روش صحیح مسواک زدن؛ چند بار، چه مدت و با چه مسواک و خمیردندانی؟

نویسنده: تحریریه لبخندنو آخرین به‌روزرسانی: زمان مطالعه: ۳۴ دقیقه

طراحی لبخند: روش صحیح مسواک زدن؛ چند بار، چه مدت و با چه مسواک و خمیردندانی؟
فهرست مطالب ۲۳ بخش
  1. چرا مسواک زدن این‌قدر مهم است و پلاک چیست؟
  2. روزی چند بار و چه مدت باید مسواک زد؟
  3. روش صحیح مسواک زدن قدم به قدم چگونه است؟
  4. چه مسواکی مناسب است؛ نرم، متوسط یا سفت؟
  5. مسواک برقی بهتر است یا مسواک دستی؟
  6. چه خمیردندانی انتخاب کنیم و فلوراید چقدر مهم است؟
  7. چرا بعد از مسواک نباید دهان را با آب شست؟
  8. مناسب‌ترین زمان مسواک زدن کی است؟
  9. نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی؛ بین دندان‌ها را چگونه تمیز کنیم؟
  10. واترجت جای نخ دندان را می‌گیرد؟
  11. چرا و چگونه زبان را تمیز کنیم؟
  12. کودکان از چه سنی و با چه مقدار خمیردندان مسواک بزنند؟
  13. مسواک زدن با ایمپلنت دندان چه تفاوتی دارد؟
  14. مسواک زدن با لمینت، روکش و بریج
  15. مسواک زدن با ارتودنسی
  16. دندان مصنوعی را چگونه تمیز کنیم؟
  17. اشتباهات رایج در مسواک زدن
  18. چرا هنگام مسواک زدن لثه خونریزی می‌کند؟
  19. مسواک را چگونه نگهداری و هر چند وقت عوض کنیم؟
  20. دهانشویه چه جایگاهی در برنامه بهداشت دهان دارد؟
  21. برنامه روزانه بهداشت دهان در یک نگاه
  22. چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
  23. جمع‌بندی

روش صحیح مسواک زدن ساده‌تر از آن است که به نظر می‌رسد: دو بار در روز، هر بار حدود دو دقیقه، با خمیردندان فلورایددار و حرکت‌های ملایم روی همه سطوح دندان‌ها. یکی از این دو نوبت باید آخرین کار پیش از خواب باشد. پس از مسواک، خمیردندان را تف کنید و دهان را بلافاصله آب نکشید. تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ یا مسواک بین‌دندانی هم بخشی جدانشدنی از این روال است.

در این راهنما توضیح می‌دهیم چرا مسواک زدن مهم است، کدام مسواک و خمیردندان مناسب است، مسواک برقی چه فرقی با دستی دارد، کودکان چگونه و با چه مقدار خمیردندان مسواک بزنند و کسانی که ایمپلنت، لمینت، ارتودنسی یا دندان مصنوعی دارند به چه نکاتی توجه کنند. همه توصیه‌ها بر پایه منابع معتبر سلامت دهان است و جایگزین معاینه و راهنمایی دندانپزشک نیست.

مقایسه دندان‌های سالم با دندان‌های پوشیده از پلاک و لثه ملتهب
در این طرح، بخشی از دندان‌ها سالم و بخش دیگر با لایه زرد و چسبنده پلاک پوشیده شده و لثه کنار آن ملتهب است. پلاک لایه‌ای از باکتری‌هاست که اگر با مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها برداشته نشود، در پوسیدگی و بیماری لثه نقش دارد. تصویر: https://www.myupchar.com/en / Wikimedia Commons — مجوز CC BY-SA 4.0

چرا مسواک زدن این‌قدر مهم است و پلاک چیست؟

مسواک زدن مهم است، زیرا پلاک را از روی دندان‌ها برمی‌دارد. NHS پلاک را لایه‌ای از باکتری‌ها می‌داند که اگر دندان‌ها درست مسواک زده نشوند روی آن‌ها را می‌پوشاند و در بیماری لثه و پوسیدگی دندان نقش دارد. مسواک زدن منظم جلوی انباشته شدن این لایه را می‌گیرد؛ به همین دلیل باید همه سطوح همه دندان‌ها تمیز شوند و روش صحیح مسواک زدن اهمیت پیدا می‌کند.

پلاک چگونه به دندان و لثه آسیب می‌زند؟

پلاک لایه‌ای نرم و چسبنده است که به‌تدریج روی دندان‌ها و در مرز لثه شکل می‌گیرد. باکتری‌های آن از قندهای غذا تغذیه می‌کنند و اسید تولید می‌کنند. این اسید به‌مرور به مینا آسیب می‌زند و زمینه پوسیدگی دندان را فراهم می‌کند.

از سوی دیگر، پلاکی که در مرز لثه باقی بماند لثه را ملتهب می‌کند. لثه ملتهب ممکن است قرمز و متورم شود و هنگام مسواک خونریزی کند. اگر این وضعیت ادامه یابد، ممکن است به بیماری لثه پیشرفته‌تر برسد.

پلاک و جرم چه فرقی دارند؟

پلاک نرم است و با مسواک و نخ دندان برداشته می‌شود. اما پلاکی که مدتی بماند ممکن است سفت شود و به جرم تبدیل شود. جرم دیگر با مسواک پاک نمی‌شود و برداشتن آن کار دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان است. درباره این مرحله در راهنمای جرم‌گیری دندان بیشتر توضیح داده‌ایم.

بنابراین هدف اصلی روش صحیح مسواک زدن، برداشتن پلاک پیش از سفت شدن آن است. مسواک زدن منظم همچنین فلوراید خمیردندان را به سطح دندان‌ها می‌رساند که به محافظت از مینا کمک می‌کند.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی زیبایی دندان رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

  • بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
  • برآورد هزینه و روش درمان مناسب
  • بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره:

  1. چند سؤال کوتاه
  2. انتخاب شهر
  3. تأیید شماره

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

روزی چند بار و چه مدت باید مسواک زد؟

پاسخ کوتاه این است: دو بار در روز و هر بار حدود دو دقیقه. NHS توصیه می‌کند یکی از این دو نوبت آخرین کار پیش از خواب باشد، چون مسواک شبانه اهمیت ویژه‌ای دارد، و نوبت دیگر در یک زمان دیگر روز انجام شود. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم مسواک زدن دو بار در روز به مدت دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار را توصیه می‌کند.

چرا مسواک شب اهمیت بیشتری دارد؟

NHS به‌صراحت می‌گوید مسواک زدن شبانه مهم است و باید آخرین کار پیش از خواب باشد. یعنی بعد از مسواک شب، بهتر است دیگر چیزی نخورید. به این ترتیب، فلوراید خمیردندان احتمالاً فرصت بیشتری برای اثر روی دندان‌ها دارد.

دو دقیقه یعنی چقدر؟

دو دقیقه ممکن است از آنچه تصور می‌کنید طولانی‌تر باشد. یک راه ساده این است که دهان را به چهار بخش بالا راست، بالا چپ، پایین راست و پایین چپ تقسیم کنید و به هر بخش سهم تقریباً برابری از زمان بدهید.

