند، حفره را تمیز می‌کند و در صورت نیاز بخیه می‌زند. سپس از شما می‌خواهد روی یک گاز تمیز گاز بگیرید تا خونریزی کم شود و لخته تشکیل شود. کلیولند کلینیک مدت کشیدن یک دندان را معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه ذکر کرده است؛ NHS برای کشیدن دندان عقل می‌گوید کار اغلب فقط چند دقیقه طول می‌کشد و نباید بیش از ۴۰ دقیقه شود.

مراحل کشیدن دندان به ترتیب

بر اساس توضیحات کلیولند کلینیک و مدلاین‌پلاس، مراحل کلی چنین است:

1. بی‌حسی: تزریق بی‌حسی موضعی و در صورت نیاز، آرام‌بخشی.
2. لق کردن دندان: با ابزارهای مخصوص؛ گاهی برش لثه لازم است.
3. خارج کردن: دندان در یک قطعه یا در چند تکه بیرون آورده می‌شود.
4. تمیز کردن حفره: حفره تمیز و ضدعفونی و لبه‌های استخوان صاف می‌شود.
5. پیوند استخوان در صورت نیاز: کلیولند کلینیک می‌گوید ممکن است در حفره خالی پیوند استخوان قرار داده شود تا به جلوگیری از تحلیل استخوان کمک کند.
6. بخیه در صورت نیاز: بخیه‌ها اغلب جذبی هستند و خودشان از بین می‌روند.
7. گاز گرفتن روی گاز: برای کم کردن خونریزی و کمک به تشکیل لخته.

پیش از ترک مطب چه چیزهایی را بپرسید؟

پیش از رفتن، دستورهای مراقبتی را به‌صورت نوشته بگیرید. بپرسید گاز را تا چه زمانی نگه دارید، از چه زمانی می‌توانید دهان را بشویید، چه دارویی و چگونه مصرف کنید، بخیه‌ها جذبی هستند یا باید کشیده شوند و جلسه کنترل چه زمانی است. همچنین شماره تماسی برای ساعات غیرکاری بگیرید.

کشیدن دندان عقل چه تفاوتی دارد؟

کشیدن دندان عقل از نظر اصول با کشیدن دندان‌های دیگر یکی است، اما چون این دندان‌ها گاهی نهفته یا نیمه‌نهفته‌اند، احتمال نیاز به جراحی بیشتر است. NHS توضیح می‌دهد دندان عقلی که مشکلی ایجاد نکرده معمولاً در جای خود می‌ماند و در معاینه‌های دوره‌ای پیگیری می‌شود؛ کشیدن برای دندانی است که مشکل ایجاد کرده است.

چه مشکلاتی ممکن است کشیدن دندان عقل را لازم کند؟

به گفته NHS، دندان عقلی که جای کافی برای رویش ندارد ممکن است باعث این مشکلات شود:

• درد و ورم؛
• عفونت لثه اطراف دندان (پریکورونیت)؛
• گیر کردن غذا؛
• پوسیدگی دندان؛
• بیماری لثه؛
• تجمع مایع اطراف دندان (کیست)؛
• آبسه دندان.

مراحل و بهبودی در کشیدن دندان عقل

NHS مراحل اصلی را چنین شرح می‌دهد: برش لثه در صورتی که روی دندان را پوشانده باشد، گشاد کردن حفره، خارج کردن دندان در یک تکه یا تقسیم آن به دو یا سه قطعه و در صورت لزوم بخیه جذبی. این منبع می‌گوید ممکن است تا دو هفته درد و ورم، کبودی گونه، خشکی و سفتی فک یا ناراحتی در جویدن و بلعیدن وجود داشته باشد.

NHS همچنین به خطر آسیب به عصب‌های نزدیک دندان اشاره می‌کند که ممکن است باعث بی‌حسی یا گزگز زبان، لب و چانه شود. به گفته این منبع، این مشکل معمولاً بهتر می‌شود اما ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد. اگر پس از جراحی چنین حسی ماندگار بود، به جراح اطلاع دهید. نهفتگی، پریکورونیت و زمان مناسب کشیدن یا پایش را در راهنمای دندان عقل جداگانه توضیح داده‌ایم.

لخته خون در حفره چرا این‌قدر مهم است؟

لخته خونی که پس از کشیدن دندان در حفره تشکیل می‌شود مانند یک پوشش طبیعی روی استخوان و عصب‌های زیرین قرار می‌گیرد و پایه ترمیم بافت تازه است. اگر این لخته تشکیل نشود یا زود از جا کنده شود، استخوان نمایان می‌ماند و ممکن است خشکی حفره ایجاد شود. به همین دلیل، بیشتر دستورهای مراقبتی برای محافظت از همین لخته است.

