دندانپزشکی در بارداری؛ التهاب لثه، تهوع و اسید، چکاپ، عکس دندان و بی‌حسی و درمان‌های فوری

دندانپزشکی در بارداری نه تنها بی‌خطر است، بلکه منابع معتبر آن را توصیه می‌کنند. تغییرات هورمونی، تهوع و استفراغ، ویار غذاهای شیرین و خستگی ممکن است خطر التهاب لثه و پوسیدگی را در این دوره بیشتر کنند. بنابراین مراقبت روزانه و دست‌کم یک معاینه دندانپزشکی در بارداری بخشی از مراقبت از خود و نوزاد است.

در این راهنما بر اساس منابعی مانند انجمن دندانپزشکی آمریکا (MouthHealthy)، Cleveland Clinic، Better Health و Oral Health Foundation توضیح می‌دهیم بارداری چه تغییراتی در دهان ایجاد می‌کند، چطور از دندان‌ها در برابر اسید تهوع محافظت کنید، کدام درمان‌ها را بهتر است پیش از زایمان انجام دهید و کدام را می‌توان عقب انداخت، و چرا تصمیم درباره عکس، بی‌حسی و دارو را باید دندانپزشک همراه با پزشک بارداری بگیرد.

آیا دندانپزشکی در بارداری بی‌خطر است؟

بله. MouthHealthy می‌گوید انجمن دندانپزشکی آمریکا، کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا و آکادمی کودکان آمریکا همگی مراجعه به دندانپزشک در بارداری را تشویق می‌کنند. Better Health هم می‌گوید رفتن به دندانپزشک در بارداری بی‌خطر است و می‌توان در هر مرحله‌ای مراجعه کرد. Oral Health Foundation مراقبت‌های معمول، درمان لثه و جرم‌گیری را در بارداری بی‌خطر می‌داند.

چرا برخی مادران مراجعه را عقب می‌اندازند؟

نگرانی درباره اثر عکس، بی‌حسی یا دارو بر جنین، از دلیل‌های رایج تأخیر در دندانپزشکی در بارداری است. Better Health دقیقاً همین نگرانی‌ها را مطرح می‌کند و توضیح می‌دهد که بی‌حسی موضعی و عکس دندان در بارداری بی‌خطرند. اگر هنوز نگرانی دارید، آن را با دندانپزشک در میان بگذارید تا شرایط و گزینه‌های شما را توضیح دهد.

چرا تأخیر ممکن است مشکل‌ساز شود؟

Better Health هشدار می‌دهد که پوسیدگی و بیماری لثه درمان‌نشده ممکن است به عفونت برسد و عفونت برای مادر و نوزاد خطر دارد. بنابراین عقب انداختن دندانپزشکی در بارداری به امید رفع خودبه‌خود مشکل، اغلب انتخاب بی‌خطرتری نیست. علاوه بر این، به گفته Better Health، پس از تولد نوزاد احتمالاً بسیار سرتان شلوغ خواهد بود.

بارداری را چه زمانی به دندانپزشک بگوییم؟

MouthHealthy می‌گوید بلافاصله، حتی اگر هنوز کاملاً مطمئن نیستید. هفته بارداری و تاریخ تقریبی زایمان را بگویید تا دندانپزشک بتواند درمان مناسب را برنامه‌ریزی کند و علائم مرتبط با بارداری را در دهان شما با دقت بیشتری بررسی کند.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

چرا بارداری روی دهان و دندان اثر می‌گذارد؟

بارداری به‌طور مستقیم دندان‌ها را خراب نمی‌کند، اما تغییرات بدن و عادت‌ها ممکن است خطر مشکلات دهان را بیشتر کنند. Better Health علت‌های رایج را تغییرات هورمونی، استفراغ، ویار غذاهای شیرین و حالت تهوع هنگام مسواک زدن می‌داند. MouthHealthy هم می‌گوید بسیاری از افراد در بارداری ناراحتی دندانی ندارند، اما خطر پوسیدگی و بیماری لثه ممکن است بیشتر شود.

هورمون‌ها و لثه

Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که افزایش هورمون‌های استروژن و پروژسترون جریان خون لثه را بیشتر می‌کند و حساسیت لثه به پلاک را تغییر می‌دهد. MedlinePlus هم بارداری را از عوامل خطر التهاب لثه می‌داند، چون تغییرات هورمونی حساسیت لثه را بیشتر می‌کند. در نتیجه لثه با همان مقدار پلاک، واکنش شدیدتری نشان می‌دهد و یکی از رایج‌ترین دلیل‌های مراجعه برای دندانپزشکی در بارداری همین التهاب است.

تغذیه، ویار و پوسیدگی

MouthHealthy می‌گوید اگر در بارداری کربوهیدرات بیشتری می‌خورید، باکتری‌های ایجادکننده پوسیدگی سوخت بیشتری دارند. Better Health هم ویار غذاهای شیرین را از علت‌های مشکلات دندانی می‌داند. بنابراین هم نوع خوراکی و هم دفعات خوردن آن اهمیت دارد.

تهوع و اسید

MouthHealthy و Better Health هر دو می‌گویند تهوع صبحگاهی و استفراغ اسید دهان را بیشتر می‌کند و ممکن است به مینای دندان آسیب بزند. Better Health اضافه می‌کند که هورمون‌های بارداری حلقه عضلانی بالای معده را شل‌تر می‌کنند و رفلاکس را محتمل‌تر می‌سازند.