برای رعایت این زمان، ساعت شنی، تایمر گوشی یا زمان‌سنج مسواک برقی کمک می‌کند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید برخی مسواک‌های برقی هر سی ثانیه مکث می‌کنند تا یادآوری کنند به بخش دیگری از دهان بروید.

آیا بیشتر از دو بار در روز مسواک زدن بهتر است؟

منابع معتبر دو بار در روز را توصیه می‌کنند و دندانپزشک ممکن است برای برخی افراد توصیه ویژه‌ای داشته باشد. اما مسواک زدن پرتعداد با فشار زیاد می‌تواند به لثه و مینا آسیب بزند. در نتیجه، روش صحیح مسواک زدن و تمیز کردن کامل همه سطوح مهم‌تر از تعداد دفعات است.

مراحل روش صحیح مسواک زدن از زاویه مسواک تا تف کردن خمیردندان
این مراحل از توصیه‌های NHS و انجمن دندانپزشکی آمریکاست؛ دندانپزشک ممکن است بسته به وضعیت دهان شما توصیه‌های دیگری هم داشته باشد.

روش صحیح مسواک زدن قدم به قدم چگونه است؟

روش صحیح مسواک زدن یعنی مسواک را با زاویه حدود ۴۵ درجه به سمت مرز لثه بگذارید و با حرکت‌های کوتاه، ملایم و به اندازه عرض یک دندان، سطح بیرونی، سطح داخلی و سطح جونده همه دندان‌ها را تمیز کنید. انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید برای سطح داخلی دندان‌های جلو، مسواک را عمودی نگه دارید و چند حرکت بالا و پایین انجام دهید.

مراحل روش صحیح مسواک زدن برای بزرگسالان

  1. خمیردندان فلورایددار: مقدار کمی خمیردندان فلورایددار روی مسواک بگذارید. بزرگسالان به خمیردندان زیاد نیاز ندارند.
  2. زاویه درست: موهای مسواک را با زاویه حدود ۴۵ درجه به سمت لثه قرار دهید تا مرز دندان و لثه هم تمیز شود.
  3. حرکت ملایم: مسواک را با حرکت‌های کوتاه و آرام عقب و جلو ببرید. فشار زیاد لازم نیست.
  4. سطح بیرونی: سطح بیرونی همه دندان‌ها را، از آخرین دندان یک طرف تا آخرین دندان طرف دیگر، تمیز کنید.
  5. سطح داخلی: سطح رو به زبان و کام را هم با همین حرکت تمیز کنید.
  6. پشت دندان‌های جلو: مسواک را عمودی بگیرید و چند حرکت بالا و پایین انجام دهید.
  7. سطح جونده: سطح جونده دندان‌های عقب را با حرکت عقب و جلو تمیز کنید.
  8. تف کردن: در پایان خمیردندان اضافی را تف کنید و دهان را بلافاصله آب نکشید.

آیا یک روش واحد برای همه وجود دارد؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید روش‌های مختلفی برای مسواک زدن وجود دارد و هر کدام ممکن است بسته به نیاز فرد مزایایی داشته باشد. با این حال، در هر روشی باید همه سطوح دندان‌ها، یعنی سطح داخلی، بیرونی و جونده، تمیز شوند. علاوه بر این، مسواک نرم و فشار ملایم خطر آسیب به لثه را کمتر می‌کند.

چگونه بفهمیم همه جا را تمیز کرده‌ایم؟

ساده‌ترین راه داشتن یک ترتیب ثابت است. برای مثال، همیشه از فک بالا سمت راست شروع کنید و به ترتیب پیش بروید. به این ترتیب کمتر پیش می‌آید بخشی را فراموش کنید. نقاطی که ممکن است جا بمانند سطح داخلی دندان‌های پایین، پشت آخرین دندان‌ها و مرز لثه هستند.

اگر مطمئن نیستید روش صحیح مسواک زدن را رعایت می‌کنید، در نوبت معاینه بعدی از دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان بخواهید روش مسواک زدن شما را ببیند. آنها نقاطی را که پلاک بیشتری دارند نشان می‌دهند و روش را متناسب با دهان شما اصلاح می‌کنند.

چه مسواکی مناسب است؛ نرم، متوسط یا سفت؟

برای بیشتر افراد مسواک نرم یا متوسط با سر کوچک مناسب است. NHS می‌گوید برای بیشتر بزرگسالان، مسواکی با سر کوچک و آرایش فشرده و زاویه‌دار از موهای بلند و کوتاه با نوک گرد کافی است و موهای نرم یا متوسط برای بیشتر مردم بهترند. انجمن دندانپزشکی آمریکا مسواک نرم را توصیه می‌کند تا خطر آسیب به لثه کمتر شود.

چرا مسواک سفت انتخاب خوبی نیست؟

بسیاری تصور می‌کنند مسواک سفت‌تر دندان‌ها را تمیزتر می‌کند. اما انجمن دندانپزشکی آمریکا توضیح می‌دهد که مسواک با موهای نرم و فشار ملایم ممکن است خطر آسیب به لثه را کاهش دهد. برداشتن پلاک به روش صحیح مسواک زدن و زمان کافی بستگی دارد، نه به سختی موها.

اگر دندان‌های حساس یا لثه عقب‌رفته دارید، این نکته اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم موهای نرم را به‌ویژه برای دندان‌ها و لثه‌های حساس معمولاً مناسب‌تر می‌داند. درباره علت‌های حساسیت در راهنمای حساسیت دندان توضیح داده‌ایم.

اندازه سر مسواک چقدر باشد؟

سر مسواک باید آن‌قدر کوچک باشد که به همه نقاط دهان، از جمله پشت آخرین دندان‌ها، برسد. سر بزرگ ممکن است در دهان کوچک یا در فک پایین به‌راحتی حرکت نکند. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم برای کودکان مسواکی نرم با سری آن‌قدر کوچک توصیه می‌کند که به‌راحتی در دهان حرکت کند و به همه سطوح دندان برسد.

نوع مسواک مهم‌تر است یا روش استفاده؟

NHS به‌روشنی می‌گوید تمیز کردن کامل دندان‌ها دست‌کم دو بار در روز از نوع مسواک مهم‌تر است. یعنی گران‌ترین مسواک هم اگر درست استفاده نشود کمکی نمی‌کند. اگر در انتخاب تردید دارید، از دندانپزشک خود بپرسید.

مقایسه مسواک دستی و مسواک برقی از نظر کارایی، زمان‌سنج و هشدار فشار
به گفته NHS و انجمن دندانپزشکی آمریکا هر دو نوع مسواک، اگر درست و منظم استفاده شوند، مؤثرند؛ مهم‌تر از نوع مسواک، تمیز کردن همه سطوح دندان‌هاست.

مسواک برقی بهتر است یا مسواک دستی؟

NHS می‌گوید فرقی نمی‌کند از مسواک برقی استفاده کنید یا دستی؛ هر دو به یک اندازه خوب‌اند، به شرط آنکه همه سطوح همه دندان‌ها را تمیز کنید و خمیردندان فلورایددار به کار ببرید. با این حال، برخی افراد تمیز کردن کامل دندان‌ها را با مسواک برقی آسان‌تر می‌دانند.