حفره دندان چگونه ترمیم می‌شود؟

کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد حفره دندان از پایین به بالا ترمیم می‌شود و مراحل کلی آن چنین است:

1. پس از کشیدن، خونریزی شروع می‌شود.
2. لخته خون تشکیل می‌شود و از استخوان و عصب‌ها محافظت می‌کند.
3. لخته با بافت اطراف یکپارچه می‌شود و ممکن است محل سفیدرنگ به نظر برسد که به گفته این منبع طبیعی است و نشانه عفونت نیست.
4. حفره با بافت تازه پر می‌شود و ممکن است فرورفتگی کوچکی دیده شود.
5. لثه کاملاً ترمیم می‌شود و بافت تازه سالم به نظر می‌رسد.

سفیدی روی حفره؛ عفونت است یا طبیعی؟

بسیاری از افراد با دیدن لایه سفید یا کرم‌رنگ روی حفره نگران می‌شوند. همان‌طور که کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد، چنین ظاهری در مرحله یکپارچه شدن لخته طبیعی است. اما اگر همراه آن چرک، تب، بوی بد شدید یا درد فزاینده دارید، باید با دندانپزشک تماس بگیرید.

مراقبت‌های ۲۴ ساعت اول بعد از کشیدن دندان

۲۴ ساعت اول پس از کشیدن دندان مهم‌ترین زمان برای تثبیت لخته است. منابع معتبر در این دوره بر استراحت، پرهیز از ورزش سنگین، پرهیز از الکل و سیگار و شستشو نکردن دهان تأکید دارند. هدف همه این توصیه‌ها این است که لخته در جای خود بماند و خونریزی دوباره شروع نشود.

توصیه‌های منابع برای روز اول

• استراحت: هلث‌دایرکت توصیه می‌کند در ۲۴ ساعت اول استراحت کنید و ورزش بدنی انجام ندهید. کلیولند کلینیک پرهیز از فعالیت سنگین و باشگاه را تا ۴۸ تا ۷۲ ساعت توصیه می‌کند.
• شستشو نکردن دهان: هلث‌دایرکت می‌گوید در ۲۴ ساعت اول سعی کنید دهان را نشویید، چون ممکن است لخته از دست برود.
• پرهیز از نی: انجمن دندانپزشکی آمریکا و مدلاین‌پلاس توصیه می‌کنند دست‌کم ۲۴ ساعت با نی ننوشید.
• پرهیز از الکل: هلث‌دایرکت پرهیز از الکل را در ۲۴ ساعت اول توصیه می‌کند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید الکل و سیگار ترمیم را به تأخیر می‌اندازند.
• سر بالا: هلث‌دایرکت می‌گوید صاف دراز نکشید و سرتان را کمی بالاتر نگه دارید. بنیاد سلامت دهان استفاده از بالش اضافه را برای کاهش خونریزی پیشنهاد می‌کند.

مراقب بی‌حسی باشید

هلث‌دایرکت می‌گوید اثر بی‌حسی پس از یک تا دو ساعت از بین می‌رود و مدلاین‌پلاس از برطرف شدن بی‌حسی لب و گونه طی چند ساعت سخن می‌گوید؛ تا آن زمان باید مراقب بود زبان، لب یا گونه گاز گرفته نشود. بنیاد سلامت دهان هم توصیه می‌کند تا برگشتن حس، از غذا و نوشیدنی داغ پرهیز کنید تا دهان نسوزد. این نکته به‌ویژه درباره کودکان مهم است که ممکن است با لب بی‌حس بازی کنند.

به حفره دست نزنید

کلیولند کلینیک هشدار می‌دهد که وسوسه وارسی محل با زبان طبیعی است، اما این کار مداوم ممکن است روند ترمیم را مختل کند. مدلاین‌پلاس هم توصیه می‌کند دست‌کم سه روز از محل حفره دوری کنید و با زبان آن را لمس نکنید. همین نکته درباره انگشت، خلال دندان و هر وسیله دیگری صدق می‌کند.

خونریزی بعد از کشیدن دندان چقدر طبیعی است و چطور کنترل می‌شود؟

مقداری تراوش خون پس از کشیدن دندان طبیعی است. کلیولند کلینیک می‌گوید در شب اول ممکن است هنوز خون مختصری تراوش کند. برای کنترل، گاز تمیز تاشده را روی محل بگذارید و با فشار پیوسته گاز بگیرید. اگر خونریزی شدید با این کار بند نیامد، باید فوراً با دندانپزشک یا مرکز اورژانس تماس بگیرید.

