دندانپزشکی سالمندان؛ مراقبت از دهان و دندان در سالمندی، از خشکی دهان تا دندان مصنوعی
فهرست مطالب ۲۲ بخش
- دندانپزشکی سالمندان چیست و چه تفاوتی با دندانپزشکی معمول دارد؟
- آیا از دست دادن دندان بخشی طبیعی از پیری است؟
- چرا دهان در سالمندی آسیب‌پذیرتر میشود؟
- خشکی دهان در سالمندان از کجا می‌آید؟
- با خشکی دهان ناشی از دارو چه کنیم؟
- پوسیدگی ریشه دندان چیست و چرا در سالمندان شایع‌تر است؟
- بیماری لثه در سالمندان چه نشانه‌هایی دارد؟
- فلوراید برای سالمندان چه نقشی دارد؟
- روال روزانه بهداشت دهان در سالمندی
- اگر دست‌ها توان سابق را ندارند، چه ابزارهایی کمک میکند؟
- مراقبت از دندان مصنوعی در سالمندی
- ایمپلنت در سالمندان؛ خلاصه آنچه باید بدانید
- مراقب و خانواده چطور میتوانند به سلامت دهان سالمند کمک کنند؟
- مراقبت از دهان سالمند بستری، کمتحرک یا مبتلا به فراموشی
- تغذیه و جویدن در سالمندی چه ارتباطی با دندان دارد؟
- زخم و تغییرات بافت دهان در سالمندان را چه زمانی باید جدی گرفت؟
- دندانپزشکی سالمندان؛ هر چند وقت یک‌بار باید معاینه شد؟
- پیش از مراجعه برای دندانپزشکی سالمندان چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
- چه زمانی سالمند باید فوراً به دندانپزشک یا اورژانس برود؟
- هزینه دندانپزشکی سالمندان را چطور برنامه‌ریزی کنیم؟
- باورهای نادرست درباره دندانپزشکی سالمندان
- جمع‌بندی: دندانپزشکی سالمندان در یک نگاه
دندانپزشکی سالمندان یعنی مراقبت از دهان و دندان در سال‌هایی که داروها، بیماری‌های مزمن، تحلیل لثه، دندان مصنوعی و کم شدن توان دست‌ها شرایط تازه‌ای ایجاد میکنند. خشکی دهان ناشی از دارو، پوسیدگی ریشه دندان و بیماری لثه از مشکلات رایج این دوره‌اند. خبر خوب این است که با مراقبت روزانه، فلوراید، کمک مراقب و معاینه منظم، بسیاری از این مشکلات قابل پیشگیری یا کنترل‌اند.
این راهنمای دندانپزشکی سالمندان برای خود سالمندان و خانواده‌ها و مراقبانی است که از آن‌ها نگهداری میکنند. توصیه‌ها بر پایه منابع معتبر سلامت مثل مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا (NIDCR)، NHS و MouthHealthy نوشته شده است. هر جا موضوعی مقاله اختصاصی دارد، خلاصه آن را آورده‌ایم و به آن لینک داده‌ایم. این متن جای معاینه را نمی‌گیرد.
دندانپزشکی سالمندان چیست و چه تفاوتی با دندانپزشکی معمول دارد؟
دندانپزشکی سالمندان همان اصول دندانپزشکی عمومی است، اما با توجه بیشتر به مسائلی که در سنین بالا رایج‌ترند: داروهای متعدد و عوارض آن‌ها، بیماری‌های مزمن، خشکی دهان، تحلیل لثه و پوسیدگی ریشه، دندان مصنوعی، محدودیت حرکت دست و گاهی نیاز به کمک مراقب. هدف آن حفظ توان جویدن، راحتی و سلامت دهان است.
MouthHealthy میگوید برخی دندانپزشکان در مراقبت از سالمندان و افراد دارای ناتوانی تخصص دارند. اما بیشتر نیازهای سالمندان را دندانپزشک عمومی هم پاسخ میدهد، به شرطی که اطلاعات کامل درباره داروها و بیماری‌ها در اختیارش باشد. در ایران هم می‌توانید پیش از نوبت گرفتن بپرسید که مرکز درمانی برای سالمندان کمتحرک چه امکاناتی دارد.
چرا یک راهنمای جداگانه لازم است؟
NIDCR در راهنمای مراقبان میگوید دهان سالم به افراد کمک میکند از غذا لذت ببرند، بهتر بجوند، خوب غذا بخورند و از درد و از دست رفتن دندان دور بمانند. از سوی دیگر MouthHealthy توضیح میدهد که سالمندان وارد «دور دوم سالهای مستعد پوسیدگی» میشوند. بنابراین دندانپزشکی سالمندان فقط ادامه عادت‌های گذشته نیست؛ گاهی ابزار، برنامه و حتی نقش افراد خانواده تغییر میکند.
این راهنما چه چیزهایی را پوشش میدهد؟
- خشکی دهان و نقش داروها
- پوسیدگی ریشه و بیماری لثه
- فلوراید و روال روزانه
- ابزارهای کمکی برای دست‌هایی که توان کمتری دارند
- دندان مصنوعی و ایمپلنت به اختصار
- نقش مراقب، تغذیه و زمان مراجعه
ویژه خوانندگان لبخندنو
مشاوره تخصصی زیبایی دندان رایگان
۵۰۰٬۰۰۰ تومان
رایگان
- بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
- برآورد هزینه و روش درمان مناسب
- بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان
فرصت ثبت‌نام این دوره:
- چند سؤال کوتاه
- انتخاب شهر
- تأیید شماره
آیا از دست دادن دندان بخشی طبیعی از پیری است؟
نه لزوماً. NIDCR میگوید با بهداشت خوب دهان و مراجعه منظم به دندانپزشک، سالمندان میتوانند سلامت دهان خود را تا سالهای پایانی عمر حفظ کنند. از دست رفتن دندان اغلب پیامد پوسیدگی یا بیماری پیشرفته لثه است؛ دو بیماری‌ای که با مراقبت روزانه و معاینه منظم تا حد زیادی قابل پیشگیری یا درمان‌اند.
MouthHealthy میگوید بیماری پیشرفته لثه در نهایت ممکن است لثه، استخوان و رباط‌های نگهدارنده دندان را تخریب کند و به از دست رفتن دندان منجر شود. همین منبع میگوید با مراجعه منظم، بیماری لثه قابل درمان یا پیشگیری است. پس «پیر شدن» به‌تنهایی دلیل از دست رفتن دندان نیست.
تغییراتی که با سن رخ میدهد
با این حال برخی تغییرات در سالمندی رایج‌ترند. NIDCR میگوید بسیاری از سالمندان تحلیل لثه دارند. NHS میگوید دندان مصنوعی ممکن است با کوچک شدن یا تغییر شکل لثه و استخوان فک در گذر سن لق شود. این تغییرات اجتناب‌ناپذیر نیستند، اما احتمال آن‌ها بیشتر است و نقش دندانپزشکی سالمندان را در پیشگیری مهم‌تر میکنند.