پژوهش‌ها درباره مسواک برقی چه می‌گویند؟

بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید پژوهش‌ها نشان داده‌اند مسواک برقی ممکن است پلاک و التهاب لثه را در مقایسه با مسواک دستی کمی بیشتر کاهش دهد. اما همین منبع تأکید می‌کند که دندان‌ها با هر دو نوع به‌خوبی تمیز می‌شوند. در واقع، روش صحیح مسواک زدن و تکرار آن دو بار در روز از همه مهم‌تر است.

چه کسانی ممکن است از مسواک برقی سود بیشتری ببرند؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید افرادی که در حرکت دادن دست مشکل دارند، مانند برخی سالمندان، افراد دارای معلولیت یا کودکان، و همچنین کسانی که وسایلی مثل براکت ارتودنسی دارند، ممکن است کار با مسواک برقی را آسان‌تر بیابند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم به همین نکته درباره محدودیت حرکت دست اشاره می‌کند.

مسواک برقی را چگونه استفاده کنیم؟

روش صحیح مسواک زدن با مسواک برقی کمی با مسواک دستی فرق دارد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا این مراحل را پیشنهاد می‌کند:

  1. سر مسواک را با زاویه حدود ۴۵ درجه در محل تماس دندان و لثه بگذارید.
  2. مسواک را آرام از یک دندان به دندان بعدی هدایت کنید.
  3. اجازه دهید مسواک کار را انجام دهد و دندان‌ها را محکم نسابید.
  4. همه سطوح همه دندان‌ها را تمیز کنید و دو دقیقه مسواک بزنید.

کدام ویژگی‌های مسواک برقی واقعاً لازم است؟

به گفته بنیاد سلامت دهان بریتانیا، حالت ساده «تمیز کردن روزانه» برای بیشتر افراد کافی است و حالت‌هایی مانند سفیدکننده یا پولیش اختیاری‌اند. زمان‌سنج دو دقیقه‌ای و حسگر فشار، که هنگام فشار زیاد هشدار می‌دهد، ویژگی‌های کاربردی‌تری هستند. اتصال به برنامه گوشی مفید است، اما ضروری نیست.

چه خمیردندانی انتخاب کنیم و فلوراید چقدر مهم است؟

خمیردندان باید فلوراید با غلظت مناسب داشته باشد. NHS می‌گوید بزرگسالان از خمیردندانی استفاده کنند که دست‌کم ۱۳۵۰ ppm فلوراید دارد؛ ppm واحدی برای نشان دادن غلظت فلوراید است. میزان فلوراید معمولاً روی بسته خمیردندان نوشته شده است. دندانپزشک ممکن است در صورت نیاز، خمیردندانی با فلوراید بیشتر برای شما یا فرزندتان توصیه کند.

فلوراید چه کاری انجام می‌دهد؟

فلوراید به محافظت از دندان در برابر پوسیدگی کمک می‌کند. انجمن دندانپزشکی آمریکا توضیح می‌دهد که خمیردندان فلورایددار غلظت فلوراید را در بزاق و لایه پلاک بالا می‌برد و با کاهش خطر پوسیدگی همراه است. به همین دلیل منابع معتبر همیشه مسواک زدن را همراه با خمیردندان فلورایددار توصیه می‌کنند.

آیا خمیردندان‌های ویژه لازم است؟

خمیردندان‌های ضدحساسیت، ضدجرم یا سفیدکننده برای نیازهای خاص طراحی شده‌اند. اما نکته اصلی در همه آنها وجود فلوراید با غلظت مناسب است. اگر حساسیت، لکه یا زردی دندان دارید، بهتر است پیش از انتخاب خمیردندان ویژه، علت را با دندانپزشک بررسی کنید. معیارهای انتخاب خمیر دندان و نحوه خواندن برچسب آن را جداگانه توضیح داده‌ایم.

مقدار خمیردندان برای بزرگسالان چقدر است؟

بزرگسالان به خمیردندان زیاد نیاز ندارند و کف بیشتر به معنای تمیزی بیشتر نیست. مقدار کم، همراه با زمان کافی و روش صحیح مسواک زدن، کار را انجام می‌دهد. مقدار دقیق خمیردندان برای کودکان در بخش جداگانه‌ای در ادامه آمده است، چون منابع برای آنها مقدار مشخصی تعیین کرده‌اند.

چرا بعد از مسواک نباید دهان را با آب شست؟

چون آب کشیدن فلوراید را از روی دندان‌ها می‌شوید. NHS توصیه می‌کند پس از مسواک، خمیردندان اضافی را تف کنید و دهان را بلافاصله آب نکشید، زیرا آب کشیدن فلوراید غلیظ باقی‌مانده در خمیردندان را رقیق می‌کند و اثر پیشگیرانه آن را کاهش می‌دهد. این بخش از روش صحیح مسواک زدن اغلب نادیده گرفته می‌شود.

اگر طعم خمیردندان آزارم بدهد چه کنم؟

عادت کردن به آب نکشیدن ممکن است چند روز طول بکشد. می‌توانید مقدار خمیردندان را کمتر کنید یا طعم ملایم‌تری انتخاب کنید. مهم این است که پس از تف کردن، لایه نازکی از خمیردندان روی دندان‌ها بماند.

دهانشویه بلافاصله بعد از مسواک چطور؟

NHS می‌گوید دهانشویه، حتی نوع فلورایددار، را بلافاصله پس از مسواک به کار نبرید، زیرا همان فلوراید غلیظ را می‌شوید. به جای آن، زمان دیگری مثل بعد از ناهار را انتخاب کنید. درباره انواع، کاربرد و محدودیت‌های آن در راهنمای دهانشویه به‌تفصیل توضیح داده‌ایم.

مناسب‌ترین زمان مسواک زدن کی است؟

مناسب‌ترین زمان برای یکی از دو نوبت، آخرین کار پیش از خواب است؛ NHS بر اهمیت مسواک شبانه تأکید می‌کند. نوبت دوم را می‌توانید در هر زمان دیگری از روز، مثلاً صبح، انجام دهید. اما اگر خوراکی یا نوشیدنی اسیدی خورده‌اید، بنیاد سلامت دهان بریتانیا توصیه می‌کند دست‌کم یک ساعت صبر کنید و بعد مسواک بزنید.

چرا بعد از خوراکی اسیدی باید صبر کرد؟

اسید مینای دندان را برای مدتی نرم‌تر می‌کند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا توضیح می‌دهد که مسواک زدن در این مرحله ممکن است به مینای نرم‌شده آسیب بزند. صبر کردن دست‌کم یک ساعت پس از خوردن یا نوشیدن به مینا فرصت می‌دهد دوباره سخت شود.

نوشیدنی‌های گازدار، آبمیوه‌ها و میوه‌های ترش نمونه‌هایی از خوراکی‌های اسیدی هستند. این نکته برای کسانی که سایش دندان دارند یا ریفلاکس معده دارند اهمیت بیشتری دارد. منابع در این فاصله یکسان نیستند: healthdirect و کلیولند کلینیک دست‌کم سی دقیقه و بنیاد سلامت دهان بریتانیا دست‌کم یک ساعت را ذکر می‌کنند. ما در اینجا توصیه محتاطانه‌تر را آورده‌ایم و منابع هر دو رقم را در همان راهنما آورده‌ایم.