التهاب لثه بارداری چیست و چه علائمی دارد؟

التهاب لثه بارداری نوعی التهاب لثه است که به دلیل تغییرات هورمونی در بارداری رخ می‌دهد. Cleveland Clinic علائم آن را لثه ملتهب، حساس یا دردناک، قرمز و متورم می‌داند و می‌گوید ممکن است پس از مسواک و نخ دندان خونریزی ببینید یا با وجود مسواک، بوی بد دهان داشته باشید. خبر خوب این است که به گفته Cleveland Clinic، لثه معمولاً پس از زایمان به حالت عادی برمی‌گردد.

چه کسانی بیشتر در معرض هستند؟

Cleveland Clinic این عوامل را خطر التهاب لثه بارداری را بیشتر می‌داند:

• مسواک زدن و تمیز کردن بین دندان‌ها به‌طور نامنظم؛
• سابقه بیماری لثه؛
• خوردن غذاهای شیرین و اسیدی؛
• استفراغ مکرر ناشی از تهوع صبحگاهی؛
• سیگار کشیدن یا مصرف دخانیات.

آیا خونریزی لثه یعنی باید مسواک را کنار گذاشت؟

نه. Better Health می‌گوید خونریزی لثه نشانه ناسالم بودن لثه به دلیل تجمع باکتری‌ها یا پلاک نزدیک آن است و مهم است که مسواک زدن لثه را ملایم اما کامل ادامه دهید. Better Health مسواک بسیار نرم و خمیردندان فلورایددار را توصیه می‌کند. برای علت‌های دیگر خونریزی، راهنمای خونریزی لثه را بخوانید.

التهاب لثه بارداری چگونه درمان می‌شود؟

Cleveland Clinic می‌گوید درمان اصلی، جرم‌گیری و برداشتن پلاک توسط دندانپزشک است و دندانپزشک بهداشت دهان خوب را هم توصیه می‌کند. MouthHealthy اضافه می‌کند که ممکن است در بارداری به جرم‌گیری‌های بیشتری نیاز داشته باشید. اگر علائم شدید باشند، دندانپزشک ممکن است دارو یا دهانشویه تجویزی پیشنهاد کند؛ Cleveland Clinic تأکید می‌کند پیش از مصرف هر دارویی برای لثه با پزشک بارداری تماس بگیرید.

التهاب لثه در کدام ماه‌های بارداری بیشتر می‌شود؟

علائم ممکن است از سه‌ماهه اول شروع شوند و تا زایمان ادامه پیدا کنند. Cleveland Clinic می‌گوید علائم ممکن است در سه‌ماهه دوم یا سوم شدیدتر شوند. Better Health هم می‌گوید التهاب لثه به احتمال زیاد در سه‌ماهه دوم رخ می‌دهد. این زمان‌ها تقریبی‌اند و هر بارداری متفاوت است.

چرا پیگیری تا زایمان مهم است؟

Better Health توصیه می‌کند اگر در بارداری مشکل لثه دارید، پیش از زایمان آن را به دندانپزشک نشان دهید. به گفته Better Health، بیشتر مشکلات لثه ناشی از هورمون‌های بارداری پس از زایمان برطرف می‌شوند، اما در تعداد کمی از زنان بیماری لثه ماندگار می‌شود و پس از بارداری هم درمان لازم دارد.

پس از زایمان چه باید کرد؟

اگر خونریزی یا تورم لثه پس از زایمان ادامه داشت، آن را عادی فرض نکنید. یک معاینه پس از زایمان کمک می‌کند دندانپزشک بررسی کند که التهاب برطرف شده یا به درمان بیشتری نیاز است. راهنمای بیماری لثه تفاوت التهاب لثه و پریودنتیت را توضیح می‌دهد.

بیماری لثه و سلامت بارداری چه ارتباطی دارند؟

پژوهش‌ها ارتباطی میان بیماری شدید لثه و برخی عوارض بارداری نشان داده‌اند، اما رابطه علت و معلولی ثابت نشده است. Better Health می‌گوید پژوهش‌ها ارتباط میان بیماری شدید لثه و زایمان زودرس با وزن کم نوزاد را نشان داده‌اند. Oral Health Foundation توضیح می‌دهد که این به معنای ایجاد مستقیم این مشکلات توسط بیماری لثه نیست و دانشمندان هنوز آن را بررسی می‌کنند.

التهاب خفیف لثه چه اثری دارد؟

Cleveland Clinic می‌گوید شواهدی وجود ندارد که لثه کمی قرمز یا متورم به جنین آسیب بزند. اما اگر التهاب لثه درمان نشود، ممکن است به پریودنتیت برسد؛ حالتی که لثه از دندان جدا می‌شود، پاکت‌هایی ایجاد می‌شود که ممکن است عفونی شوند و در نهایت ممکن است دندان از دست برود. Cleveland Clinic این حالت را با افزایش خطر زایمان زودرس و وزن کم نوزاد مرتبط می‌داند.

پیام عملی چیست؟

پیام عملی ساده است: سلامت لثه بخشی از مراقبت بارداری است و درمان لثه از کارهای مهم دندانپزشکی در بارداری به شمار می‌رود. Better Health می‌گوید بیماری لثه در بارداری توسط دندانپزشک قابل درمان است و Oral Health Foundation درمان لثه را در بارداری بی‌خطر می‌داند. بنابراین اگر لثه‌های شما مدام خونریزی می‌کنند، به دندانپزشک یا ماما و پزشک بارداری خود بگویید.