فشار روی گاز را چقدر نگه داریم؟

منابع مختلف زمان کمی متفاوتی ذکر کرده‌اند و همین نشان می‌دهد دستور دندانپزشک خودتان مبناست:

نکته مشترک همه این منابع، فشار پیوسته است؛ یعنی گاز را مدام برندارید تا ببینید خونریزی بند آمده یا نه. بنیاد سلامت دهان همچنین توصیه می‌کند صاف بنشینید و آرامش خود را حفظ کنید.

خونریزی غیرطبیعی چه نشانه‌هایی دارد؟

تراوش مختصر و رگه خون در بزاق طبیعی است و نباید شما را نگران کند. اما خونریزی‌ای که با فشار بند نمی‌آید، دهان را مدام پر می‌کند یا چند ساعت پس از کشیدن هنوز زیاد است نیاز به بررسی دارد. مدلاین‌پلاس خونریزی زیاد چند ساعت پس از کشیدن را از دلایل تماس با دندانپزشک می‌داند و NHS خونریزی بند نیامدنی را دلیل درخواست نوبت فوری می‌داند.

کسانی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند

اگر داروی رقیق‌کننده خون یا داروی ضدپلاکت مصرف می‌کنید، یا اختلال انعقادی دارید، این موضوع باید پیش از کشیدن مطرح شود. دندانپزشک و پزشک معالج با هم درباره برنامه تصمیم می‌گیرند. قطع خودسرانه این داروها ممکن است خطرناک باشد؛ بنابراین هیچ تغییری را بدون نظر پزشک انجام ندهید.

ورم، درد و کبودی در روزهای بعد

ورم، درد و کبودی خفیف تا متوسط پس از کشیدن دندان طبیعی است و در روزهای بعد کم‌کم بهتر می‌شود. کلیولند کلینیک می‌گوید روز سوم معمولاً سخت‌ترین روز از نظر درد است و این عوارض باید ظرف حدود یک هفته برطرف شوند. اما دردی که به‌جای بهتر شدن بدتر می‌شود نیاز به بررسی دارد.

کمپرس سرد را چطور به کار ببریم؟

مدلاین‌پلاس توصیه می‌کند کمپرس سرد را هر بار ۱۰ تا ۲۰ دقیقه روی گونه بگذارید و یخ را در حوله بپیچید، نه مستقیم روی پوست. کلیولند کلینیک الگوی ۲۰ دقیقه گذاشتن و ۲۰ دقیقه برداشتن را پیشنهاد می‌کند. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم در صورت ورم، گذاشتن پارچه سرد یا کیسه یخ و تماس با دندانپزشک را توصیه می‌کند.

داروی مسکن و آنتی‌بیوتیک

منابع می‌گویند دندانپزشک ممکن است مسکن یا آنتی‌بیوتیک تجویز کند یا داروی بدون نسخه‌ای را پیشنهاد دهد. نکته کلیدی این است که هر دارویی را فقط طبق دستور دندانپزشک یا پزشک مصرف کنید. اگر بیماری معده، آسم، بیماری التهابی روده یا بیماری دیگری دارید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف هر مسکنی از پزشک یا داروساز بپرسید.

کبودی و سفتی فک

کلیولند کلینیک می‌گوید ممکن است روی لثه یا بیرون فک کبودی ایجاد شود که پس از چند روز از بین می‌رود. NHS هم پس از کشیدن دندان عقل به کبودی گونه و سفتی فک اشاره می‌کند. این علائم اغلب به‌تدریج کم می‌شوند؛ اما اگر دهان آن‌قدر باز نمی‌شود که نمی‌توانید غذا بخورید، دندانپزشک باید شما را ببیند.

بعد از کشیدن دندان چه بخوریم و چه نخوریم؟

پس از کشیدن دندان، غذاهای نرم و خنک یا ولرم مانند ماست، پوره سیب‌زمینی، سوپ ولرم، تخم‌مرغ نرم، برنج نرم و موز انتخاب مناسبی هستند. منابع توصیه می‌کنند با سمت دیگر دهان بجوید و از غذاهای سفت، ترد و ریز مانند آجیل و دانه‌ها که ممکن است در حفره گیر کنند پرهیز کنید. نوشیدنی داغ هم در روزهای اول مناسب نیست.