مسواک قبل از صبحانه یا بعد از آن؟

منابع ما ترتیب ثابتی برای صبحانه تعیین نکرده‌اند. NHS فقط می‌گوید یک نوبت آخر شب و یک نوبت در زمان دیگری باشد. اگر صبحانه شما آبمیوه یا خوراکی اسیدی دارد، مسواک زدن پیش از صبحانه یا صبر کردن پس از آن با توصیه بنیاد سلامت دهان بریتانیا هماهنگ‌تر است.

اگر شب‌ها خسته‌ام و مسواک را فراموش می‌کنم؟

یک راه ساده این است که مسواک شبانه را زودتر، مثلاً بلافاصله پس از آخرین وعده و پیش از نشستن برای استراحت، انجام دهید. سپس تا صبح چیزی جز آب نخورید. گذاشتن مسواک و نخ دندان در جای همیشگی هم به ثبات این عادت کمک می‌کند.

دندانپزشک زن ایرانی در حال آموزش استفاده از مسواک بین‌دندانی به مرد میانسال
اندازه مناسب مسواک بین‌دندانی برای هر فاصله ممکن است فرق کند؛ بنیاد سلامت دهان بریتانیا توصیه می‌کند اندازه درست را از دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان بپرسید و برس را هرگز به زور وارد فاصله نکنید.

نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی؛ بین دندان‌ها را چگونه تمیز کنیم؟

تمیز کردن بین دندان‌ها مکمل روش صحیح مسواک زدن است و پلاک و ذرات غذا را از جایی برمی‌دارد که مسواک به آن نمی‌رسد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا دو روش اصلی را نام می‌برد: مسواک بین‌دندانی و نخ دندان. انتخاب بین آنها به فاصله دندان‌ها بستگی دارد و بسیاری از افراد ترکیبی از هر دو را به کار می‌برند. این کار باید هر روز انجام شود. انواع نخ، روش گام‌به‌گام و اشتباهات رایج را در راهنمای کامل نخ دندان آورده‌ایم.

تمیز کردن بین دندان‌ها چه فایده‌ای دارد؟

به گفته بنیاد سلامت دهان بریتانیا، تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها به پیشگیری از پوسیدگی، محافظت در برابر بیماری لثه و خونریزی و کاهش بوی بد دهان کمک می‌کند. NHS هم می‌گوید نخ کشیدن منظم با برداشتن پلاک در امتداد خط لثه ممکن است بیماری لثه، پوسیدگی و بوی بد دهان را کاهش دهد.

نخ دندان را چگونه بکشیم؟

NHS و بنیاد سلامت دهان بریتانیا مراحل مشابهی را توصیه می‌کنند:

  1. حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر نخ دندان جدا کنید.
  2. بیشتر نخ را دور یک انگشت و بقیه را دور انگشت دست دیگر بپیچید تا بخش کوتاهی بین دو دست کشیده بماند.
  3. نخ را با حرکت آرام و رفت و برگشتی بین دو دندان وارد کنید و آن را محکم روی لثه نکوبید.
  4. در خط لثه، نخ را به شکل حرف C دور یک دندان خم کنید.
  5. نخ را به‌آرامی در امتداد کناره دندان بالا و پایین ببرید.
  6. همین کار را برای دندان مقابل و سپس برای همه فاصله‌ها، از جمله پشت آخرین دندان، تکرار کنید.

مسواک بین‌دندانی برای چه کسانی مناسب است؟

NHS می‌گوید می‌توانید به جای نخ دندان از مسواک بین‌دندانی استفاده کنید، به‌ویژه اگر بین دندان‌هایتان فاصله وجود دارد. برس باید به‌خوبی و بدون لق زدن در فاصله جا شود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا مسواک بین‌دندانی را برای فاصله‌های بزرگ‌تر اغلب آسان‌تر از نخ می‌داند، در حالی که نخ برای فاصله‌های تنگ مناسب‌تر است.

مسواک بین‌دندانی را چگونه استفاده کنیم؟

بنیاد سلامت دهان بریتانیا این نکات را توصیه می‌کند:

  • روزی یک بار از آن استفاده کنید.
  • اندازه مناسب برس برای هر فاصله را از دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان بپرسید.
  • برس را آرام بین دندان‌ها هدایت کنید و آن را به زور وارد نکنید.
  • اگر برس خم شد یا موهایش باز شد، اندازه کوچک‌تری امتحان کنید.
  • برس را هنگام استفاده بشویید و وقتی فرسوده شد عوض کنید.

آیا خلال دندان چوبی جای نخ را می‌گیرد؟

خیر. NHS استفاده از خلال دندان چوبی برای بیرون آوردن غذای گیرکرده را توصیه نمی‌کند، چون ممکن است به لثه آسیب بزند و به عفونت منجر شود. به همین ترتیب، استفاده از اشیای نامناسب برای تمیز کردن بین دندان‌ها خطرناک است.

واترجت جای نخ دندان را می‌گیرد؟

واترجت یا دستگاه شست‌وشوی بین‌دندانی ابزار کمکی مفیدی است، اما جای مسواک و تمیز کردن مکانیکی بین دندان‌ها را کاملاً نمی‌گیرد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید مسواک بین‌دندانی یا نخ می‌تواند پلاک را به‌طور فیزیکی از سطح دندان بتراشد، در حالی که آب به‌تنهایی همیشه این کار را نمی‌کند.

واترجت برای چه کسانی کمک‌کننده است؟

به گفته بنیاد سلامت دهان بریتانیا، برخی افراد کار با واترجت را از نخ دندان آسان‌تر می‌دانند؛ به‌ویژه کسانی که براکت ارتودنسی، بریج یا ایمپلنت دارند یا حرکت دستشان محدود است. این دستگاه با جریان باریکی از آب، ذرات غذا را شل می‌کند و پلاک را می‌شوید.

واترجت در کنار چه چیزهایی استفاده شود؟

همین منبع تأکید می‌کند که با وجود واترجت، همچنان باید دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید، هر روز بین دندان‌ها را تمیز کنید و طبق توصیه دندانپزشک به معاینه بروید. اگر نخ کشیدن برایتان سخت است، درباره ترکیب مناسب ابزارها با دندانپزشک صحبت کنید.

چرا و چگونه زبان را تمیز کنیم؟

زبان ممکن است باکتری‌ها، ذرات غذا و سلول‌های مرده را در خود نگه دارد و این انباشت می‌تواند به بوی بد دهان منجر شود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا تمیز کردن روزانه زبان را گامی ساده و اضافی در روال بهداشت دهان می‌داند که به کاهش بوی بد دهان و برداشتن لایه سفید روی زبان کمک می‌کند، اما جای مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها را نمی‌گیرد.

با چه وسیله‌ای زبان را تمیز کنیم؟

بنیاد سلامت دهان بریتانیا زبان‌پاک‌کن را معمولاً مؤثرترین گزینه می‌داند. با این حال، مسواک هم برای این کار قابل استفاده است. نکته اصلی ملایم بودن حرکت است، چون فشار زیاد لازم نیست.