توده قرمز روی لثه در بارداری چیست؟

گاهی در بارداری یک توده قرمز روی لثه ظاهر می‌شود که به آن تومور بارداری یا اپولیس بارداری می‌گویند. MouthHealthy توضیح می‌دهد که این توده‌ها رشد اضافه بافت لثه‌اند، سرطانی نیستند، بیشتر در سه‌ماهه دوم و معمولاً بین دندان‌ها ظاهر می‌شوند و ممکن است با تجمع پلاک ارتباط داشته باشند.

این توده چه شکلی دارد؟

MouthHealthy می‌گوید این توده‌ها آسان خونریزی می‌کنند و ظاهری قرمز، خام و شبیه تمشک دارند. Better Health آن را رشد قرمز و گردی روی لثه توصیف می‌کند که ممکن است آسان خونریزی کند. Oral Health Foundation هم از تورم کوچک و قرمز روی لثه نام می‌برد.

آیا باید برداشته شود؟

MouthHealthy و Oral Health Foundation می‌گویند این توده‌ها معمولاً پس از زایمان از بین می‌روند. اگر نگران هستید، MouthHealthy توصیه می‌کند درباره راه‌های رسیدگی به آن با دندانپزشک صحبت کنید. نکته مهم این است که تشخیص هر توده دهان با معاینه است و نباید خودتان آن را بی‌خطر فرض کنید. زخم‌ها و آفت‌های دهان هم در بارداری ممکن است تحریک شوند؛ راهنمای آفت دهان را ببینید.

تهوع صبحگاهی و استفراغ چه آسیبی به دندان می‌زند؟

اسید معده که با استفراغ یا رفلاکس به دهان می‌رسد، ممکن است لایه محافظ بیرونی دندان، یعنی مینا، را ضعیف کند. Better Health می‌گوید رفلاکس و استفراغ مکرر ممکن است به سطح دندان آسیب بزنند و خطر پوسیدگی را بیشتر کنند. Oral Health Foundation هم می‌گوید اسید ممکن است مینا را ضعیف کند و حساسیت دندان ایجاد کند.

بعد از استفراغ چه کنیم؟

بر اساس Better Health و Oral Health Foundation:

1. بلافاصله مسواک نزنید، چون مسواک زدن روی مینای پوشیده از اسید ممکن است آن را بساید.
2. دهان را کامل با آب ساده بشویید.
3. سپس از دهانشویه فلورایددار استفاده کنید؛ اگر ندارید، Better Health می‌گوید کمی خمیردندان فلورایددار را با انگشت روی دندان‌ها بمالید و بعد با آب بشویید.
4. پیش از مسواک زدن صبر کنید؛ Oral Health Foundation دست‌کم سی دقیقه و Better Health یک ساعت را توصیه می‌کند. صبر طولانی‌تر انتخاب محتاطانه‌تری است.
5. اگر استفراغ مکرر دارید، Better Health توصیه می‌کند درباره راه‌های کنترل آن با پزشک یا متخصص زنان صحبت کنید.

سایش اسیدی چه نشانه‌هایی دارد؟

حساسیت دندان به سرما یا شیرینی، تغییر رنگ یا شفاف شدن لبه دندان‌ها و احساس زبری سطح دندان ممکن است از نشانه‌های سایش اسیدی باشند. تشخیص با معاینه دندانپزشک است. برای آشنایی بیشتر با این مشکل، راهنمای سایش دندان و حساسیت دندان را بخوانید.

رفلاکس، ویار شیرینی و خطر پوسیدگی در بارداری

علاوه بر استفراغ، رفلاکس و تغییر عادت‌های غذایی هم بر دندان‌ها اثر می‌گذارند. Better Health توضیح می‌دهد که هورمون‌های بارداری حلقه عضلانی که غذا را در معده نگه می‌دارد شل می‌کنند و رفلاکس اسید معده را به دهان می‌رساند. از سوی دیگر، ویار غذاهای شیرین و خوردن مکرر میان‌وعده، دفعات حمله اسید به دندان را بیشتر می‌کند.

با ویار شیرینی چه کنیم؟

Better Health توصیه می‌کند اگر ویار شیرینی دارید، بهتر است از آن پرهیز کنید و میان‌وعده‌های کم‌قند انتخاب کنید. اگر فقط شیرینی ویار شما را برطرف می‌کند، گاهی گزینه‌های سالم‌تری مثل میوه تازه را انتخاب کنید. Better Health پنیر سفت، مغزها، تخم‌مرغ و سبزی‌های خام مثل هویج را از میان‌وعده‌های مناسب نام می‌برد. پس از خوراکی شیرین، دهان را با دهانشویه فلورایددار بشویید یا مسواک بزنید.

آب ساده بین وعده‌ها

MouthHealthy توصیه می‌کند بین وعده‌ها آب ساده زیاد بنوشید. آب ساده به جای نوشیدنی‌های شیرین یا اسیدی، هم به رفع تشنگی کمک می‌کند و هم دندان‌ها را در معرض قند و اسید اضافه قرار نمی‌دهد. Cleveland Clinic هم پرهیز از غذاها و نوشیدنی‌های شیرین را برای پیشگیری از التهاب لثه و پوسیدگی مفید می‌داند.

محصولات پیشگیری

Better Health می‌گوید اگر ویار شما ادامه دارد، با دندانپزشک درباره درمان‌های پیشگیری و محصولات حاوی کلسیم یا فلوراید صحبت کنید که محافظت هدفمندتری ارائه می‌دهند. انتخاب محصول مناسب را به دندانپزشک بسپارید.