غذاهای مناسب روزهای اول

کلیولند کلینیک برنج، ماکارونی، تخم‌مرغ، ماست و پوره سیب را پیشنهاد می‌کند و مدلاین‌پلاس هم ماست، پوره سیب‌زمینی، سوپ، آووکادو و موز را مثال می‌زند. نمونه‌های آشنا در سفره ایرانی:

• ماست و دوغ بی‌گاز؛
• سوپ ولرم و آش رقیق بدون تکه‌های سفت؛
• پوره سیب‌زمینی و کته نرم؛
• تخم‌مرغ نیمرو یا هم‌زده؛
• فرنی و شیربرنج ولرم.

چه چیزهایی را فعلاً کنار بگذارید؟

مدلاین‌پلاس توصیه می‌کند تا یک هفته از غذاهای سفت و ترد پرهیز کنید. NHS از غذاهایی نام می‌برد که ممکن است در زخم گیر کنند، مانند آجیل و دانه‌ها، و پرهیز از نوشیدنی خیلی داغ را برای کاهش خطر خونریزی یا سوختگی توصیه می‌کند. بنابراین تخمه، چیپس، نان خشک و تکه‌های گوشت سفت را برای چند روز کنار بگذارید.

برای ایده‌های بیشتر درباره غذای نرم و مغذی پس از جراحی دهان، مطلب رژیم غذایی بعد از ایمپلنت هم مفید است؛ اصول تغذیه در هر دو یکسان است.

شستشو، مسواک و بهداشت دهان در روزهای بعد

پس از روز اول، تمیز نگه داشتن دهان به ترمیم کمک می‌کند، اما باید ملایم باشد. منابع توصیه می‌کنند دندان‌های دیگر را طبق معمول مسواک بزنید، ولی از محل کشیدن دوری کنید. زمان شروع شستشو و نوع دهان‌شویه را دندانپزشک تعیین می‌کند؛ چون منابع در این باره توصیه‌های کمی متفاوتی دارند.

شستشو با آب نمک یا دهان‌شویه

هلث‌دایرکت می‌گوید پس از ۲۴ ساعت می‌توانید دهان را پس از غذا و پیش از خواب به آرامی با آب نمک ولرم بشویید. مدلاین‌پلاس شروع شستشو و تف کردن را حدود سه روز پس از جراحی ذکر می‌کند. کلیولند کلینیک به شستشوی ملایم با دهان‌شویه ضدمیکروبی اشاره دارد. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد باید دستور دندانپزشک خودتان را دنبال کنید. نکات کلی مصرف دهان‌شویه را در راهنمای دهانشویه آورده‌ایم.

مسواک و نخ دندان

انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید دندان‌های دیگر را طبق معمول مسواک بزنید و نخ بکشید، اما دندان‌های کنار محل کشیدن را تمیز نکنید. کلیولند کلینیک هم توصیه می‌کند تا زمانی که دندانپزشک اجازه نداده، مستقیم روی محل مسواک نزنید. NHS تأکید می‌کند طوری تمیز کنید که به بخیه‌ها یا لخته آسیب نرسد.

تف کردن ملایم

کلیولند کلینیک هشدار می‌دهد که شستشو یا تف کردن شدید ممکن است بخیه‌ها یا لخته را جابه‌جا کند. هلث‌دایرکت در صفحه خشکی حفره هم شستشو و تف کردن ملایم را از راه‌های پیشگیری می‌داند. بنابراین آب را در دهان آرام بچرخانید و اجازه دهید بیرون بریزد، به‌جای اینکه با فشار تف کنید.

سیگار، قلیان و الکل در دوره ترمیم

منابع معتبر پس از کشیدن دندان توصیه می‌کنند سیگار نکشید. کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد سیگار و ویپ رگ‌های خونی را تنگ می‌کنند و خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به بافت در حال ترمیم را کم می‌کنند. NHS می‌گوید سیگار خطر عفونت را بالا می‌برد و انجمن دندانپزشکی آمریکا هم کشیدن سیگار را در فهرست کارهای ممنوع آورده است.

قلیان و مکیدن

علاوه بر مواد شیمیایی، حرکت مکیدن هنگام کشیدن سیگار یا قلیان ممکن است اثری شبیه نوشیدن با نی داشته باشد؛ کلیولند کلینیک نوشیدن با نی را عاملی می‌داند که ممکن است لخته را جابه‌جا کند و خشکی حفره ایجاد کند. بنابراین قلیان را هم مانند سیگار در نظر بگیرید و مدت پرهیز را از دندانپزشک بپرسید.

فرصتی برای ترک

کشیدن دندان می‌تواند فرصت خوبی برای کم کردن یا ترک دخانیات باشد، به‌ویژه اگر قصد دارید بعداً ایمپلنت بگذارید. سیگار بر ترمیم پس از ایمپلنت هم اثر دارد؛ جزئیات آن را در مطلب ایمپلنت برای افراد سیگاری توضیح داده‌ایم.