نگاه درست به دهان سالمند
بهتر است دهان سالمند را مثل هر بخش دیگر بدن، نیازمند مراقبت مداوم بدانیم. اگر سالمندی میگوید «دیگر سنی از من گذشته، دندان مهم نیست»، می‌توان یادآوری کرد که به گفته NIDCR، دهان سالم به جویدن بهتر و خوب غذا خوردن کمک میکند. این یعنی سلامت دهان مستقیماً با کیفیت زندگی گره خورده است.
چرا دهان در سالمندی آسیب‌پذیرتر میشود؟
دهان در سالمندی به چند دلیل آسیب‌پذیرتر میشود: داروهایی که ترشح بزاق را کم میکنند، تحلیل لثه که ریشه را در معرض پوسیدگی قرار میدهد، بیماری‌های مزمنی مثل دیابت، ترمیم‌ها و روکش‌های قدیمی، دندان مصنوعی که با تغییر لثه لق میشود، و کم شدن توان دست یا حافظه که مسواک زدن منظم را دشوار میکند.
NIDCR در صفحه بهداشت دهان میگوید سیگار کشیدن احتمال بیماری لثه را بالا میبرد و اگر به دلیل بیماری‌ای مثل دیابت در خطر بیشتر بیماری لثه باشید، ممکن است دندانپزشک بخواهد شما را بیشتر ببیند. همین منبع میگوید داروهایی که دهان را خشک میکنند خطر پوسیدگی را بالا می‌برند. در نتیجه، سالمندی معمولاً با ترکیبی از چند عامل همراه است و دندانپزشکی سالمندان باید همه آن‌ها را با هم در نظر بگیرد.
| عامل | اثر احتمالی بر دهان |
|---|---|
| داروهای متعدد | خشکی دهان و خطر پوسیدگی |
| تحلیل لثه | پوسیدگی سطح ریشه |
| بیماری‌های مزمن | خطر بیشتر بیماری لثه |
| دندان مصنوعی | زخم، لقی و عفونت قارچی |
| توان کمتر دست | پلاک بیشتر و تمیز کردن ناقص |
| مصرف دخانیات | خطر بیماری لثه و خشکی دهان |
دیابت و سلامت دهان
NIDCR دیابت را از علت‌های خشکی دهان ذکر میکند و در صفحه بهداشت دهان میگوید دیابت ممکن است خطر بیماری لثه را بیشتر کند. اگر سالمند دیابت دارد، این موضوع را حتماً به دندانپزشک بگویید و کنترل قند خون را با پزشک پیگیری کنید. جزئیات بیشتر را در مقاله سلامت دهان در دیابت آورده‌ایم.
دخانیات در هر سنی
NIDCR میگوید سیگار کشیدن احتمال بیماری لثه را بالا میبرد؛ همچنین NIDCR دخانیات را از عوامل خشک کردن دهان میداند و NHS هم برای خشکی دهان سیگار نکشیدن را توصیه میکند. ترک دخانیات در سالمندی هم برای دهان فایده دارد و برای برنامه ترک می‌توانید از پزشک کمک بگیرید.
خشکی دهان در سالمندان از کجا می‌آید؟
به گفته NIDCR، خشکی دهان بخش طبیعی پیری نیست. یکی از علت‌های شایع آن در سالمندان عوارض جانبی داروهاست؛ NIDCR میگوید صدها دارو ممکن است ترشح بزاق را کم کنند و داروهای فشار خون، افسردگی و کنترل مثانه را مثال می‌زند. MouthHealthy هم میگوید خشکی دهان عارضه جانبی بیش از ۵۰۰ دارو است.
MouthHealthy در فهرست خود داروهای آلرژی و آسم، فشار خون، کلسترول، درد، اضطراب و افسردگی و بیماری‌های پارکینسون و آلزایمر را نام میبرد. NIDCR علت‌های دیگری هم ذکر میکند: بیماریهایی مثل سندرم شوگرن، اچ‌آی‌وی و دیابت، پرتودرمانی سر و گردن، شیمی‌درمانی و آسیب عصبی. علت دقیق را باید پزشک یا دندانپزشک بررسی کند.
خشکی دهان چه نشانه‌هایی دارد؟
NIDCR این نشانه‌ها را ذکر میکند:
- احساس چسبندگی و خشکی در دهان
- دشواری در جویدن، بلعیدن، چشیدن یا صحبت کردن
- احساس سوزش یا خارش در دهان یا گلو
- احساس خشکی در گلو
- ظاهر خشک، زبر، قرمز یا ترک‌خورده زبان و بافت دهان
- عفونت‌های تکرارشونده دهان یا گلو
چرا خشکی دهان برای دندانها مهم است؟
NIDCR توضیح میدهد که بزاق غذا را مرطوب و خرد میکند، ذرات غذا را از دندان و لثه می‌شوید، به بلعیدن کمک میکند و مواد معدنی مثل کلسیم و فسفات دارد که به استحکام دندان و مقابله با پوسیدگی کمک میکنند. بنابراین وقتی بزاق کم میشود، خطر پوسیدگی و عفونت‌های قارچی دهان بالا میرود. توضیح کامل را در مقاله خشکی دهان بخوانید.
با خشکی دهان ناشی از دارو چه کنیم؟
اولین قدم این است که موضوع را با پزشک و دندانپزشک در میان بگذارید، نه اینکه دارو را خودسرانه قطع کنید. NHS صریحاً میگوید هیچ داروی تجویزشدهای را بدون مشورت پزشکی قطع نکنید، حتی اگر فکر میکنید علت خشکی دهان است. به گفته NIDCR، اگر دارو علت باشد، پزشک ممکن است تغییر یا تنظیم آن را بررسی کند.
MouthHealthy هم میگوید «با پزشک خود درباره تغییر دارو یا مقدار آن مشورت کنید». این عبارت یعنی تصمیم با پزشک است، نه با بیمار یا خانواده. گاهی دارویی که دهان را خشک میکند، برای کنترل یک بیماری مهم ضروری است و پزشک راههای دیگری برای کاهش خشکی دهان پیشنهاد میدهد.
کارهایی که منابع پیشنهاد میکنند
- جرعه‌جرعه نوشیدن آب: NHS و NIDCR نوشیدن مکرر آب یا نوشیدنی بدون قند را توصیه میکنند. اگر پزشک مصرف مایعات را به دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدود کرده، مقدار آن را با او هماهنگ کنید.
- آدامس یا آب‌نبات بدون قند: NIDCR، NHS و MouthHealthy برای تحریک بزاق پیشنهاد میکنند.
- پرهیز از برخی نوشیدنی‌ها: کافئین، الکل، نوشیدنی‌های گازدار و آبمیوه‌های اسیدی به گفته MouthHealthy و NHS دهان خشک را آزار می‌دهند.