حالت تهوع هنگام مسواک زدن در بارداری را چطور کم کنیم؟

برخی زنان باردار هنگام مسواک زدن، به‌ویژه دندان‌های عقب، دچار حالت تهوع یا عق زدن می‌شوند. Better Health می‌گوید با این حال مسواک زدن همه دندان‌ها برای پیشگیری از پوسیدگی مهم است و چند راهکار ساده پیشنهاد می‌کند. MouthHealthy هم حساس‌تر شدن رفلکس تهوع را از دلایل دشوار شدن مسواک در بارداری می‌داند.

راهکارهای پیشنهادی Better Health

• از مسواکی با سر کوچک و نرم، مثلاً مسواک مخصوص کودکان نوپا، استفاده کنید.
• عجله نکنید و آرام مسواک بزنید.
• چشم‌ها را ببندید و روی تنفس خود تمرکز کنید.
• هنگام مسواک موسیقی گوش دهید.
• اگر طعم خمیردندان تهوع‌آور است، نوع آن را عوض کنید.
• خمیردندان‌های بدون سدیم لوریل سولفات کف کمتری دارند و ممکن است رفلکس تهوع را کم کنند.

اگر هیچ خمیردندانی را تحمل نمی‌کنید

Better Health می‌گوید در این حالت می‌توانید موقتاً با آب مسواک بزنید و سپس از دهانشویه فلورایددار استفاده کنید، اما در اولین فرصت به مسواک با خمیردندان فلورایددار برگردید. این راه حل موقت است و نباید جای مسواک با خمیردندان را برای مدت طولانی بگیرد.

خشکی دهان یا بزاق زیاد در بارداری

بارداری ممکن است مقدار بزاق را در دو جهت تغییر دهد. Oral Health Foundation می‌گوید برخی افراد کاهش بزاق را تجربه می‌کنند که خطر پوسیدگی و درد و ناراحتی دهان را بیشتر می‌کند، در حالی که برخی دیگر بزاق بیشتری تولید می‌کنند که ممکن است ناخوشایند باشد.

با خشکی دهان چه کنیم؟

نوشیدن آب کافی در طول روز، پرهیز از نوشیدنی‌های شیرین و ادامه مسواک با خمیردندان فلورایددار کمک می‌کند. اگر خشکی دهان آزارتان می‌دهد، با دندانپزشک یا پزشک بارداری صحبت کنید و پیش از مصرف هر محصولی، باردار بودن خود را بگویید. راهنمای خشکی دهان علت‌ها و راهکارهای دیگر را توضیح می‌دهد.

بزاق زیاد

بزاق زیاد معمولاً بیشتر ناخوشایند است تا آسیب‌زا. با این حال اگر همراه تهوع شدید یا مشکل در خوردن و نوشیدن است، آن را به پزشک بارداری بگویید.

مراقبت روزانه از دهان و دندان در بارداری

پایه مراقبت در بارداری همان عادت‌های سالم همیشگی است، اما با دقت بیشتر؛ مراقبت خانگی و دندانپزشکی در بارداری مکمل یکدیگرند. MouthHealthy می‌گوید در این دوره مسواک دو بار در روز، هر بار دست‌کم دو دقیقه، و تمیز کردن بین دندان‌ها روزی یک بار اهمیت بیشتری دارد. Oral Health Foundation توصیه می‌کند آخرین مسواک را شب پیش از خواب و یک بار دیگر در طول روز با خمیردندان فلورایددار بزنید.

نکات مسواک و خمیردندان

Oral Health Foundation می‌گوید پس از مسواک، خمیردندان را بیرون بریزید اما بلافاصله دهان را با آب نشویید تا فلوراید بیشتر روی دندان بماند. Better Health استفاده از مسواک بسیار نرم را برای لثه‌های خونریزی‌دهنده توصیه می‌کند. برای روش درست، راهنمای روش صحیح مسواک زدن را ببینید.

تمیز کردن بین دندان‌ها

Better Health و MouthHealthy تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ دندان یا مسواک بین دندانی را توصیه می‌کنند. بخش زیادی از پلاکی که التهاب لثه بارداری را تحریک می‌کند، در فاصله بین دندان‌ها و مرز لثه جمع می‌شود. اگر لثه‌ها حساس‌اند، نخ را آرام وارد کنید و ادامه دهید.

دهانشویه در بارداری

Cleveland Clinic دهانشویه بدون الکل را در کنار مسواک و نخ دندان برای التهاب لثه بارداری مفید می‌داند و Better Health دهانشویه فلورایددار را پس از استفراغ یا خوراکی شیرین توصیه می‌کند. دهانشویه تجویزی را فقط با نظر دندانپزشک و پس از هماهنگی با پزشک بارداری مصرف کنید. برای انتخاب نوع مناسب، راهنمای دهانشویه را بخوانید.

آیا چکاپ دندان و جرم‌گیری در بارداری لازم است؟

بله. Cleveland Clinic توصیه می‌کند دست‌کم یک بار در بارداری به دندانپزشک مراجعه کنید و می‌گوید بهداشت خوب و دست‌کم یک جرم‌گیری حرفه‌ای خطر التهاب لثه را کم می‌کند. Better Health هم مراجعه پیش از بارداری و در طول آن را برای معاینه توصیه می‌کند. Oral Health Foundation جرم‌گیری و درمان لثه را در بارداری بی‌خطر می‌داند.