خشکی حفره دندان (دِرای ساکت) چیست و چه علائمی دارد؟

خشکی حفره عارضه‌ای دردناک است که وقتی لخته خون حفره درست تشکیل نشود یا زود از جا کنده شود رخ می‌دهد و استخوان و عصب زیرین نمایان می‌مانند. هلث‌دایرکت آن را شایع می‌داند و می‌گوید در حدود یک مورد از هر ۲۰ کشیدن دندان رخ می‌دهد. علامت اصلی آن دردی شدید و ماندگار است که معمولاً چند روز پس از کشیدن شروع می‌شود.

علائم خشکی حفره

به گفته هلث‌دایرکت و بنیاد سلامت دهان بریتانیا، این علائم می‌توانند نشانه خشکی حفره باشند:

• درد شدید، ماندگار و ضربان‌دار که طبق هلث‌دایرکت ظرف یک تا سه روز پس از کشیدن شروع می‌شود؛
• دردی که به گوش، چشم یا کنار صورت در همان سمت تیر می‌کشد؛
• طعم یا بوی ناخوشایند از محل کشیدن؛
• ورم اطراف حفره؛
• دیده شدن استخوان به‌جای لخته تیره، گاهی با بافت خاکستری روی آن.

خشکی حفره را نباید با خشکی دهان اشتباه گرفت؛ خشکی دهان کمبود بزاق در کل دهان است و علت‌ها و مراقبت‌های دیگری دارد.

چه کسانی بیشتر در معرض خشکی حفره هستند؟

هلث‌دایرکت این عوامل را خطرساز می‌داند: سابقه قبلی خشکی حفره، کشیدن دشوار و همراه با آسیب، مصرف قرص پیشگیری از بارداری، بهداشت دهان ضعیف و کشیدن دندان فک پایین، به‌ویژه دندان عقل یا آسیاب. این منبع سیگار و عفونت دهان را هم از عوامل خطر ذکر می‌کند. اگر یکی از این عوامل را دارید، پیش از کشیدن به دندانپزشک بگویید.

خشکی حفره چگونه درمان می‌شود؟

هلث‌دایرکت توضیح می‌دهد خشکی حفره ممکن است پس از چند هفته خودبه‌خود بهتر شود، اما درد در این مدت ممکن است شدید باشد. بنابراین منتظر نمانید. دندانپزشک ممکن است حفره را بشوید، ذرات غذا را خارج کند و پانسمان دارویی در آن بگذارد. به گفته این منبع، اگر سه هفته پس از درمان هنوز درد دارید، دوباره مراجعه کنید.

چه زمانی بعد از کشیدن دندان باید فوراً به دندانپزشک یا اورژانس مراجعه کرد؟

اگر خونریزی با فشار بند نمی‌آید، ورم رو به افزایش است، تب دارید، در بلعیدن یا نفس کشیدن مشکل دارید یا درد به‌جای کم شدن شدیدتر می‌شود، باید فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید. دشواری تنفس یا بلع و ورمی که به سرعت گسترش پیدا می‌کند نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد و نباید منتظر ماند.

نشانه‌ها و اقدام مناسب

آنچه منابع درباره علائم هشدار می‌گویند

بنیاد سلامت دهان بریتانیا ورم رو به افزایش، دشواری بلع یا تنفس، تب بالا و خونریزی شدید بند نیامدنی را دلایل کمک گرفتن سریع می‌داند. هلث‌دایرکت تب بالاتر از ۳۸ درجه و کلیولند کلینیک تب ۳۸ درجه یا بیشتر را ذکر می‌کند و کلیولند کلینیک همچنین به چرک و درد شدیدی که با دارو بهتر نمی‌شود اشاره دارد. مدلاین‌پلاس هم به کهیر، سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه و مشکل در بلع اشاره می‌کند.

برای آشنایی با موقعیت‌های فوری دیگر دهان و دندان و نحوه برخورد با آن‌ها، مطلب اورژانس دندانپزشکی را ببینید.

ترمیم حفره و استخوان پس از کشیدن دندان چقدر طول می‌کشد؟

زخم لثه معمولاً ظرف حدود یک تا دو هفته بسته می‌شود، اما ترمیم استخوان زیر آن زمان بیشتری لازم دارد. هلث‌دایرکت زمان ترمیم زخم را تا حدود دو هفته و مدلاین‌پلاس ترمیم حفره را یک تا دو هفته ذکر کرده است. کلیولند کلینیک می‌گوید ترمیم کامل استخوان چند هفته طول می‌کشد و برای دندان بزرگی مانند آسیاب ممکن است تا حدود چهار ماه زمان ببرد.