- دستگاه بخور: NIDCR و MouthHealthy استفاده از دستگاه بخور به‌ویژه در شب را ذکر میکنند.
- مرطوب‌کننده و بزاق مصنوعی: NIDCR میگوید پزشک یا دندانپزشک ممکن است بزاق مصنوعی پیشنهاد کند؛ NHS هم میگوید داروساز میتواند محصول مناسب را معرفی کند.
- خوابیدن بدون دندان مصنوعی: NHS در صفحه خشکی دهان توصیه میکند با دندان مصنوعی نخوابید.
چه زمانی خشکی دهان نیاز به مراجعه دارد؟
NHS میگوید اگر خشکی دهان صحبت کردن یا غذا خوردن را دشوار کرده، پس از چند هفته مراقبت ادامه دارد، غذا خوردن منظم سخت شده، دهان دردناک، قرمز، متورم یا خونریزی‌دهنده است، لکه‌های سفید دردناک دارید یا فکر میکنید دارو علت است، به پزشک مراجعه کنید.
پوسیدگی ریشه دندان چیست و چرا در سالمندان شایع‌تر است؟
پوسیدگی ریشه یعنی پوسیدگی روی سطح ریشه دندان، نه روی تاج. NIDCR توضیح میدهد که بسیاری از سالمندان تحلیل لثه دارند و وقتی لثه عقب میرود، باکتریهای پوسیدگیزا با ریشه دندان تماس پیدا میکنند؛ در نتیجه ممکن است روی سطوح در معرض ریشه پوسیدگی ایجاد شود. خشکی دهان هم این خطر را بیشتر میکند.
MouthHealthy میگوید ممکن است سالمندی که سال‌ها پوسیدگی نداشته، ناگهان دچار پوسیدگی شود؛ این همان «دور دوم سالهای مستعد پوسیدگی» است. همین منبع یکی از علت‌های شایع پوسیدگی در سالمندان را خشکی دهان میداند. بنابراین سابقه خوب در گذشته دلیلی برای کنار گذاشتن مراقبت نیست.
پوسیدگی چگونه پیش میرود؟
NIDCR میگوید در پوسیدگی اولیه معمولاً نشانه‌ای وجود ندارد. با پیشرفت پوسیدگی، ممکن است درد دندان یا حساسیت به شیرینی، سرما یا گرما ایجاد شود. اگر دندان عفونی شود، ممکن است آبسه یا کیسه چرک ایجاد شود که با درد، تورم صورت و تب همراه است. تورم صورت و تب نیاز به مراجعه فوری دارد.
پیشگیری و درمان
NIDCR میگوید اگر پوسیدگی هنوز در مراحل اولیه و پیش از ایجاد حفره باشد، دندانپزشک میتواند با فلوراید آن را متوقف یا برگشت دهد. در مراحل بعد، معمولاً بافت پوسیده برداشته و دندان پر میشود. برای شناخت کامل این بیماری، مقاله پوسیدگی دندان را ببینید.
بیماری لثه در سالمندان چه نشانه‌هایی دارد؟
بیماری لثه با تجمع پلاک در امتداد و زیر خط لثه شروع میشود. NIDCR میگوید در التهاب لثه، که نوع خفیف بیماری است، لثه قرمز و متورم میشود و راحت خونریزی میکند. اگر پلاک سفت شود و به جرم تبدیل شود، فقط دندانپزشک یا بهداشتکار میتواند آن را بردارد و بیماری پیشرفته ممکن است به درد و خونریزی لثه، درد هنگام جویدن، لقی و از دست رفتن دندان برسد.
MouthHealthy میگوید یکی از دلایل شیوع بیماری لثه در بزرگسالان این است که اغلب تا مراحل پیشرفته دردی ندارد. اگر درمان نشود، لثه ممکن است از دندان فاصله بگیرد و فضاهای عمیقی به نام «پاکت» ایجاد شود که غذا و پلاک بیشتری در آن جمع میشود. همین بی‌دردی، معاینه منظم را ضروری میکند.
نشانه‌هایی که باید جدی گرفت
- لثه قرمز، متورم یا حساس
- خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
- بوی بد دهان ماندگار
- عقب رفتن لثه و بلندتر به نظر رسیدن دندانها
- لقی دندان یا تغییر جفت شدن دندانها
درمان بیماری لثه
NIDCR میگوید التهاب اولیه لثه که از تجمع پلاک ایجاد شده، معمولاً با مسواک و نخ دندان روزانه برگشت‌پذیر است، اما جرم فقط با تمیز کردن حرفه‌ای در مطب برداشته میشود. نوع درمان بیماری پیشرفته‌تر را دندانپزشک پس از معاینه تعیین میکند. توضیح کامل را در مقاله بیماری لثه و درباره عقب رفتن لثه در مقاله تحلیل لثه بخوانید.
فلوراید برای سالمندان چه نقشی دارد؟
فلوراید در هر سنی به پیشگیری از پوسیدگی کمک میکند و در دندانپزشکی سالمندان جایگاه ویژه‌ای دارد و برای سالمندانی که خشکی دهان یا ریشههای در معرض دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند. NIDCR میگوید اگر در خطر بیشتر پوسیدگی هستید، مثلاً به دلیل خشکی دهان ناشی از دارو، دندانپزشک یا بهداشتکار ممکن است در مطب فلوراید وارنیش یا فوم بزند یا ژل یا دهانشویه فلورایددار خانگی پیشنهاد کند.
MouthHealthy میگوید دندانپزشک ممکن است برای محافظت از دندانها در برابر پوسیدگی، ژل یا وارنیش فلوراید بزند. NIDCR هم توضیح میدهد که مینای دندان میتواند با کمک مواد معدنی بزاق و فلوراید خمیردندان یا فلوراید دندانپزشک خود را ترمیم کند، به شرطی که پوسیدگی هنوز اولیه باشد.
چه نوع فلورایدی مناسب است؟
نوع و میزان فلوراید اضافه را دندانپزشک بر اساس خطر پوسیدگی تعیین میکند. این تصمیم به عواملی مثل خشکی دهان، تعداد ترمیم‌ها، تحلیل لثه و سابقه پوسیدگی بستگی دارد. بدون نظر دندانپزشک، محصولات قوی‌تر را خودسرانه شروع نکنید. برای آشنایی بیشتر، مقاله فلوراید دندان را بخوانید.
دهانشویه در خشکی دهان
NHS برای کسانی که خشکی دهان دارند، دهانشویه بدون الکل را توصیه میکند. دهانشویه جای مسواک را نمی‌گیرد و انتخاب نوع آن را با دندانپزشک هماهنگ کنید. درباره انواع دهانشویه در مقاله دهانشویه نوشته‌ایم.