مراحل تمیز کردن زبان

  1. جلوی آینه بایستید و زبان را بیرون بیاورید.
  2. زبان‌پاک‌کن را آرام در بخش عقبی زبان بگذارید، اما نه آن‌قدر عقب که آزارتان دهد.
  3. آن را به‌آرامی به سمت نوک زبان بکشید.
  4. وسیله را بشویید و کار را تکرار کنید تا سطح زبان تمیز به نظر برسد.
  5. همیشه از عقب به جلو حرکت کنید.
  6. در پایان دهان را بشویید و زبان‌پاک‌کن را با آب گرم و صابون تمیز کنید.

اگر هنگام تمیز کردن زبان حالت تهوع دارم؟

بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید عق زدن در ابتدا شایع است. می‌توانید از وسط زبان شروع کنید و به‌تدریج عقب‌تر بروید، هنگام تمیز کردن آرام بازدم کنید و فشار نیاورید. اگر درد ماندگار، لکه‌هایی که پاک نمی‌شوند، توده، زخم یا تغییر رنگ روی زبان دیدید، باید دندانپزشک یا پزشک آن را بررسی کند.

مادر ایرانی در حال راهنمایی دست کودک هنگام مسواک زدن با نظارت والدین
منابع معتبر توصیه می‌کنند والدین تا دست‌کم هفت‌سالگی بر مسواک زدن کودک نظارت کنند یا به او کمک کنند؛ هدایت آرام دست کودک و استفاده از یک زمان‌سنج ساده، یادگیری حرکت درست را آسان‌تر می‌کند.

کودکان از چه سنی و با چه مقدار خمیردندان مسواک بزنند؟

NHS می‌گوید مسواک زدن از زمان بیرون آمدن نخستین دندان شیری شروع شود؛ معمولاً حدود شش‌ماهگی، هرچند ممکن است زودتر یا دیرتر باشد. روش صحیح مسواک زدن برای کودکان هم دو بار در روز و حدود دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار است. یکی از نوبت‌ها آخرین کار پیش از خواب است و مقدار خمیردندان به سن کودک بستگی دارد.

توصیه‌های NHS بر اساس سن کودک

سن کودک مقدار خمیردندان چه کسی مسواک بزند؟
تا سه سالگی فقط یک لایه نازک والدین یا مراقب
سه تا شش سالگی به اندازه یک نخود کودک، با نظارت والدین
هفت سال و بالاتر خمیردندان ۱۳۵۰ تا ۱۵۰۰ ppm کودک، با نگاه والدین

خمیردندان کودک چقدر فلوراید داشته باشد؟

NHS می‌گوید کودکان لزوماً به خمیردندان مخصوص کودک نیاز ندارند و می‌توانند از خمیردندان خانواده با ۱۳۵۰ تا ۱۵۰۰ ppm فلوراید استفاده کنند. کودکان سه سال و کمتر که پوسیدگی ندارند می‌توانند خمیردندان کودک با فلوراید کمتر به کار ببرند، به شرط آنکه دست‌کم ۱۰۰۰ ppm فلوراید داشته باشد. صفحه کودکان NHS هم برای زیر سه سال خمیردندان کودک با دست‌کم ۱۰۰۰ ppm را می‌آورد، مگر آنکه دندانپزشک خمیردندان خانواده را توصیه کند. دندانپزشک کودک شما ممکن است توصیه دیگری داشته باشد.

چرا کودک نباید خمیردندان را ببلعد؟

NHS تأکید می‌کند کودکان خمیردندان را از تیوپ نخورند یا لیس نزنند. به همین دلیل مقدار خمیردندان کم است و والدین باید آن را روی مسواک بگذارند. همچنین کودکان سه سال به بالا باید پس از مسواک خمیردندان را تف کنند و دهان را آب نکشند، زیرا آب کشیدن اثر فلوراید را کم می‌کند.

تا چه سنی والدین باید نظارت کنند؟

به گفته NHS، کودکان دست‌کم تا هفت‌سالگی به کمک یا نظارت در مسواک زدن نیاز دارند. کودکان هفت سال و بزرگ‌تر معمولاً می‌توانند خودشان مسواک بزنند، اما بهتر است والدین همچنان ببینند که درست و حدود دو دقیقه مسواک می‌زنند.

چگونه به کودک مسواک زدن را یاد بدهیم؟

NHS این نکات را پیشنهاد می‌کند:

  • دست کودک را هدایت کنید تا حرکت درست را حس کند.
  • از آینه کمک بگیرید تا کودک ببیند مسواک کجا را تمیز می‌کند.
  • از مسواک کوچک و نرم متناسب با سن کودک استفاده کنید.
  • با حرکت‌های دایره‌ای کوچک مسواک بزنید و لثه و پشت دندان‌ها را هم به‌آرامی تمیز کنید.
  • با یک ساعت شنی یا زمان‌سنج، دو دقیقه را به بازی تبدیل کنید.
  • اجازه ندهید کودک با مسواک در دهان راه برود یا بدود، چون ممکن است آسیب ببیند.

اولین مراجعه کودک به دندانپزشک کی باشد؟

NHS توصیه می‌کند کودک را هنگام بیرون آمدن نخستین دندان‌های شیری یا پیش از دوازده‌ماهگی نزد دندانپزشک ببرید تا با محیط آشنا شود. دندانپزشک درباره پیشگیری از پوسیدگی راهنمایی می‌کند و ممکن است درباره وارنیش فلوراید یا سیلانت شیارها هم با شما صحبت کند.

مسواک زدن با ایمپلنت دندان چه تفاوتی دارد؟

روش صحیح مسواک زدن با ایمپلنت همان اصول دندان طبیعی را دارد: دو بار در روز، حدود دو دقیقه، مسواک نرم و توجه ویژه به مرز لثه. اما اطراف ایمپلنت و زیر بریج‌های ایمپلنتی به تمیز کردن دقیق‌تری نیاز دارد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا واترجت را برای برخی افراد دارای ایمپلنت آسان‌تر از نخ می‌داند. ابزار مناسب را دندانپزشک تعیین می‌کند.

چرا مرز لثه اطراف ایمپلنت مهم است؟

پلاک در اطراف ایمپلنت هم مانند دندان طبیعی جمع می‌شود و ممکن است لثه و بافت اطراف آن را ملتهب کند. به همین دلیل تمیز کردن روزانه این ناحیه و معاینه‌های دوره‌ای اهمیت دارد. جزئیات ابزارها، زمان‌بندی و برنامه روزانه را در راهنمای بهداشت ایمپلنت دندان آورده‌ایم.

در روزهای پس از جراحی ایمپلنت چه کنیم؟

پس از جراحی، روش مسواک زدن ناحیه جراحی و زمان شروع آن را دندانپزشک تعیین می‌کند. دستورهای این دوره ممکن است با روال عادی فرق داشته باشد. برای این مرحله، راهنمای مراقبت بعد از ایمپلنت را ببینید و همیشه دستور دندانپزشک خود را در اولویت قرار دهید.