بازگشت به کار و فعالیت روزمره

کلیولند کلینیک می‌گوید بسیاری از افراد پس از یک یا دو روز به کار یا مدرسه برمی‌گردند و فعالیت‌های روزمره را ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت از سر می‌گیرند؛ بنیاد سلامت دهان بریتانیا این زمان را معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت، به شرط احساس خوب بودن، ذکر می‌کند. NHS هم پس از کشیدن دندان عقل بازگشت به فعالیت عادی را معمولاً از روز بعد ممکن می‌داند، مگر کشیدن دشوار بوده یا بیهوشی عمومی انجام شده باشد. کار بدنی سنگین ممکن است چند روز استراحت بیشتر بخواهد.

تغییر شکل استخوان پس از کشیدن

مدلاین‌پلاس اشاره می‌کند که در برخی افراد، استخوان و بافت نزدیک محل کشیدن تغییر می‌کند. در عمل، پس از کشیدن دندان، بخشی از استخوانی که دندان را در بر گرفته بود به‌تدریج کوچک‌تر و باریک‌تر می‌شود. مقدار این تغییر در افراد مختلف و در نواحی گوناگون دهان متفاوت است و همین موضوع در برنامه‌ریزی ایمپلنت و پروتز اهمیت دارد.

بعد از کشیدن دندان، جای خالی را چطور پر کنیم؟

برای پر کردن جای دندان کشیده‌شده سه گزینه اصلی وجود دارد: ایمپلنت، بریج و پروتز متحرک (پارسیل یا کامل). کلیولند کلینیک توصیه می‌کند وقتی دندانپزشک کشیدن را پیشنهاد می‌کند، درباره گزینه‌های جایگزینی هم با او صحبت کنید. انتخاب به وضعیت استخوان، دندان‌های کناری، تعداد دندان‌های ازدست‌رفته، سلامت عمومی و بودجه بستگی دارد.

مقایسه گزینه‌های جایگزینی

برای مقایسه دقیق‌تر، مطالب ایمپلنت یا بریج، پروتز پارسیل، بریج دندان و دندان مصنوعی را ببینید. اگر قرار است چند دندان هم‌زمان کشیده شوند، دندان مصنوعی فوری ممکن است برای دوره ترمیم مطرح شود.

آیا جای هر دندانی باید پر شود؟

نه همیشه. جای دندان عقل معمولاً نیازی به جایگزینی ندارد. اما خالی ماندن جای دندان‌های آسیاب یا جلو ممکن است به‌مرور باعث جابه‌جایی دندان‌های کناری، بیرون آمدن دندان مقابل و دشواری جویدن شود. مطلب ایمپلنت دندان آسیاب این موضوع را برای دندان‌های عقب با جزئیات توضیح داده است.

حفظ حفره و پیوند استخوان برای ایمپلنت بعدی

اگر قرار است بعداً ایمپلنت گذاشته شود، دندانپزشک ممکن است هنگام کشیدن دندان مواد پیوند استخوان را داخل حفره قرار دهد. کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد این کار به جلوگیری از تحلیل استخوان فک کمک می‌کند. به این روش در اصطلاح حفظ حفره یا «ساکت پریزرویشن» گفته می‌شود و برای همه بیماران لازم نیست.

چه زمانی حفظ حفره مطرح می‌شود؟

تصمیم به حفظ حفره به چند عامل بستگی دارد: آیا ایمپلنت فوری ممکن است یا نه، دیواره‌های حفره چقدر سالم‌اند، دندان در ناحیه زیبایی قرار دارد یا نه و فاصله زمانی تا کاشت ایمپلنت چقدر است. دندانپزشک این عوامل را پس از معاینه و عکس می‌سنجد و توضیح می‌دهد چرا حفظ حفره را پیشنهاد می‌کند یا نمی‌کند.

پیوند استخوان و زمان کاشت

پیوند استخوان هم مانند هر بافت دیگری به زمان ترمیم نیاز دارد. انواع پیوند، مراحل و دوره بهبودی آن را در مطلب پیوند استخوان برای ایمپلنت توضیح داده‌ایم. برای آگاهی از هزینه این مرحله هم مطلب هزینه پیوند استخوان را ببینید.