روال روزانه بهداشت دهان در سالمندی
روال روزانه مراقبت از دندان سالمندان ساده است، اما باید منظم باشد. NIDCR توصیه میکند دندانها را دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید، بین دندانها را با هدف روزی یک بار تمیز کنید و وقتی موهای مسواک فرسوده شد آن را عوض کنید. راهنمای مراقبان NIDCR مسواک زدن زبان را هم بخشی از کار میداند.
NIDCR روش مسواک زدن را این‌طور توضیح میدهد: موهای مسواک را به سمت خط لثه زاویه دهید، با حرکت‌های دایره‌ای کوچک و ملایم مسواک بزنید، محکم و رفت‌وبرگشتی نکشید و همه سطوح هر دندان را تمیز کنید. برای بین دندانها، نخ دندان، مسواک بیندندانی، خلال پلاستیکی یا چوبی، نخ دستهدار یا دستگاه شست‌وشوی آبی را نام میبرد.
روال پیشنهادی صبح و شب
- پیش از مسواک، اگر دندان مصنوعی دارید آن را خارج کنید.
- دندان‌های طبیعی را با خمیردندان فلورایددار و مسواک نرم تمیز کنید.
- بین دندانها را با نخ یا وسیله بیندندانی تمیز کنید.
- زبان را به‌آرامی تمیز کنید.
- لثه‌ها و سقف دهان را اگر دندان مصنوعی دارید با مسواک نرم تمیز کنید.
- دندان مصنوعی را جداگانه بشویید و شب‌ها بیرون از دهان نگه دارید.
اگر مسواک زدن باعث خونریزی یا درد شد
NIDCR لثه قرمز، متورم و مستعد خونریزی را از نشانههای التهاب لثه میداند. اگر هنگام مسواک یا نخ کشیدن خونریزی یا درد دارید، به دندانپزشک بگویید؛ مسواک زدن را قطع نکنید و علت را بررسی کنید. برای روش درست، راهنمای روش صحیح مسواک زدن و نخ دندان را ببینید.
اگر دست‌ها توان سابق را ندارند، چه ابزارهایی کمک میکند؟
NIDCR در راهنمای مراقبان چند راه برای ساده‌تر کردن مسواک زدن پیشنهاد میکند: بزرگتر کردن دسته مسواک با لوله فوم یا دسته ارگونومیک، آسانتر کردن گرفتن آن با کش یا نگهدارنده قاشق و چنگال، و امتحان مسواک برقی یا چندسطحی. همین منبع در صفحه بهداشت دهان میگوید اگر به دلیل آرتروز نگه داشتن نخ سخت است، خلال، نخ دستهدار، نخ‌کش، دستگاه شست‌وشوی آبی یا مسواک بیندندانی را امتحان کنید.
این ابزارها ساده‌اند، اما میتوانند استقلال سالمند را حفظ کنند. وقتی سالمند خودش بتواند مسواک بزند، هم بهداشت دهان بهتر می‌ماند و هم حس توانایی و عزت نفس او حفظ میشود. اگر ابزار مناسب را نمی‌شناسید، MouthHealthy میگوید با دندانپزشک یا بهداشتکار دهان صحبت کنید تا نکته‌ها یا روش متفاوتی پیشنهاد کنند.
| مشکل | ابزار یا راهکار پیشنهادی |
|---|---|
| گرفتن دسته باریک دشوار است | دسته بزرگتر با فوم یا دسته ارگونومیک |
| حرکت دادن مسواک خسته‌کننده است | مسواک برقی یا باتری‌دار |
| مسواک از دست می‌افتد | کش یا نگهدارنده برای گرفتن آسانتر |
| نخ کشیدن با انگشت سخت است | نخ دندان دستهدار |
راهکارهای خانگی ساده
اگر دسته مسواک را با فوم یا وسیله دیگری بزرگتر میکنید، NIDCR توصیه میکند دست‌کم هفته‌ای یک بار آن را جدا کنید، هم آن و هم دسته مسواک را تمیز کنید و بگذارید کامل خشک شوند. این کار از جمع شدن آلودگی زیر پوشش جلوگیری میکند. این پیشنهادها را پیش از اجرا با دندانپزشک یا بهداشتکار دهان در میان بگذارید.
نشستن به جای ایستادن
اگر ایستادن طولانی کنار روشویی برای سالمند خسته‌کننده یا ناایمن است، مسواک زدن در حالت نشسته با یک لیوان آب و ظرف کوچک ممکن است راحت‌تر باشد. هدف این است که مسواک زدن ایمن و منظم انجام شود. این یک پیشنهاد عملی است و بهتر است با توجه به شرایط سالمند و با نظر دندانپزشک تنظیم شود.
مراقبت از دندان مصنوعی در سالمندی
بسیاری از سالمندان دندان مصنوعی کامل یا پارسیل دارند. NHS توصیه میکند پروتز را صبح و شب با صابون ملایم یا مایع ظرف‌شویی مسواک بزنید، پس از غذا با آب سرد بشویید و هر شب آن را خارج کنید و در آب یا محلول پاک‌کننده نگه دارید، مگر اینکه دندانپزشک چیز دیگری گفته باشد.
NHS میگوید دندان مصنوعی را با خمیردندان تمیز نکنید، چون ممکن است به آن آسیب بزند. همچنین لثه‌ها، زبان و دندان‌های باقی‌مانده را صبح و شب با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید. جزئیات شستن، نگهداری شبانه و چسب را در راهنمای مراقبت از دندان مصنوعی آورده‌ایم.
غذا خوردن با دندان مصنوعی
NHS میگوید عادت کردن به دندان مصنوعی ممکن است چند هفته طول بکشد و تمرین گذاشتن و برداشتن پروتز و خوردن غذاهای نرم‌تر تا زمانی که راحت شوید کمک میکند. بریدن غذا به تکه‌های کوچک و جویدن آرام هم ممکن است کار را ساده‌تر کند؛ این را با نظر دندانپزشک تنظیم کنید.
لقی و نیاز به تنظیم
NHS میگوید دندان مصنوعی ممکن است با کوچک شدن یا تغییر شکل لثه و استخوان فک لق شود. اگر پروتز هنگام صحبت صدا میدهد، لیز می‌خورد، درد ایجاد میکند یا آسیب دیده، به دندانپزشک مراجعه کنید و تنظیم یا تعمیر پروتز را در خانه انجام ندهید. درباره ترمیم تطابق پروتز در مقاله ریلاین دندان مصنوعی و درباره انواع پروتز در راهنمای دندان مصنوعی نوشته‌ایم.
ایمپلنت در سالمندان؛ خلاصه آنچه باید بدانید
ایمپلنت برای برخی سالمندانی که یک یا چند دندان را از دست داده‌اند و دندان مصنوعی متحرک برایشان ناراحت است، گزینه‌ای قابل بررسی است. در سالمندان، تصمیم بیشتر به سلامت عمومی، داروها، وضعیت استخوان فک و توان مراقبت روزانه از دهان بستگی دارد تا به خود عدد سن.