در معاینه بارداری چه می‌گذرد؟

در معاینه، دندانپزشک دندان‌ها، لثه و بافت نرم دهان را بررسی می‌کند، درباره علائمی مثل خونریزی لثه یا حساسیت دندان می‌پرسد و در صورت نیاز جرم‌گیری انجام می‌دهد. Cleveland Clinic می‌گوید پس از دیدن دندانپزشک، تیم مراقبت بارداری را هم در جریان بگذارید تا تشخیص در پرونده شما ثبت شود. درباره روند معاینه، راهنمای چکاپ دندانپزشکی را بخوانید.

ممکن است جرم‌گیری بیشتری لازم شود؟

MouthHealthy می‌گوید ممکن است در بارداری به جرم‌گیری‌های بیشتری نیاز داشته باشید یا دندانپزشک دهانشویه ضدمیکروبی پیشنهاد کند. فاصله مراجعه‌ها در دندانپزشکی در بارداری را دندانپزشک بر اساس وضعیت لثه شما تعیین می‌کند. درباره روند جرم‌گیری، راهنمای جرم گیری دندان و بروساژ را ببینید.

کدام دوره بارداری برای دندانپزشکی راحت‌تر است؟

می‌توان در هر مرحله‌ای از بارداری به دندانپزشک مراجعه کرد. Better Health می‌گوید بیشتر درمان‌های دندانپزشکی در هر زمانی از بارداری بی‌خطرند، اما بسیاری از زنان در سه‌ماهه دوم احساس راحتی بیشتری دارند؛ زمانی که تهوع صبحگاهی کمتر شده و بزرگی شکم هنوز ناراحتی زیادی ایجاد نکرده است.

سه‌ماهه اول و سوم

در سه‌ماهه اول، تهوع ممکن است نشستن طولانی روی صندلی را دشوار کند. در سه‌ماهه سوم، دراز کشیدن طولانی ممکن است ناراحت‌کننده باشد. هیچ‌کدام از این‌ها دلیلی برای عقب انداختن درمان ضروری یا کنار گذاشتن دندانپزشکی در بارداری نیست؛ دندانپزشک می‌تواند جلسه‌ها را کوتاه‌تر کند و وضعیت نشستن شما را تنظیم کند. اگر احساس ناراحتی، سرگیجه یا تنگی نفس دارید، فوراً به دندانپزشک بگویید.

برنامه‌ریزی پیش از زایمان

Better Health یادآوری می‌کند که پس از تولد نوزاد احتمالاً بسیار سرتان شلوغ خواهد بود، بنابراین شاید آسان‌تر باشد نوبت‌های دندانپزشکی را پیش از زایمان تنظیم کنید. MouthHealthy هم می‌گوید انجام جرم‌گیری و درمان‌های لازم مثل پر کردن حفره پیش از تولد نوزاد ایده خوبی است.

کدام درمان‌ها را در بارداری انجام دهیم و کدام را عقب بیندازیم؟

درمان‌های لازم برای سلامت، مثل معاینه، جرم‌گیری، درمان لثه و پر کردن حفره، در بارداری انجام‌شدنی‌اند و منابع انجام آن‌ها پیش از زایمان را توصیه می‌کنند. در مقابل، Better Health می‌گوید ممکن است ترجیح دهید درمان‌های اختیاری یا زیبایی را تا بعد از تولد نوزاد عقب بیندازید. تصمیم نهایی درباره دندانپزشکی در بارداری برای هر فرد با دندانپزشک و پزشک بارداری است.

بارداری پرخطر

MouthHealthy می‌گوید اگر بارداری شما پرخطر تشخیص داده شده، دندانپزشک یا پزشک ممکن است توصیه کنند برخی درمان‌ها به تعویق بیفتد. در این حالت، هماهنگی میان دندانپزشک و پزشک بارداری در هر مرحله از دندانپزشکی در بارداری اهمیت بیشتری دارد. اطلاعات پزشک بارداری را به دندانپزشک بدهید تا برنامه بر اساس شرایط شما تنظیم شود.

درمان‌های زیبایی مثل لمینت و سفید کردن

درمان‌هایی مثل لمینت یا سفید کردن دندان برای سلامت ضروری نیستند و طبق توصیه Better Health، عقب انداختن درمان‌های زیبایی تا بعد از تولد نوزاد گزینه معقولی است. علاوه بر این، به گفته Cleveland Clinic لثه پس از زایمان معمولاً به حالت عادی برمی‌گردد. زمان این درمان‌ها را معمولاً با نظر دندانپزشک برای پس از بارداری برنامه‌ریزی می‌کنند.

عکس رادیولوژی دندان در بارداری

عکس دندان در بارداری با رعایت اصول ایمنی انجام‌شدنی است و گاهی برای تشخیص درست در دندانپزشکی در بارداری لازم می‌شود. MouthHealthy به نقل از کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا می‌گوید عکس دندان در بارداری بی‌خطر است، چون دوز اشعه بسیار کمی دارد و تیم دندانپزشکی با قرار دادن درست بیمار و متمرکز کردن پرتو بر ناحیه مورد نظر، تابش را به حداقل می‌رساند. Better Health هم عکس دندان را در بارداری بی‌خطر می‌داند.