ایمپلنت فوری یا تأخیری بعد از کشیدن دندان؛ کدام مناسب‌تر است؟

هیچ‌کدام برای همه مناسب‌تر نیست. ایمپلنت فوری، یعنی کاشت در همان جلسه کشیدن دندان، در بیمارانی با استخوان کافی، دیواره‌های سالم حفره و بدون عفونت فعال ممکن است تعداد جراحی‌ها را کم کند. در بسیاری از موارد دیگر، دندانپزشک ترجیح می‌دهد چند هفته یا چند ماه صبر کند تا حفره ترمیم شود. کلیولند کلینیک هم می‌گوید برای ایمپلنت احتمالاً باید چند ماه صبر کنید.

سه زمان‌بندی رایج

1. ایمپلنت فوری: کاشت در همان جلسه کشیدن، فقط در شرایط مناسب.
2. کاشت زودهنگام: پس از چند هفته، وقتی لثه روی حفره بسته شده است.
3. کاشت تأخیری: پس از چند ماه، وقتی استخوان حفره ترمیم شده است؛ گاهی پس از پیوند استخوان.

جزئیات شرایط هر روش را در مطالب ایمپلنت فوری و ایمپلنت بعد از کشیدن دندان آورده‌ایم.

آیا ایمپلنت فوری جلوی تحلیل استخوان را می‌گیرد؟

یک باور رایج این است که اگر ایمپلنت بلافاصله پس از کشیدن گذاشته شود، استخوان دیگر تغییر نمی‌کند. اما به‌طور کلی چنین نیست؛ استخوان و لثه پس از کشیدن، حتی با ایمپلنت فوری، ممکن است تا حدی تغییر شکل بدهند. به همین دلیل، در ایمپلنت فوری هم دندانپزشک ممکن است پیوند استخوان یا روش‌های تکمیلی را پیشنهاد کند، به‌ویژه در دندان‌های جلو که دیواره استخوانی نازک است.

چه عواملی زمان کاشت را تعیین می‌کنند؟

• وجود یا نبود عفونت فعال در اطراف ریشه؛
• سلامت و ضخامت دیواره‌های حفره، به‌ویژه دیواره جلویی؛
• امکان ثبات اولیه ایمپلنت در استخوان؛
• ناحیه دهان و اهمیت زیبایی؛
• عادت‌هایی مانند سیگار و بیماری‌هایی مانند دیابت کنترل‌نشده.

برای آشنایی با مراحل کامل درمان، مراحل ایمپلنت دندان و آمادگی قبل از ایمپلنت را ببینید.

هزینه کشیدن دندان و برنامه جایگزینی

هزینه کشیدن دندان به نوع کشیدن (ساده یا جراحی)، دندان مورد نظر، نیاز به عکس و آرام‌بخشی و مرکز درمانی بستگی دارد. اما هزینه اصلی معمولاً در جایگزینی دندان است، نه خود کشیدن. بنابراین بهتر است پیش‌فاکتور هم کشیدن و هم برنامه جایگزینی را دریافت کنید تا تصویر کاملی از هزینه داشته باشید.

محدوده قیمت گزینه‌های رایج پس از کشیدن

محدوده معمول هزینه ویزیت دندانپزشک متخصص در بازار حدود ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ تومان است. اگر برنامه شما ایمپلنت است، محدوده تقریبی بازار برای پایه ایمپلنت و پیوند استخوان چنین است:

خدمت	محدوده قیمت (تومان)
ایمپلنت ایرانیهر واحد	۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰
ایمپلنت کره‌ایهر واحد	۱۴٬۸۰۰٬۰۰۰ تا ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰
ایمپلنت اروپایی (سوئیسی / آلمانی)هر واحد	۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰
پیوند استخوان / سینوس لیفتهر ناحیه	۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰

قیمت تقریبی بازار — آخرین به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۵. بر اساس قیمت‌های اعلام‌شده مراکز درمانی؛ هزینه نهایی پس از معاینه و بسته به شرایط بیمار تعیین می‌شود.

این ارقام شامل روکش ایمپلنت نیستند و فقط برای آشنایی با محدوده کلی‌اند. فهرست کامل قیمت‌ها در صفحه هزینه‌های دندانپزشکی آمده است و نکات خواندن پیش‌فاکتور را در مطلب پیش فاکتور دندانپزشکی توضیح داده‌ایم.

چرا برنامه را از ابتدا یکجا ببینید؟

اگر کشیدن و جایگزینی را جدا از هم در نظر بگیرید، ممکن است فرصت حفظ حفره یا ایمپلنت فوری را از دست بدهید. همچنین برنامه پرداخت مرحله‌ای ممکن است برای برخی افراد مناسب‌تر باشد؛ گزینه‌های آن در مطلب ایمپلنت اقساطی بررسی شده است.