مسواک زدن با لمینت، روکش و بریج

لمینت، روکش و بریج هم مانند دندان طبیعی باید دو بار در روز مسواک زده شوند و بین آنها هر روز تمیز شود. نکته مهم این است که مرز بین این ترمیم‌ها و دندان یا لثه، جایی است که پلاک راحت‌تر جمع می‌شود. در نتیجه، دقت در مرز لثه و انتخاب خمیردندان و مسواک مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

لمینت دندان

برای لمینت، مسواک نرم و حرکت ملایم مناسب است. همچنین باید مرز لمینت و لثه را با دقت تمیز کنید. انتخاب خمیردندان، دهانشویه و ابزار بین‌دندانی برای لمینت را در راهنمای مراقبت از لمینت دندان به‌تفصیل توضیح داده‌ایم. اگر پس از لمینت دچار بوی بد دهان شده‌اید، راهنمای بوی بد دهان بعد از لمینت را هم ببینید.

روکش و بریج

زیر بدنه بریج، یعنی زیر دندان مصنوعی‌ای که روی لثه قرار گرفته، با مسواک معمولی تمیز نمی‌شود. برای این ناحیه ممکن است نخ‌های مخصوص، مسواک بین‌دندانی یا واترجت لازم باشد. دندانپزشک روش مناسب را با توجه به طراحی بریج دندان شما نشان می‌دهد.

مسواک زدن با ارتودنسی

براکت و سیم‌های ارتودنسی جاهای زیادی برای گیر کردن غذا و پلاک ایجاد می‌کنند. بنابراین روش صحیح مسواک زدن با ارتودنسی به دقت و زمان بیشتری نیاز دارد. باید بالا و پایین هر براکت و فاصله سیم تا دندان را با حوصله تمیز کنید.

ابزارهای کمکی در ارتودنسی

انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید کسانی که براکت ارتودنسی دارند ممکن است کار با مسواک برقی را آسان‌تر بیابند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم واترجت را برای افراد دارای براکت آسان‌تر از نخ معمولی می‌داند و می‌گوید سرهای ویژه‌ای برای براکت وجود دارد. مسواک بین‌دندانی هم برای تمیز کردن زیر سیم به کار می‌رود.

الاینر شفاف

در ارتودنسی نامرئی، الاینرها برای غذا خوردن و مسواک برداشته می‌شوند. بنابراین مسواک زدن خود دندان‌ها ساده‌تر است، اما پیش از گذاشتن دوباره الاینر باید دندان‌ها تمیز باشند. روش تمیز کردن خود الاینر را از متخصص ارتودنسی بپرسید. برای آشنایی با گزینه‌های درمان در بزرگسالی، راهنمای ارتودنسی بزرگسالان را ببینید.

دندان مصنوعی را چگونه تمیز کنیم؟

دندان مصنوعی هم باید هر روز تمیز شود، اما روش آن با مسواک زدن دندان طبیعی فرق دارد. برای کسانی که بخشی از دندان‌های طبیعی خود را دارند، مسواک زدن همان دندان‌ها با خمیردندان فلورایددار همچنان دو بار در روز لازم است. لثه‌ها، زبان و سقف دهان هم باید به‌آرامی تمیز شوند.

نکات اصلی تمیز کردن دندان مصنوعی

دندان مصنوعی معمولاً پس از غذا و پیش از خواب از دهان خارج و با مسواک مخصوص تمیز می‌شود. مواد ساینده ممکن است سطح آن را خط بیندازند. جزئیات روال روزانه، محلول‌های پاک‌کننده، نگهداری شبانه و تمیز کردن پارسیل را در راهنمای مراقبت از دندان مصنوعی آورده‌ایم.

پارسیل و دندان‌های طبیعی باقی‌مانده

در پروتز پارسیل، دندان‌هایی که گیره‌ها روی آنها قرار می‌گیرند به مراقبت ویژه نیاز دارند. پلاک در اطراف این دندان‌ها راحت‌تر جمع می‌شود. بنابراین پس از خارج کردن پروتز، این دندان‌ها را با دقت مسواک بزنید و بینشان را تمیز کنید.

چک‌لیست کارهای درست و اشتباهات رایج در روش صحیح مسواک زدن
بسیاری از این اشتباه‌ها به‌سادگی اصلاح می‌شوند؛ اگر لثه‌تان هنگام مسواک زدن مرتب خونریزی می‌کند یا عقب رفته است، روش خود را با دندانپزشک مرور کنید.

اشتباهات رایج در مسواک زدن

برخی اشتباه‌های رایج شامل مسواک زدن با فشار زیاد، مسواک کوتاه‌تر از دو دقیقه، آب کشیدن دهان بلافاصله بعد از مسواک، مسواک بلافاصله پس از خوراکی اسیدی، استفاده طولانی از مسواک کهنه و نادیده گرفتن بین دندان‌هاست. بیشتر این اشتباه‌ها با آشنایی با روش صحیح مسواک زدن به‌سادگی اصلاح می‌شوند.

فشار زیاد و مسواک سفت

بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید مسواک زدن با فشار زیاد می‌تواند به دندان‌ها و لثه آسیب بزند. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم مسواک نرم و فشار ملایم را برای کاهش خطر آسیب به لثه توصیه می‌کند. فشار زیاد ممکن است یکی از عوامل تحلیل لثه باشد. اگر موهای مسواک شما زود باز می‌شود، احتمالاً فشار زیادی وارد می‌کنید.

مسواک بلافاصله بعد از خوراکی اسیدی

همان‌طور که گفتیم، بنیاد سلامت دهان بریتانیا توصیه می‌کند دست‌کم یک ساعت پس از خوردن یا نوشیدن صبر کنید. مسواک زدن روی مینای نرم‌شده ممکن است سایش را بیشتر کند. این نکته به‌ویژه پس از نوشیدنی‌های گازدار، آبمیوه و غذاهای ترش اهمیت دارد.

مسواک کوتاه و ناقص

ممکن است کمتر از دو دقیقه مسواک بزنید یا همیشه از یک نقطه شروع کنید و در همان نقطه تمام کنید. در نتیجه، ممکن است سطح داخلی دندان‌ها و آخرین دندان‌ها جا بماند. داشتن ترتیب ثابت و استفاده از زمان‌سنج این مشکل را کم می‌کند.

فراموش کردن مرز لثه

پلاک بیشتر در مرز دندان و لثه جمع می‌شود. اگر مسواک فقط روی سطح دندان حرکت کند و به این مرز نرسد، بخش مهمی از پلاک باقی می‌ماند. زاویه حدود ۴۵ درجه به سمت لثه برای همین توصیه می‌شود.

استفاده از اشیای نامناسب برای بین دندان‌ها

خلال چوبی، سنجاق، ناخن یا هر وسیله‌ای که برای این کار ساخته نشده، ممکن است به لثه آسیب بزند. NHS به‌طور مشخص خلال دندان چوبی را برای بیرون آوردن غذای گیرکرده توصیه نمی‌کند. به جای آن، از نخ یا مسواک بین‌دندانی استفاده کنید.