NHS هم ایمپلنت را از جایگزینهای دندان مصنوعی میداند و میگوید ایمپلنت‌ها به استخوان فک متصل میشوند و میتوانند روکش یا برخی انواع دندان مصنوعی را نگه دارند. اوردنچر روی ایمپلنت یکی از گزینه‌هایی است که برای سالمندان بی‌دندان مطرح میشود.
نکاتی که در سالمندی اهمیت بیشتری دارند
- بیماری‌های مزمن و داروها باید پیش از درمان با پزشک هماهنگ شوند.
- توان مسواک زدن و تمیز کردن اطراف ایمپلنت در سالهای آینده مهم است.
- نقش همراه یا مراقب در دوره درمان و پس از آن باید روشن باشد.
- گزینه‌های ساده‌تر و ترکیبی هم باید کنار ایمپلنت بررسی شوند.
همه این موارد را با جزئیات در مقاله ایمپلنت دندان در سالمندان و مقایسه دو گزینه را در مقاله ایمپلنت یا دندان مصنوعی توضیح داده‌ایم.
مراقب و خانواده چطور میتوانند به سلامت دهان سالمند کمک کنند؟
MouthHealthy دو کار را حیاتی میداند: کمک به سالمند برای تمیز نگه داشتن دهان با یادآوری مسواک و نخ دندان روزانه، و اطمینان از اینکه او بهطور منظم به دندانپزشک مراجعه میکند. همین منبع میگوید کارهایی که روزی ساده به نظر می‌رسیدند ممکن است برای سالمند بسیار دشوار شوند و در این حالت باید از دندانپزشک یا بهداشتکار روش دیگری پرسید.
در دندانپزشکی سالمندان، نقش مراقب از یک یادآوری ساده تا انجام کامل مسواک زدن برای سالمند متغیر است. بهتر است تا جایی که سالمند میتواند، خودش کار را انجام دهد و مراقب فقط کمک کند. این کار هم استقلال او را حفظ میکند و هم همکاری‌اش را بیشتر میکند.
نکات عملی برای مراقبان
- یک زمان ثابت برای مسواک زدن صبح و شب تعیین کنید.
- ابزارها را در جای ثابت و در دسترس بگذارید.
- اگر سالمند دندان مصنوعی دارد، شستن و نگهداری شبانه آن را پیگیری کنید.
- به تغییر در غذا خوردن، زخم یا بوی بد دهان توجه کنید.
- فهرست به‌روز داروها و بیماری‌ها را برای مراجعه آماده نگه دارید.
- نوبت‌های معاینه را یادداشت و پیگیری کنید.
توجه به غذا خوردن
MouthHealthy میگوید اگر سالمندی که دندان مصنوعی دارد در غذا خوردن مشکل دارد یا کمتر از معمول غذا می‌خورد، ممکن است علت آن مشکل پروتز باشد. مراقب اغلب اولین کسی است که این تغییر را می‌بیند. گزارش زودهنگام آن به دندانپزشک کمک میکند علت زودتر بررسی شود.
مراقبت از دهان سالمند بستری، کمتحرک یا مبتلا به فراموشی
وقتی سالمند در بستر است یا توان مراقبت از خود را ندارد، بهداشت دهان ممکن است در میان مشکلات دیگر فراموش شود. MouthHealthy هشدار میدهد که این موضوع همچنان بسیار مهم است، چون باکتریهای دهان ممکن است به ریه استنشاق شوند و باعث ذاتالریه شوند. روش ایمن تمیز کردن دهان را از تیم درمان بپرسید.
NIDCR در راهنمای مراقبان میگوید اگر فرد مشکل حافظه یا قضاوت دارد، ممکن است به یادآوری نیاز داشته باشد؛ مثلاً مسواک و خمیردندان را کنار روشویی بگذارید، خمیردندان را روی مسواک بزنید و به دستش بدهید یا همزمان با او مسواک بزنید. همین منبع هدایت ملایم دست فرد روی مسواک را هم پیشنهاد میکند.
نکاتی برای مراقبت از سالمند مبتلا به فراموشی
- کار را به مراحل کوتاه و ساده تقسیم کنید.
- با آرامش توضیح دهید و عجله نکنید.
- اگر سالمند همکاری نمی‌کند، کار را به زمان دیگری موکول کنید.
- به نشانههای درد، مثل امتناع از غذا یا دست بردن مکرر به صورت، توجه کنید.
این نکات از تجربه عمومی مراقبت گرفته شده‌اند و جایگزین راهنمایی تیم درمان نیستند؛ روش مناسب را با نظر دندانپزشک و پزشک سالمند تنظیم کنید.
سالمند بستری و دندان مصنوعی
در سالمند بستری، وضعیت دندان مصنوعی و زمان خارج کردن آن را با تیم درمان هماهنگ کنید. NHS هشدار میدهد که خوابیدن با دندان مصنوعی، اگر دندانپزشک توصیه نکرده باشد، خطر عفونت لثه را بالا میبرد و ممکن است خطر خفگی داشته باشد.
تغذیه و جویدن در سالمندی چه ارتباطی با دندان دارد؟
دهان سالم، به گفته NIDCR، به جویدن بهتر و خوب غذا خوردن کمک میکند. وقتی جویدن دردناک یا دشوار باشد، سالمند ممکن است به غذاهای نرم و کم‌ارزش رو بیاورد. NIDCR درد هنگام جویدن را از پیامدهای بیماری پیشرفته لثه میداند و MouthHealthy مشکل پروتز را از علت‌های کم شدن غذا خوردن ذکر میکند.
NIDCR در صفحه بهداشت دهان رژیم غذایی متعادل و محدود کردن شیرینی و نوشیدنی‌های شیرین را توصیه میکند. همین مؤسسه برای پیشگیری از پوسیدگی، محدود کردن نوشیدنی‌ها و غذاهای پرقند و نشاسته‌ای، خوردن وعده‌های متعادل و کم کردن میان‌وعده را پیشنهاد میکند. این توصیه‌ها در سالمندی، که خشکی دهان خطر پوسیدگی را بالا میبرد، اهمیت بیشتری دارند.
وقتی جویدن دشوار است
- علت را با دندانپزشک بررسی کنید؛ ممکن است دندان دردناک، پروتز لق یا زخم باشد.
- غذا را به تکه‌های کوچک‌تر ببرید و آرام بجوید.
- در خشکی دهان، NIDCR میگوید نوشیدن جرعه‌ای آب همراه غذا جویدن و بلعیدن را آسانتر میکند.
- NIDCR و NHS میگویند غذاهای تند یا شور ممکن است در دهان خشک سوزش ایجاد کنند.
کاهش وزن ناخواسته
اگر سالمند بدون دلیل روشن وزن کم میکند یا کمتر غذا می‌خورد، هم پزشک و هم دندانپزشک باید در جریان باشند. مشکل دهان ممکن است یکی از علتها باشد، اما علت‌های دیگر هم باید بررسی شوند. برای تغذیه مناسب در بیماری‌های خاص، با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.