پیش از کشیدن دندان از دندانپزشک چه بپرسیم؟

پیش از کشیدن دندان بپرسید چرا این دندان قابل نگهداری نیست، کشیدن ساده است یا جراحی، چه بی‌حسی یا آرام‌بخشی در نظر گرفته شده، چه خطرهایی وجود دارد و پس از آن چه برنامه‌ای برای جای خالی دارید. همچنین بپرسید چه مراقبت‌هایی لازم است و در صورت بروز مشکل در ساعات غیرکاری با چه کسی تماس بگیرید.

فهرست پرسش‌ها

1. آیا گزینه‌ای برای حفظ این دندان وجود دارد؟ چرا مناسب نیست؟
2. کشیدن دندان من ساده است یا جراحی؟ چه کسی آن را انجام می‌دهد؟
3. با توجه به داروها و بیماری‌هایم، آیا هماهنگی با پزشک لازم است؟
4. چه نوع بی‌حسی یا آرام‌بخشی استفاده می‌شود؟ آیا همراه لازم دارم؟
5. آیا ساختار حساسی مانند عصب یا سینوس به ریشه نزدیک است؟
6. آیا حفظ حفره یا پیوند استخوان را پیشنهاد می‌کنید؟ چرا؟
7. ایمپلنت فوری برای من ممکن است یا باید صبر کنم؟
8. دستورهای مراقبتی را می‌توانم به‌صورت نوشته داشته باشم؟
9. چه نشانه‌هایی یعنی باید فوراً تماس بگیرم؟
10. هزینه کشیدن و برنامه جایگزینی جداگانه چقدر است؟

برای فهرست کامل‌تر پرسش‌ها پیش از درمان، مطلب سوالات قبل از ایمپلنت را هم ببینید.

باورهای نادرست درباره کشیدن دندان

درباره کشیدن دندان باورهای رایجی وجود دارد که گاهی باعث تصمیم‌های نادرست یا مراقبت ناکافی می‌شود. دانستن واقعیت‌ها کمک می‌کند هم با آرامش بیشتری به جلسه بروید و هم پس از آن کارهای درست را انجام دهید.

«کشیدن ارزان‌تر است، پس همیشه بهتر است»

هزینه کشیدن ممکن است در کوتاه‌مدت کمتر باشد، اما هزینه جایگزینی دندان و پیامدهای خالی ماندن جای آن را هم باید حساب کرد. گاهی نگه داشتن دندان با درمان مناسب، در مجموع منطقی‌تر است.

«اگر درد ندارم، لازم نیست کشیده شود»

نبود درد همیشه به معنی سلامت نیست. دندانی با عفونت مزمن یا بیماری پیشرفته لثه ممکن است درد کمی داشته باشد اما به استخوان اطراف آسیب بزند. در مقابل، دندان عقلی که مشکلی ندارد، طبق NHS معمولاً در جای خود می‌ماند و پیگیری می‌شود.

«شستشوی زیاد بعد از کشیدن، عفونت را کم می‌کند»

در روز اول، شستشوی شدید ممکن است لخته را از جا بکند و خطر خشکی حفره را بالا ببرد. تمیزی مهم است، اما باید ملایم و طبق زمان‌بندی دندانپزشک باشد.

«ایمپلنت فوری یعنی استخوان دیگر تحلیل نمی‌رود»

همان‌طور که توضیح دادیم، استخوان و لثه پس از کشیدن، حتی با ایمپلنت فوری، ممکن است تغییر کنند. ایمپلنت فوری فقط در شرایط مناسب انتخاب می‌شود و نتیجه آن به ارزیابی دقیق بستگی دارد.

جمع‌بندی

کشیدن دندان درمانی رایج است که معمولاً زمانی انجام می‌شود که دندان با روش‌های نگهدارنده قابل حفظ نباشد. خود کار با بی‌حسی موضعی و به روش ساده یا جراحی انجام می‌شود، اما بهبودی خوب بیشتر به مراقبت‌های پس از آن بستگی دارد: حفظ لخته خون، فشار پیوسته روی گاز، کمپرس سرد، غذای نرم، پرهیز از نی، سیگار و الکل و شستشوی ملایم طبق دستور دندانپزشک.

درد فزاینده چند روز پس از کشیدن ممکن است نشانه خشکی حفره باشد و تب، ورم رو به افزایش، دشواری بلع یا تنفس و خونریزی بند نیامدنی نیاز به مراجعه فوری دارند. بهتر است برنامه جایگزینی دندان، از حفظ حفره تا زمان ایمپلنت، پیش از کشیدن دندان با دندانپزشک بررسی شود. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای بررسی شرایط خودتان می‌توانید از مشاوره رایگان استفاده کنید.