برش محل اتصال لثه به دندان؛ مینا، لثه، شیار لثه، رباط پریودنتال و استخوان فک
این طرح بافت‌های نگه‌دارنده دندان را نشان می‌دهد؛ لثه، شیار لثه، رباط پریودنتال و استخوان. مرز لثه و دندان جایی است که پلاک بیشتر جمع می‌شود؛ به همین دلیل مسواک با زاویه به سمت لثه قرار می‌گیرد، اما فشار باید ملایم باشد تا به لثه آسیب نرسد. تصویر: Goran tek-en / Wikimedia Commons — مجوز CC BY-SA 4.0

چرا هنگام مسواک زدن لثه خونریزی می‌کند؟

لثه سالم نباید خونریزی کند. خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان اغلب نشانه التهاب لثه به دلیل پلاکی است که به‌خوبی برداشته نشده است. با این حال، فشار زیاد یا مسواک سفت هم ممکن است آن را بدتر کند. خونریزی ماندگار باید توسط دندانپزشک بررسی شود و نباید آن را نادیده گرفت.

آیا باید مسواک زدن ناحیه خونریزی‌دهنده را متوقف کرد؟

بسیاری از افراد با دیدن خون، مسواک زدن آن ناحیه را کنار می‌گذارند. اما این کار ممکن است پلاک بیشتری باقی بگذارد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید خونریزی خفیف در شروع تمیز کردن بین دندان‌ها شایع است و معمولاً با ادامه تمیز کردن منظم بهتر می‌شود؛ اما اگر ادامه یافت، باید با تیم دندانپزشکی صحبت کنید.

چه زمانی خونریزی لثه جدی‌تر است؟

اگر خونریزی همراه با تورم، درد، لق شدن دندان، بوی بد ماندگار یا عقب رفتن لثه است، زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید. علت‌ها و مراحل بررسی آن را در راهنمای خونریزی لثه آورده‌ایم.

مسواک را چگونه نگهداری و هر چند وقت عوض کنیم؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا تعویض مسواک را تقریباً هر سه تا چهار ماه، یا زودتر اگر موهای آن باز یا درهم شده باشد، توصیه می‌کند؛ چون با فرسوده شدن موها کارایی مسواک کم می‌شود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم تعویض سری مسواک برقی را حدود هر سه ماه یا زودتر می‌داند. نگهداری درست مسواک هم اهمیت دارد.

نکات نگهداری مسواک

انجمن دندانپزشکی آمریکا این نکات را برای نگهداری مسواک بیان می‌کند:

  • مسواک را با دیگران شریک نشوید.
  • پس از هر بار استفاده، مسواک را کامل بشویید تا خمیردندان و ذرات باقی‌مانده پاک شود.
  • مسواک را به‌صورت ایستاده نگه دارید تا در هوا خشک شود.
  • مسواک خیس را در محفظه بسته نگذارید، چون رشد میکروب‌ها در آن بیشتر است.

آیا لازم است مسواک را ضدعفونی کنیم؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید با وجود اینکه روی مسواک باکتری پیدا می‌شود، شواهدی وجود ندارد که این باکتری‌ها اثر نامطلوبی بر سلامت داشته باشند. بنابراین شستن، خشک شدن در هوا و تعویض به‌موقع برای بیشتر افراد کافی است.

دهانشویه چه جایگاهی در برنامه بهداشت دهان دارد؟

دهانشویه می‌تواند برای برخی افراد مکمل مفیدی باشد، اما جای مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها را نمی‌گیرد. NHS می‌گوید دهانشویه فلورایددار ممکن است به پیشگیری از پوسیدگی کمک کند، اما نباید بلافاصله پس از مسواک به کار رود؛ زمان دیگری مثل بعد از ناهار را انتخاب کنید. نوع مناسب آن به نیاز دهان شما بستگی دارد.

پیش از خرید دهانشویه چه بدانیم؟

دهانشویه‌ها انواع مختلفی دارند؛ برخی فقط بوی دهان را موقتاً بهتر می‌کنند و برخی ماده مؤثر دارند. نوع تجویزی آن هم فقط باید طبق دستور دندانپزشک مصرف شود. انواع، زمان مصرف و محدودیت‌های آن را در راهنمای کامل دهانشویه توضیح داده‌ایم.

برنامه روزانه بهداشت دهان در یک نگاه

اگر بخواهیم روش صحیح مسواک زدن و دیگر توصیه‌ها را در یک برنامه ساده خلاصه کنیم، جدول زیر یک الگوی عمومی است. دندانپزشک شما ممکن است بسته به وضعیت دندان‌ها، لثه، ایمپلنت یا پروتز، آن را تغییر دهد.

زمان کار نکته مهم
صبح یا یک نوبت دیگر مسواک حدود دو دقیقه پس از خوراکی اسیدی صبر کنید
یک زمان ثابت در روز تمیز کردن بین دندان‌ها نخ یا مسواک بین‌دندانی
یک زمان ثابت در روز تمیز کردن ملایم زبان از عقب به جلو
زمانی غیر از مسواک دهانشویه در صورت نیاز با نظر دندانپزشک
آخر شب مسواک حدود دو دقیقه تف کنید، آب نکشید

چگونه این برنامه را به عادت تبدیل کنیم؟

عادت‌ها وقتی ماندگار می‌شوند که به یک کار ثابت روزانه گره بخورند. برای مثال، تمیز کردن بین دندان‌ها را همیشه پیش از مسواک شب انجام دهید. همچنین وسایل را در جایی بگذارید که دیده شوند. اگر سفر می‌روید، یک کیف کوچک بهداشت دهان همراه داشته باشید.

معاینه منظم را فراموش نکنید

حتی دقیق‌ترین روال خانگی هم جای معاینه را نمی‌گیرد. دندانپزشک مشکلاتی مانند پوسیدگی اولیه یا التهاب لثه را زودتر تشخیص می‌دهد و جرم را برمی‌دارد. فاصله مناسب معاینه را دندانپزشک تعیین می‌کند؛ درباره آن در راهنمای چکاپ دندانپزشکی توضیح داده‌ایم.

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

اگر با وجود مسواک و تمیز کردن منظم، لثه‌تان مرتب خونریزی می‌کند، متورم یا دردناک است، دندانی لق شده، بوی بد دهان ماندگار دارید، لثه عقب رفته یا دندان‌ها حساس شده‌اند، به دندانپزشک مراجعه کنید. همچنین اگر روی زبان یا داخل دهان لکه، زخم یا توده‌ای دیدید که بهبود نمی‌یابد، آن را بررسی کنید.

نشانه‌هایی که نیاز به مراقبت فوری دارند

تورمی که در صورت یا گردن پخش می‌شود، تب همراه با درد دندان، دشواری در بلع یا تنفس، یا خونریزی‌ای که بند نمی‌آید را نباید با مراقبت خانگی رها کرد. در این موارد فوراً به دندانپزشک یا مرکز اورژانس مراجعه کنید. برای آشنایی بیشتر، راهنمای اورژانس دندانپزشکی را ببینید.