محافظ سربی لازم است؟

در این مورد منابع یکسان نمی‌گویند. Cleveland Clinic می‌گوید اگر علائم لثه شدید باشد ممکن است عکس لازم شود و دندانپزشک با گذاشتن محافظ روی شکم احتیاط می‌کند. اما صفحه عکس دندان MouthHealthy بر اساس توصیه‌های جدید انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید محافظ شکم و تیروئید برای هیچ بیماری، از جمله در بارداری، دیگر لازم نیست، چون ممکن است جلوی پرتو اصلی را بگیرد و عکس تکراری لازم شود. MouthHealthy اضافه می‌کند که برخی مراکز به دلیل مقررات محلی هنوز از محافظ استفاده می‌کنند.

تصمیم به گرفتن عکس با کیست؟

MouthHealthy می‌گوید عکس فقط وقتی گرفته شود که دندانپزشک آن را برای تشخیص لازم بداند و تیم دندانپزشکی با قرار دادن درست بیمار و متمرکز کردن پرتو بر ناحیه مورد نظر، تابش را کم می‌کند. اینکه عکس لازم است یا نه، چه نوعی و با چه احتیاطی، تصمیم دندانپزشک است.

پیش از عکس چه بگوییم؟

پیش از هر عکسی، بارداری یا احتمال آن را به دندانپزشک و دستیار او بگویید. درباره انواع عکس دندان و اقدامات ایمنی، راهنمای عکس رادیولوژی دندان را بخوانید. اگر نگرانی دارید، آن را بپرسید تا دندانپزشک دلیل نیاز به عکس را توضیح دهد.

بی‌حسی و دارو در بارداری: تصمیم با چه کسی است؟

تصمیم درباره بی‌حسی و هر دارویی در بارداری با دندانپزشک و پزشک بارداری است. MouthHealthy، Better Health و Oral Health Foundation بی‌حسی موضعی دندانپزشکی را در بارداری بی‌خطر می‌دانند. اما نوع و میزان بی‌حسی و هر دارویی که پیش یا پس از درمان لازم شود را دندانپزشک انتخاب می‌کند و در صورت نیاز با پزشک بارداری هماهنگ می‌کند.

درباره بی‌حسی موضعی

MouthHealthy می‌گوید اگر در بارداری به پر کردن، عصب‌کشی یا کشیدن دندان نیاز دارید، نگران بی‌خطری داروهای بی‌حسی که دندانپزشک استفاده می‌کند نباشید و به پژوهشی اشاره می‌کند که در آن تفاوتی در سقط، ناهنجاری، زایمان زودرس یا وزن تولد میان گروهی که بی‌حسی گرفتند و گروهی که نگرفتند دیده نشد. Oral Health Foundation اضافه می‌کند که دندانپزشک ممکن است نوع خاصی از بی‌حسی را انتخاب کند.

درباره داروها

MouthHealthy می‌گوید فهرست کامل داروهای نسخه‌ای و بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌ها را به دندانپزشک بدهید، چون ممکن است در بارداری تغییر کرده باشد. به گفته MouthHealthy، هم پزشک و هم دندانپزشک می‌خواهند داروهایی مثل آنتی‌بیوتیک یا مسکن را طوری انتخاب کنند که برای شما و نوزاد بی‌خطر باشد. Cleveland Clinic هم تأکید می‌کند که برخی داروها در بارداری ممکن است بی‌خطر نباشند و پیش از شروع هر دارویی با پزشک بارداری تماس بگیرید.

آنچه نباید انجام داد

هیچ دارویی، حتی مسکن یا دهانشویه بدون نسخه، را در بارداری بدون مشورت با پزشک یا داروساز شروع نکنید و داروهای تجویزشده پزشک بارداری را هم خودسرانه قطع نکنید. فهرست «داروهای بی‌خطر» در اینترنت جای تصمیم پزشک شما را نمی‌گیرد، چون شرایط هر بارداری متفاوت است.

درد و عفونت دندان در بارداری را عقب نیندازید

درد، تورم و عفونت دندان را نباید تا بعد از زایمان تحمل کرد. Better Health می‌گوید پوسیدگی و بیماری لثه درمان‌نشده ممکن است به عفونت برسد و عفونت برای مادر و نوزاد خطر دارد. بنابراین اگر دندان درد، تورم لثه یا صورت، چرک یا طعم بد دهان دارید، هرچه زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید و بارداری خود را اعلام کنید.

علائمی که یعنی مراجعه فوری

اگر تورم صورت به اطراف چشم یا گردن رسیده، تب دارید، تنفس یا بلع دشوار شده، خونریزی متوقف نمی‌شود یا به دهان و صورت ضربه خورده‌اید، منتظر نوبت عادی نمانید و فوراً به اورژانس بیمارستان بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. به کادر درمان بگویید باردار هستید. راهنمای اورژانس دندانپزشکی این علائم را کامل‌تر توضیح می‌دهد.

تا رسیدن به دندانپزشک

غذای نرم بخورید، با سمت دیگر دهان بجوید و دهان را تمیز نگه دارید. برای هر مسکنی، حتی بدون نسخه، پیش از مصرف با پزشک بارداری یا داروساز مشورت کنید و بگویید باردار هستید. درباره علت‌های درد، راهنمای دندان درد و آبسه دندان را بخوانید.

ایمپلنت دندان و درمان‌های بزرگ در بارداری

ایمپلنت درمانی برنامه‌ریزی‌شده است که به جراحی، تصویربرداری سه‌بعدی و معمولاً دارو نیاز دارد. به همین دلیل معمولاً با نظر دندانپزشک و پزشک بارداری به بعد از زایمان موکول می‌شود، در حالی که درمان درد، عفونت و بیماری لثه در بارداری ادامه پیدا می‌کند. اگر در بارداری دندانی از دست بدهید، دندانپزشک ممکن است راه‌حل موقتی پیشنهاد کند.