زخم و تغییرات بافت دهان در سالمندان را چه زمانی باید جدی گرفت؟
زخم دهانی که بیش از دو هفته ماندگار است، یا لکه سفید یا قرمزی که از بین نمی‌رود، باید به دندانپزشک یا پزشک نشان داده شود. MouthHealthy درباره نشانههای احتمالی سرطان دهان، زخم باز، لکه سفید یا قرمز و تغییرات لب، زبان و پوشش دهان را که بیش از دو هفته بماند ذکر میکند. NHS برای زخم دهان مرز سه هفته را میگوید.
NHS میگوید بیشتر زخم‌های دهان بی‌خطرند و ظرف یک تا دو هفته خوب میشوند، اما زخم ماندگار گاهی نشانه سرطان دهان است و بهتر است بررسی شود. NHS همچنین دندان مصنوعی نامناسب، پرکردگی زبر یا دندان تیز را از علت‌های زخم دهان میداند. تشخیص علت زخم فقط با معاینه ممکن است و نمی‌توان آن را در خانه رد یا تأیید کرد.
چرا سالمندان باید توجه بیشتری داشته باشند؟
MouthHealthy میگوید دندانپزشک در مراجعه‌ها نشانههای سرطان دهان را بررسی میکند و این بیماری در مراحل اولیه معمولاً دردی ندارد. بنابراین منتظر درد نمانید و هر تغییر ماندگاری را گزارش کنید. درباره علتها و مراقبت از زخم‌ها، مقاله آفت دهان را بخوانید.
نشانههای قارچ زیر دندان مصنوعی
NHS میگوید لثه بسیار قرمز یا خونریزی‌دهنده یا بوی بد دهان ممکن است نشانه بیماری لثه، عفونت قارچی یا پوسیدگی باشد و نیاز به مراجعه دارد. NIDCR هم خشکی دهان را از عوامل افزایش خطر عفونت‌های قارچی دهان میداند.
دندانپزشکی سالمندان؛ هر چند وقت یک‌بار باید معاینه شد؟
در دندانپزشکی سالمندان، فاصله معاینه را دندانپزشک بر اساس وضعیت دهان هر فرد تعیین میکند؛ منابع معتبر برای سالمندان عدد ثابتی نمی‌دهند، اما همه بر مراجعه منظم تأکید دارند. NIDCR میگوید برای معاینه و تمیز کردن حرفه‌ای بهطور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید و راهنمای مراقبان آن معاینه منظم را راهی برای پیدا کردن زودهنگام مشکلات میداند. NHS هم برای کسانی که دندان مصنوعی دارند، مراجعه منظم را ضروری میداند.
NHS میگوید دندان مصنوعی ممکن است سال‌ها دوام بیاورد، اما مراجعه منظم به دندانپزشک همچنان مهم است، چون لثه و استخوان فک تغییر میکنند. MouthHealthy هم میگوید دندانپزشک در هر مراجعه نشانههای سرطان دهان را بررسی میکند. پس معاینه فقط برای «دندان خراب» نیست.
در معاینه چه چیزهایی بررسی میشود؟
- دندان‌های طبیعی، ترمیم‌ها و نشانههای پوسیدگی تاج و ریشه.
- وضعیت لثه و عمق پاکت‌ها.
- تطابق و سلامت دندان مصنوعی.
- بافت نرم دهان، زبان، لب‌ها و کف دهان.
- نشانههای خشکی دهان و عفونت قارچی.
- نیاز به فلوراید یا ابزارهای کمکی.
دندانپزشکی سالمندان و ترس از مراجعه
برخی سالمندان به دلیل تجربه‌های قدیمی از مراجعه می‌ترسند. گفتن این نگرانی به دندانپزشک و گرفتن نوبت در ساعت‌های خلوت‌تر ممکن است کمک کند. درباره راههای مدیریت این ترس در مقاله ترس از دندانپزشکی و درباره محتوای یک معاینه کامل در راهنمای چکاپ دندانپزشکی نوشته‌ایم.
پیش از مراجعه برای دندانپزشکی سالمندان چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
مهم‌ترین چیزی که باید آماده کنید، فهرست کامل داروها و بیماری‌هاست. MouthHealthy میگوید گفتن همه داروهای مصرفی به دندانپزشک بسیار مهم است و NIDCR در راهنمای مراقبان توصیه میکند پیش از هر مراجعه فهرست داروهای فعلی، حساسیت‌های شناخته‌شده و اطلاعات بیمه را آماده داشته باشید. این اطلاعات به دندانپزشک کمک میکند علت خشکی دهان را بفهمد و درمان را ایمن برنامه‌ریزی کند.
برخی بیماران پیش از برخی کارهای دندانپزشکی نیاز به هماهنگی خاص دارند. MouthHealthy توضیح میدهد که مصرف پیشگیرانه آنتی‌بیوتیک پیش از برخی درمان‌ها فقط برای تعداد کمی از افراد با برخی بیماری‌های قلبی توصیه میشود و تصمیم آن با پزشک و دندانپزشک است. خودتان دارویی را شروع یا قطع نکنید.
چک‌لیست مراجعه
- فهرست همه داروها، از جمله داروهای بدون نسخه و مکمل‌ها
- فهرست بیماری‌ها و جراحی‌های مهم
- نام و شماره تماس پزشک معالج
- شرح مشکل فعلی: از کی شروع شده و چه چیزی آن را بدتر میکند
- دندان مصنوعی یا وسایل دهانی که استفاده میشود
- نیاز به کمک در جابه‌جایی یا نشستن روی یونیت
همراه داشتن یک نفر
اگر سالمند در به خاطر سپردن توصیه‌ها یا جابه‌جایی مشکل دارد، همراه داشتن یکی از اعضای خانواده یا مراقب کمک میکند. همراه میتواند توصیه‌ها را یادداشت کند و در خانه پیگیری کند.
چه زمانی سالمند باید فوراً به دندانپزشک یا اورژانس برود؟
بعضی نشانه‌ها نباید تا نوبت معمول منتظر بمانند. NIDCR میگوید دندان عفونی ممکن است آبسه ایجاد کند که با درد، تورم صورت و تب همراه است. تورم در حال گسترش صورت یا گردن، تب، دشواری در تنفس یا بلعیدن، خونریزی‌ای که بند نمی‌آید و آسیب صورت یا فک پس از زمین خوردن نیاز به مراجعه فوری یا اورژانس دارد.