سؤال‌هایی که می‌توانید از دندانپزشک بپرسید

  • آیا روش صحیح مسواک زدن را رعایت می‌کنم و کدام نقاط را جا می‌اندازم؟
  • چه نوع و اندازه‌ای از مسواک بین‌دندانی برای فاصله‌های دندان من مناسب است؟
  • آیا به خمیردندان با فلوراید بیشتر نیاز دارم؟
  • با توجه به ایمپلنت، لمینت، بریج یا ارتودنسی من، به ابزار خاصی نیاز دارم؟
  • آیا استفاده از دهانشویه برای من فایده‌ای دارد؟

جمع‌بندی

روش صحیح مسواک زدن بر چند اصل ساده استوار است: دو بار در روز و حدود دو دقیقه، یکی از نوبت‌ها آخرین کار پیش از خواب، خمیردندان فلورایددار با غلظت مناسب، مسواک نرم یا متوسط و حرکت‌های ملایم روی همه سطوح دندان‌ها. پس از مسواک، خمیردندان را تف کنید و دهان را آب نکشید. تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها و تمیز کردن ملایم زبان این روال را کامل می‌کند.

مسواک دستی و برقی هر دو، اگر درست استفاده شوند، مؤثرند. کودکان از نخستین دندان شیری به مسواک نیاز دارند و تا دست‌کم هفت‌سالگی به نظارت والدین. کسانی که ایمپلنت، لمینت، بریج، ارتودنسی یا دندان مصنوعی دارند، به ابزار و دقت بیشتری نیاز دارند.

این راهنما جایگزین معاینه نیست. اگر می‌خواهید وضعیت دندان‌ها و لثه‌تان بررسی شود و روش بهداشت دهان متناسب با شرایط خودتان را بدانید، می‌توانید از طریق مشاوره رایگان با ما در ارتباط باشید.

سؤالات متداول

روزی چند بار باید مسواک زد؟

منابع معتبر مانند NHS و انجمن دندانپزشکی آمریکا مسواک زدن دو بار در روز را توصیه می‌کنند. NHS می‌گوید یکی از این دو نوبت حتماً آخرین کار پیش از خواب باشد و نوبت دیگر در یک زمان دیگر روز. دندانپزشک ممکن است بسته به وضعیت دهان شما توصیه بیشتری داشته باشد.

هر بار مسواک زدن چقدر طول بکشد؟

توصیه رایج NHS، انجمن دندانپزشکی آمریکا و بنیاد سلامت دهان بریتانیا حدود دو دقیقه برای هر بار مسواک زدن است. بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید برخی مسواک‌های برقی هر سی ثانیه مکث می‌کنند تا یادآوری کنند به بخش دیگری از دهان بروید. زمان‌سنج، ساعت شنی یا تایمر مسواک برقی به رعایت آن کمک می‌کند.

مسواک برقی بهتر است یا دستی؟

NHS می‌گوید فرقی نمی‌کند، به شرط آنکه همه سطوح دندان‌ها را تمیز کنید و خمیردندان فلورایددار به کار ببرید. بنیاد سلامت دهان بریتانیا به پژوهش‌هایی اشاره می‌کند که مسواک برقی را کمی مؤثرتر در کاهش پلاک و التهاب لثه نشان داده‌اند، اما مهم‌ترین عامل روش درست و استمرار است.

آیا بعد از مسواک زدن باید دهان را با آب شست؟

NHS توصیه می‌کند پس از مسواک، خمیردندان اضافی را تف کنید و دهان را بلافاصله آب نکشید. آب کشیدن فلوراید غلیظ باقی‌مانده روی دندان‌ها را رقیق می‌کند و اثر پیشگیرانه آن را کم می‌کند. به همین دلیل دهانشویه را هم بهتر است در زمان دیگری از روز به کار ببرید.

چه نوع مسواکی برای بیشتر افراد مناسب است؟

NHS برای بیشتر بزرگسالان مسواکی با سر کوچک و موهای نرم یا متوسط را مناسب می‌داند و انجمن دندانپزشکی آمریکا مسواک نرم را توصیه می‌کند تا خطر آسیب به لثه کمتر شود. اندازه سر مسواک باید به همه نقاط دهان برسد. اگر تردید دارید، از دندانپزشک خود بپرسید.

نخ دندان را قبل از مسواک بکشیم یا بعد از آن؟

NHS می‌گوید بهتر است نخ دندان پیش از مسواک زدن کشیده شود و بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم این ترتیب را کمک‌کننده می‌داند، زیرا خمیردندان فلورایددار بهتر به بین دندان‌ها می‌رسد. مهم‌تر از ترتیب، این است که تمیز کردن بین دندان‌ها هر روز و با روش درست انجام شود.

کودک از چه سنی باید مسواک بزند و چقدر خمیردندان لازم است؟

NHS می‌گوید مسواک زدن از زمان بیرون آمدن نخستین دندان شیری شروع شود. برای کودکان زیر سه سال فقط لایه‌ای نازک از خمیردندان و برای سه تا شش سال به اندازه یک نخود کافی است. والدین تا دست‌کم هفت‌سالگی باید به مسواک زدن کودک کمک یا بر آن نظارت کنند.

مسواک را هر چند وقت یک بار باید عوض کرد؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا تعویض مسواک را تقریباً هر سه تا چهار ماه، یا زودتر اگر موهای آن باز یا درهم شده باشد، توصیه می‌کند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا تعویض سری مسواک برقی را حدود هر سه ماه یا زودتر می‌داند. مسواک کهنه دندان‌ها را به‌خوبی تمیز نمی‌کند.

چرا هنگام مسواک زدن لثه‌ام خون می‌آید؟

لثه سالم نباید خونریزی کند و خونریزی اغلب نشانه التهاب لثه به دلیل پلاک است. گاهی هم فشار زیاد یا مسواک خیلی سفت آن را بدتر می‌کند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا می‌گوید خونریزی خفیف در شروع تمیز کردن بین دندان‌ها شایع است، اما اگر ادامه پیدا کرد باید دندانپزشک آن را بررسی کند.

بعد از خوردن غذا یا نوشیدنی اسیدی کی مسواک بزنیم؟

بنیاد سلامت دهان بریتانیا توصیه می‌کند پس از خوردن یا نوشیدن، دست‌کم یک ساعت صبر کنید و بعد مسواک بزنید تا مینای نرم‌شده فرصت سخت شدن دوباره داشته باشد. برخی منابع دیگر، مانند healthdirect، دست‌کم سی دقیقه را ذکر می‌کنند. این نکته به‌ویژه برای کسانی که نوشیدنی‌های اسیدی زیاد مصرف می‌کنند یا سایش دندان دارند اهمیت دارد.

منابع و مطالعه بیشتر

  1. How to keep your teeth clean NHS
  2. Children's teeth NHS
  3. Toothbrushes American Dental Association
  4. How to clean between your teeth effectively Oral Health Foundation
  5. Electric toothbrushes Oral Health Foundation
  6. Cleaning your tongue Oral Health Foundation
  7. Water flossers Oral Health Foundation
  8. Dental erosion Oral Health Foundation

این منابع برای آگاهی عمومی معرفی شده‌اند؛ تشخیص و تصمیم درمانی فقط پس از معاینه دندانپزشک انجام می‌شود.

دیدگاه‌ها ۰

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را می‌نویسد.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. لطفاً شماره تماس، نشانی یا اطلاعات پزشکی شخصی ننویسید؛ پاسخ‌ها جایگزین معاینه دندانپزشک نیستند.