اگر درمان ایمپلنت پیش از بارداری شروع شده

اگر درمان ایمپلنت شما پیش از بارداری شروع شده و هنوز تمام نشده، بارداری را فوراً به دندانپزشک اطلاع دهید تا ادامه کار را با پزشک بارداری هماهنگ کند. جزئیات این موضوع، از برنامه‌ریزی پس از زایمان تا دوران شیردهی، در راهنمای ایمپلنت در بارداری آمده است.

پیش از برنامه‌ریزی درمان‌های بزرگ

اگر قصد بارداری دارید و به درمان‌های بزرگی مثل ایمپلنت یا روکش‌های متعدد نیاز دارید، زمان‌بندی آن‌ها را از قبل با دندانپزشک بررسی کنید تا درمان‌ها نیمه‌کاره نمانند.

اگر قصد بارداری دارید، پیش از آن چه کنید؟

پیش از بارداری به دندانپزشک مراجعه کنید تا درمان‌های لازم پیش از بارداری انجام شوند. Better Health می‌گوید اگر پیش از بارداری از دندان‌ها و لثه مراقبت کنید، احتمال مشکلات دندانی در بارداری کمتر است و توصیه می‌کند برای بحث درباره درمان‌هایی که می‌توان پیش از بارداری انجام داد، به دندانپزشک مراجعه کنید.

توصیه‌های پیش از بارداری

Better Health این موارد را پیشنهاد می‌کند:

• مسواک دست‌کم دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار؛
• تمیز کردن بین دندان‌ها با نخ یا مسواک بین دندانی روزی یک بار؛
• رژیم غذایی سالم و محدود کردن غذاها و نوشیدنی‌های پرقند؛
• پرهیز از دخانیات و الکل؛
• مراجعه منظم به دندانپزشک برای معاینه.

عکس دندان هنگام تلاش برای بارداری

MouthHealthy می‌گوید عکس دندان را لازم نیست به دلیل تلاش برای بارداری یا شیردهی عقب انداخت. با این حال، اگر احتمال بارداری دارید، آن را به دندانپزشک بگویید تا با اطلاعات کامل تصمیم بگیرد.

دندان‌های کودک در بارداری چه زمانی شکل می‌گیرند؟

MouthHealthy می‌گوید دندان‌های کودک بین ماه سوم و ششم بارداری شروع به شکل گرفتن می‌کنند. به همین دلیل پزشکان و دندانپزشکان رژیم غذایی سالم و سرشار از ویتامین‌های A، C و D و کلسیم را توصیه می‌کنند. خوردن سبزی، میوه و لبنیات کافی به تغذیه دندان‌های در حال رشد کودک کمک می‌کند.

هنگام تولد

MouthHealthy توضیح می‌دهد که هنگام تولد، هر بیست دندان شیری زیر لثه نوزاد وجود دارند. برای ایجاد عادت سالم، MouthHealthy توصیه می‌کند پس از شیر خوردن، لثه نوزاد را با پارچه مرطوب یا گاز تمیز پاک کنید.

سلامت دهان مادر و کودک

مراقبت از دهان خودتان در بارداری فقط برای شما نیست. MouthHealthy می‌گوید عادت‌های ناسالم در بارداری با زایمان زودرس، پره‌اکلامپسی، دیابت بارداری و نگرانی‌های دیگر مرتبط دانسته شده‌اند. رژیم متعادل، نوشیدن آب کافی و مراقبت دقیق از دندان‌ها هم برای شما و هم برای کودک مفید است.

چه نشانه‌هایی را در بارداری باید به دندانپزشک نشان داد؟

هر تغییری در دهان که ادامه پیدا کند یا آزارتان دهد، ارزش بررسی دارد. خونریزی مکرر لثه، توده روی لثه، حساسیت تازه دندان، درد یا تورم، زخمی که خوب نمی‌شود و لق شدن دندان از نشانه‌هایی هستند که منابع برای آن‌ها مراجعه را توصیه می‌کنند. در دندانپزشکی در بارداری، زود دیدن این نشانه‌ها درمان را ساده‌تر می‌کند.

نشانه‌ها و منبع توصیه

• خونریزی مکرر لثه: Oral Health Foundation می‌گوید اگر لثه‌ها اغلب خونریزی می‌کنند، به دندانپزشک یا ماما بگویید.
• توده روی لثه: MouthHealthy می‌گوید اگر نگران توده لثه هستید، با دندانپزشک صحبت کنید.
• حساسیت دندان: Oral Health Foundation می‌گوید اسید استفراغ ممکن است حساسیت ایجاد کند؛ حساسیت تازه را بررسی کنید.
• لق شدن دندان: Better Health می‌گوید در بیماری لثه شدید، دندان‌ها ممکن است لق شوند و نیاز به کشیدن پیدا کنند؛ دندان لق را زود نشان دهید.
• درد، تورم یا چرک: Better Health هشدار می‌دهد که عفونت درمان‌نشده برای مادر و نوزاد خطر دارد.
• زخم دهانی که خوب نمی‌شود: زخمی که بیش از دو هفته بماند باید معاینه شود؛ راهنمای آفت دهان زمان مراجعه را توضیح می‌دهد.