زمین خوردن در سالمندی شایع‌تر است و ممکن است به دندان، پروتز یا فک آسیب بزند. در هر آسیب جدی صورت، ابتدا به وضعیت عمومی فرد توجه کنید و در صورت نیاز با اورژانس تماس بگیرید. راهنمای اورژانس دندانپزشکی جزئیات بیشتری دارد.
| نشانه | اقدام |
|---|---|
| تورم در حال گسترش صورت یا گردن | مراجعه فوری یا اورژانس |
| تب همراه درد یا تورم دهان | مراجعه فوری |
| دشواری تنفس یا بلع | اورژانس |
| خونریزی که بند نمی‌آید | مراجعه فوری |
| زخم یا لکه ماندگار | نوبت زودهنگام دندانپزشک |
| پروتز لق یا دردناک | نوبت دندانپزشک |
درد دندان بدون تورم
درد دندان بدون تورم و تب معمولاً فوری نیست، اما نباید رها شود. NIDCR میگوید پوسیدگی پیشرفته ممکن است با درد یا حساسیت همراه باشد و درمان نشدن آن به عفونت منجر شود. هرچه زودتر بررسی شود، درمان ساده‌تر است.
هزینه دندانپزشکی سالمندان را چطور برنامه‌ریزی کنیم؟
هزینه دندانپزشکی سالمندان را بهتر است پیش از بروز مشکل برنامه‌ریزی کنید، چون درآمد بسیاری از سالمندان ثابت است. MouthHealthy توصیه میکند هزینه‌های دندانپزشکی را پیش از بازنشستگی پیش‌بینی کنید تا سلامت دهان با محدود شدن درآمد آسیب نبیند. همین منبع میگوید اگر نگران ادامه درمان به دلیل درآمد محدود هستید، با دندانپزشک صحبت کنید؛ ممکن است راه‌حلی پیشنهاد دهد.
پیشگیری معمولاً ارزان‌تر از درمان است. پوسیدگی اولیه، به گفته NIDCR، با فلوراید قابل توقف است، اما پوسیدگی پیشرفته ممکن است به پرکردگی، درمان ریشه یا کشیدن دندان برسد. بنابراین معاینه منظم و درمان زودهنگام، در کنار سلامت، هزینه‌های بزرگتر بعدی را هم کم میکند.
هزینه ویزیت و درمان‌ها
بازه هزینه ویزیت دندانپزشک متخصص در بررسی بازار ما ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ تومان است؛ این عدد فقط ویزیت است و هزینه عکس، جرم‌گیری، پرکردگی، پروتز یا هر درمان دیگر جداگانه حساب میشود. برای مقایسه قیمت درمان‌های رایج‌تر، صفحه هزینه‌های دندانپزشکی را ببینید و برآورد نهایی را پس از معاینه بگیرید.
راه‌هایی برای مدیریت هزینه
- پیش از شروع درمان، برآورد کتبی همه مراحل را بخواهید.
- درمان‌های فوری و ضروری را از درمان‌های قابل تعویق جدا کنید.
- درباره پوشش بیمه پایه یا تکمیلی خود پیش از درمان سؤال کنید.
- درباره امکان پرداخت مرحله‌ای با مرکز درمانی صحبت کنید.
درمانگاه‌های دانشکده‌های دندانپزشکی هم ممکن است گزینه‌ای برای برخی درمان‌ها باشند؛ شرایط نوبت‌دهی و هزینه را از خود مرکز بپرسید. برای جزئیات بیمه و پرداخت، مقاله بیمه دندانپزشکی و برای خواندن یک برآورد شفاف، راهنمای پیش فاکتور دندانپزشکی را بخوانید.
باورهای نادرست درباره دندانپزشکی سالمندان
درباره دندانپزشکی سالمندان باورهای نادرستی رایج است که گاهی باعث میشود مراقبت لازم انجام نشود. برخی خانواده‌ها هم بی‌آنکه بدانند، با همین باورها مراجعه سالمند را به تعویق می‌اندازند. جدول زیر برخی از آن‌ها را با آنچه منابع معتبر میگویند مقایسه میکند.
| باور نادرست | آنچه منابع میگویند |
|---|---|
| خشکی دهان بخشی از پیری است | NIDCR و MouthHealthy: طبیعی نیست |
| بی‌دندان‌ها معاینه نمی‌خواهند | NHS: مراجعه منظم لازم است |
| خونریزی لثه طبیعی است | NIDCR: نشانه التهاب لثه است |
| پروتز را میشود شب گذاشت | NHS: شب خارج شود مگر به توصیه دندانپزشک |
| دارو را میشود خودسرانه قطع کرد | NHS: بدون مشورت پزشکی قطع نکنید |
«دیگر برای مراقبت دیر است»
در دندانپزشکی سالمندان برای مراقبت از دهان هیچ‌وقت دیر نیست. NIDCR میگوید پوسیدگی اولیه پیش از ایجاد حفره با فلوراید قابل توقف است و التهاب اولیه لثه با مسواک و نخ دندان برگشت‌پذیر است. حتی با چند دندان باقی‌مانده، حفظ همان‌ها به جویدن و ثبات پروتز کمک میکند.
«دندانپزشکی برای سالمند خطرناک است»
بیماری‌های مزمن و داروها درمان را پیچیده‌تر میکنند، اما معمولاً مانع آن نیستند. هماهنگی میان دندانپزشک و پزشک، دانستن فهرست داروها و برنامه‌ریزی جلسات کوتاه‌تر، درمان را برای بسیاری از سالمندان ممکن میکند. تصمیم نهایی درباره هر درمان با نظر دندانپزشک و پزشک معالج است.
جمع‌بندی: دندانپزشکی سالمندان در یک نگاه
دندانپزشکی سالمندان یعنی مراقبت آگاهانه از دهان در سال‌هایی که داروها، بیماری‌ها، تحلیل لثه و دندان مصنوعی شرایط تازه‌ای ایجاد میکنند. خشکی دهان بخش طبیعی پیری نیست و باید علت آن بررسی شود، بدون اینکه دارویی خودسرانه قطع شود. فلوراید، مسواک صبح و شب، تمیز کردن بین دندانها و مراقبت درست از پروتز ستون‌های پیشگیری‌اند.
ابزارهای کمکی و همراهی مراقب به سالمندانی که توانشان کم شده کمک میکند و معاینه منظم، حتی برای کسی که دندان طبیعی ندارد، ضروری است. زخم یا لکه ماندگار، تورم، تب و دشواری بلع را جدی بگیرید. اگر سالمند شما مشکل جفت شدن دندانها یا جویدن دارد، مقاله مشکلات بایت دندان هم مفید است. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای راهنمایی می‌توانید از مشاوره رایگان لبخندنو استفاده کنید.
سؤالات متداول
آیا از دست دادن دندان بخشی طبیعی از پیری است؟
نه لزوماً. NIDCR میگوید با بهداشت خوب دهان و مراجعه منظم به دندانپزشک، سالمندان میتوانند سلامت دهان خود را تا سالهای پایانی عمر حفظ کنند. از دست رفتن دندان اغلب نتیجه پوسیدگی یا بیماری لثه است که با مسواک، تمیز کردن بین دندانها، فلوراید و معاینه منظم تا حد زیادی قابل پیشگیری یا درمان است.
چرا سالمندان بیشتر دچار خشکی دهان میشوند؟
NIDCR و MouthHealthy میگویند خشکی دهان بخش طبیعی پیری نیست. علت شایع آن عوارض جانبی داروهاست؛ NIDCR میگوید صدها دارو، از جمله داروهای فشار خون، افسردگی و مشکلات کنترل مثانه، ممکن است ترشح بزاق را کم کنند. بیماریهایی مثل دیابت و سندرم شوگرن هم از علتها هستند. علت را باید پزشک یا دندانپزشک بررسی کند.
اگر فکر میکنم داروی من دهانم را خشک کرده، آن را قطع کنم؟
نه. NHS صریحاً میگوید هیچ داروی تجویزشدهای را بدون مشورت پزشکی قطع نکنید، حتی اگر فکر میکنید علت خشکی دهان است. موضوع را با پزشک و دندانپزشک در میان بگذارید. به گفته NIDCR، اگر دارو علت باشد، پزشک ممکن است تغییر دارو یا تنظیم آن را بررسی کند یا راههای دیگری برای مرطوب نگه داشتن دهان پیشنهاد دهد.
پوسیدگی ریشه دندان در سالمندان چرا رخ میدهد؟
NIDCR توضیح میدهد که بسیاری از سالمندان تحلیل لثه دارند و وقتی لثه عقب میرود، باکتریهای پوسیدگیزا با ریشه دندان تماس پیدا میکنند. در نتیجه ممکن است سطح ریشههای در معرض پوسیده شود. خشکی دهان هم خطر پوسیدگی را بالا میبرد. مسواک با خمیردندان فلورایددار و معاینه منظم از راههای اصلی پیشگیری است.
سالمندی که دندان طبیعی ندارد هم باید به دندانپزشک برود؟
بله. NHS میگوید کسی که دندان مصنوعی دارد باید همچنان بهطور منظم به دندانپزشک مراجعه کند و MouthHealthy میگوید دندانپزشک در هر مراجعه نشانههای سرطان دهان را بررسی میکند. NHS همچنین میگوید ممکن است دندان مصنوعی با تغییر شکل لثه و استخوان فک لق شود و نیاز به تنظیم داشته باشد. معاینه بافت دهان هم بخشی از همین مراجعه است.
برای سالمندی که دستش میلرزد یا آرتروز دارد، چه مسواکی مناسب است؟
NIDCR در راهنمای مراقبان پیشنهاد میکند دسته مسواک را با فوم یا دسته ارگونومیک بزرگتر کنید، با کش یا نگهدارنده قاشق و چنگال گرفتنش را آسانتر کنید یا مسواک برقی و چندسطحی را امتحان کنید. NIDCR در صفحه بهداشت دهان هم برای کسانی که به دلیل آرتروز نخ کشیدن برایشان سخت است، نخ دستهدار یا مسواک بیندندانی را نام میبرد. دندانپزشک یا بهداشتکار دهان میتواند ابزار مناسب و روش استفاده از آن را آموزش دهد.
مراقب یا خانواده چطور میتواند به سلامت دهان سالمند کمک کند؟
MouthHealthy دو کار را حیاتی میداند؛ کمک به تمیز نگه داشتن دهان با یادآوری مسواک و نخ دندان روزانه، و اطمینان از مراجعه منظم به دندانپزشک. اگر مسواک زدن برای سالمند دشوار شده، از دندانپزشک یا بهداشتکار روش دیگری بپرسید. همچنین اگر سالمند دندان مصنوعی دارد، به کم شدن غذا خوردن او توجه کنید.
زخم دهان در سالمندان تا چه زمانی باید بررسی شود؟
NHS میگوید اگر زخم دهان بیش از سه هفته طول کشید، به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید. MouthHealthy درباره نشانههای احتمالی سرطان دهان، تغییر یا زخمی را که بیش از دو هفته بماند ذکر میکند. احتیاط بیشتر این است که زخم یا لکهای را که بیش از دو هفته مانده، به دندانپزشک یا پزشک نشان دهید.
چرا بهداشت دهان در سالمند بستری یا کمتحرک اهمیت دارد؟
MouthHealthy میگوید وقتی از کسی مراقبت میکنید که در بستر است، ممکن است مشکلات سلامت متعدد او باعث شود سلامت دهان فراموش شود. اما بهداشت دهان همچنان بسیار مهم است، چون باکتریهای دهان ممکن است به ریه استنشاق شوند و باعث ذاتالریه شوند. روش مناسب تمیز کردن دهان را از دندانپزشک یا تیم درمان بپرسید.
آیا ایمپلنت دندان برای سالمندان مناسب است؟
NHS ایمپلنت را از جایگزینهای دندان مصنوعی میداند؛ ایمپلنت به استخوان فک متصل میشود و میتواند روکش یا برخی انواع دندان مصنوعی را نگه دارد. در سالمندان، سلامت عمومی، داروها، وضعیت استخوان و توان مراقبت روزانه از دهان بیشتر از خود عدد سن اهمیت دارد. تصمیم با معاینه و نظر دندانپزشک گرفته میشود.
منابع و مطالعه بیشتر
- Oral Health and Older Adults: Brushing (information for caregivers) National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIH)
- Dental Health Concerns - Adults Over 60 MouthHealthy (American Dental Association)
- Dry Mouth National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIH)
- Tooth Decay National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIH)
- Oral Hygiene National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIH)
- Dry mouth NHS
- Dentures (false teeth) NHS
- Mouth ulcers NHS
این منابع برای آگاهی عمومی معرفی شده‌اند؛ تشخیص و تصمیم درمانی فقط پس از معاینه دندانپزشک انجام میشود.
مطالب مرتبط
دندان مصنوعی
ریلاین دندان مصنوعی چیست؟ علت لق شدن پروتز، ریلاین سخت و نرم، ریبیس یا پروتز جدید
ریلاین دندان مصنوعی چیست و چه زمانی لازم است؟ علت لق شدن پروتز، ریلاین سخت و نرم، مطب یا لابراتوار، ریبیس یا…
دندان مصنوعی
مراقبت از دندان مصنوعی؛ شست‌وشوی روزانه، نگهداری شبانه، چسب و نشانههای مشکل
مراقبت از دندان مصنوعی به زبان ساده؛ شستن روزانه، محلول پاک‌کننده، خارج کردن شبانه، تمیز کردن لثه، چسب، پارسیل و اوردنچر و…
دندان مصنوعی
خشکی دهان؛ علتها، اثر بر دندان، لثه و دندان مصنوعی و راههای کاهش آن
خشکی دهان چرا ایجاد میشود؟ نقش داروها و بیماری‌ها، خطر پوسیدگی و بیماری لثه، اثر بر دندان مصنوعی و ایمپلنت، مراقبت در…
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را می‌نویسد.