چرا نباید همه چیز را به «هورمون‌ها» نسبت داد؟

برخی تغییرات دهان در بارداری با هورمون‌ها ارتباط دارند و پس از زایمان بهتر می‌شوند، اما این به معنای بی‌نیازی از معاینه نیست. Better Health یادآوری می‌کند که در تعداد کمی از زنان بیماری لثه پس از بارداری هم ادامه پیدا می‌کند. فقط دندانپزشک با معاینه می‌تواند تفاوت التهاب گذرا و مشکلی را که درمان لازم دارد تشخیص دهد.

باورهای نادرست درباره دندانپزشکی در بارداری

برخی باورهای رایج ممکن است باعث شوند مادران مراجعه به دندانپزشک را عقب بیندازند یا مراقبت از دهان را کنار بگذارند. در این بخش چند باور رایج را با آنچه منابع معتبر می‌گویند مقایسه می‌کنیم.

«در بارداری نباید به دندانپزشک رفت»

نادرست. MouthHealthy و Better Health هر دو می‌گویند رفتن به دندانپزشک در بارداری بی‌خطر است و انجمن‌های تخصصی آن را تشویق می‌کنند.

«خونریزی لثه در بارداری طبیعی است و نیازی به کاری نیست»

نیمه‌درست. التهاب لثه در بارداری شایع است، اما Cleveland Clinic هشدار می‌دهد که نادیده گرفتن علائم ممکن است به پریودنتیت برسد. با بهداشت خوب و جرم‌گیری می‌توان آن را کنترل کرد.

«هر نوع عکس و بی‌حسی در بارداری ممنوع است»

نادرست. MouthHealthy، Better Health و Oral Health Foundation بی‌حسی موضعی را و MouthHealthy، Better Health و Cleveland Clinic عکس دندان با رعایت احتیاط را بی‌خطر می‌دانند. اما تصمیم برای هر بیمار با دندانپزشک است و ممکن است با پزشک بارداری هماهنگ شود.

«درد دندان را تا زایمان تحمل می‌کنم»

نادرست و پرخطر. Better Health می‌گوید پوسیدگی و بیماری لثه درمان‌نشده ممکن است به عفونت برسد که برای مادر و نوزاد خطر دارد. درد و تورم را زود بررسی کنید.

به دندانپزشک و پزشک بارداری چه بگوییم؟

ارتباط روشن میان شما، دندانپزشک و پزشک بارداری پایه دندانپزشکی در بارداری به شکلی ایمن است. MouthHealthy می‌گوید هفته بارداری، تاریخ تقریبی زایمان و همه داروهای مصرفی را به دندانپزشک بگویید. پرخطر بودن بارداری را هم اطلاع دهید، چون به گفته MouthHealthy در این حالت ممکن است برخی درمان‌ها به تعویق بیفتد. Cleveland Clinic هم توصیه می‌کند پس از مراجعه به دندانپزشک، تیم مراقبت بارداری را در جریان بگذارید.

به دندانپزشک بگویید

1. هفته بارداری و تاریخ تقریبی زایمان؛
2. فهرست کامل داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌ها؛
3. پرخطر بودن بارداری یا بیماری‌هایی مثل دیابت بارداری یا فشار خون؛
4. تهوع و استفراغ مکرر یا رفلاکس؛
5. علائم دهان مثل خونریزی لثه، حساسیت دندان یا توده لثه؛
6. نام و راه تماس پزشک بارداری برای هماهنگی در صورت نیاز.

از دندانپزشک بپرسید

• آیا درمانی که پیشنهاد می‌کنید ضروری است یا می‌توان آن را به بعد از زایمان موکول کرد؟
• آیا عکس لازم است و چه احتیاط‌هایی انجام می‌شود؟
• آیا لازم است با پزشک بارداری من هماهنگ کنید؟
• برای التهاب لثه هر چند وقت یک بار مراجعه کنم؟
• تا جلسه بعد، چه علائمی یعنی باید زودتر برگردم؟

به پزشک بارداری بگویید

Cleveland Clinic توصیه می‌کند پس از مراجعه به دندانپزشک، تشخیص را به تیم مراقبت بارداری بگویید تا در پرونده شما ثبت شود. Oral Health Foundation هم می‌گوید اگر لثه‌ها اغلب خونریزی می‌کنند، به دندانپزشک یا ماما بگویید. اگر دندانپزشک دارویی پیشنهاد کرده، پیش از شروع آن با پزشک بارداری هماهنگ کنید.

جمع‌بندی

دندانپزشکی در بارداری بی‌خطر است و منابع معتبر آن را توصیه می‌کنند. تغییرات هورمونی، تهوع و ویار ممکن است خطر التهاب لثه، سایش اسیدی و پوسیدگی را بیشتر کنند، اما مسواک منظم با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن بین دندان‌ها، صبر پیش از مسواک پس از استفراغ و دست‌کم یک معاینه و جرم‌گیری در بارداری از دهان شما محافظت می‌کنند.

درمان‌های لازم را پیش از زایمان انجام دهید، درمان‌های زیبایی و بزرگی مثل ایمپلنت را معمولاً به بعد موکول کنید و درد، تورم و عفونت را هرگز عقب نیندازید. تصمیم درباره عکس، بی‌حسی و هر دارویی با دندانپزشک و پزشک بارداری شماست. این راهنما جایگزین معاینه نیست؛ اگر برای برنامه‌ریزی درمان پس از بارداری یا انتخاب مرکز درمانی سؤال دارید، از مشاوره رایگان لبخندنو کمک بگیرید.