دندان عقل؛ نهفتگی، علائم، زمان کشیدن یا نگه داشتن، جراحی و دوره بهبودی
فهرست مطالب ۲۴ بخش
- دندان عقل چیست و چرا آخرین دندانی است که رویش میکند؟
- دندان عقل نهفته یعنی چه و چه انواعی دارد؟
- چرا آخرین آسیا اغلب جای کافی برای رویش ندارد؟
- علائم مشکلدار شدن دندان عقل چیست؟
- پریکورونیت یا عفونت لثه اطراف دندان نیمه‌رویش‌یافته چیست؟
- دندان عقل چه آسیبی به دندان‌ها و لثه اطراف می‌زند؟
- آیا دندان عقل سالم و بدون علامت را باید کشید؟
- چه زمانی کشیدن دندان عقل توصیه میشود؟
- معاینه و عکس رادیوگرافی پیش از تصمیم چه نقشی دارند؟
- بهترین سن برای کشیدن دندان عقل چه زمانی است؟
- کشیدن دندان عقل را چه کسی و با چه نوع بیحسی انجام میدهد؟
- جراحی دندان عقل چگونه انجام میشود؟
- کشیدن آسیای سوم فک بالا و پایین چه تفاوتی دارد؟
- دوره بهبودی پس از کشیدن دندان عقل چقدر است؟
- بعد از کشیدن دندان عقل چه کارهایی بکنیم و چه کارهایی نکنیم؟
- خشکی حفره بعد از کشیدن دندان عقل چیست؟
- آیا این جراحی به عصب آسیب می‌زند؟
- چه زمانی بعد از کشیدن دندان عقل باید فوراً کمک گرفت؟
- دندان عقل و ارتودنسی چه ارتباطی دارند؟
- دندان عقل چه ارتباطی با ایمپلنت و درمان آسیاها دارد؟
- هزینه کشیدن دندان عقل به چه عواملی بستگی دارد؟
- پیش از جراحی از دندانپزشک چه بپرسیم؟
- کدام باورهای رایج نادرست‌اند؟
- جمع‌بندی
دندان عقل آخرین دندان آسیایی است که در انتهای هر طرف فک بالا و پایین رویش میکند و معمولاً در اواخر نوجوانی یا اوایل بیست سالگی ظاهر میشود. برخی دندانهای عقل بی‌دردسر رویش می‌کنند و در جویدن هم کمک می‌کنند. در مقابل، دندان عقلی که جای کافی ندارد ممکن است نهفته بماند و درد، عفونت لثه، پوسیدگی یا آسیب به دندان کناری ایجاد کند.
در این راهنما توضیح می‌دهیم دندان عقل نهفته یعنی چه، چه علائمی نشان میدهد دندان عقل مشکل‌ساز شده، چه زمانی کشیدن آن توصیه میشود و چه زمانی فقط پایش کافی است. همچنین مراحل جراحی، دوره بهبودی، خشکی حفره، خطر آسیب عصب و علائم هشدار را بر اساس منابع معتبر مرور می‌کنیم. این مطلب جای معاینه دندانپزشک را نمی‌گیرد.
دندان عقل چیست و چرا آخرین دندانی است که رویش میکند؟
دندان عقل یا آسیای سوم آخرین دندان دائمی هر نیمه فک است. بتر هلث ویکتوریا میگوید معمولاً چهار دندان عقل وجود دارد، دو تا در فک بالا و دو تا در فک پایین. MouthHealthy زمان ظاهر شدن آن را معمولاً بین ۱۷ تا ۲۱ سالگی و بنیاد سلامت دهان بریتانیا بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی ذکر میکند. MouthHealthy توضیح میدهد نام «دندان عقل» از همین رویش در سنی پخته‌تر آمده است.
همه چهار دندان عقل دارند؟
نه لزوماً. بتر هلث ویکتوریا و بنیاد سلامت دهان بریتانیا توضیح می‌دهند که برخی افراد هر چهار دندان عقل را دارند، برخی تعداد کمتری دارند و در برخی اصلاً دندان عقل تشکیل نمی‌شود. بتر هلث حتی اشاره میکند که برخی افراد بیش از چهار دندان عقل دارند. بنابراین نبودن دندان عقل در دهان همیشه به معنای نهفته بودن آن نیست؛ فقط عکس رادیوگرافی این را روشن میکند.
دندان عقل سالم چه نقشی دارد؟
وقتی دندان عقل در جای درست و هم‌راستا با دندانهای دیگر رویش کند، مثل بقیه آسیاها در جویدن کمک میکند. MouthHealthy همین نکته را یادآوری میکند. همچنین کمی ناراحتی هنگام بیرون آمدن دندان عقل طبیعی است؛ با این حال، طبق همین منبع، اگر درد دارید باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنید.
آیا دندان عقل فقط در جوانی مشکل ایجاد میکند؟
خیر. NHS توضیح میدهد که دندانهای عقل معمولاً در نوجوانی یا اوایل بیست سالگی رویش می‌کنند، اما در هر سنی ممکن است مشکل ایجاد کنند. MouthHealthy هم میگوید با بالا رفتن سن، خطر مشکلات سلامت از جمله مشکلات دندان عقل بیشتر میشود. در نتیجه، دندان عقلی که سال‌ها بی‌صدا مانده، هنوز به پایش نیاز دارد.
ویژه خوانندگان لبخندنو
مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان
۵۰۰٬۰۰۰ تومان
رایگان
- بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
- برآورد هزینه و روش درمان مناسب
- بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان
فرصت ثبت‌نام این دوره:
- چند سؤال کوتاه
- انتخاب شهر
- تأیید شماره
دندان عقل نهفته یعنی چه و چه انواعی دارد؟
دندان عقل نهفته دندانی است که به دلیل کمبود جا یا زاویه نادرست نتوانسته کامل از لثه بیرون بیاید و تمام یا بخشی از آن زیر لثه یا داخل استخوان فک مانده است. مدلاینپلاس میگوید نهفتگی بیشتر از همه در دندانهای عقل دیده میشود، چون آخرین دندان‌هایی هستند که رویش می‌کنند. دندان نهفته ممکن است بی‌علامت بماند یا مشکل ایجاد کند.
نهفتگی کامل و نسبی
کلیولند کلینیک سه حالت را از هم جدا میکند:
- نهفته کامل: دندان دیده نمی‌شود و کاملاً زیر لثه پنهان است.
- نیمه‌نهفته: بخشی از تاج دندان بیرون آمده و بخشی زیر لثه مانده است.
- رویشیافته: دندان کامل بالای خط لثه دیده میشود، اما این منبع تأکید میکند که دندان عقل رویشیافته هم ممکن است مشکل ایجاد کند.
همین منبع از دو اصطلاح دیگر هم نام می‌برد: در «نهفتگی بافت نرم» دندان از استخوان بیرون آمده اما هنوز از لثه عبور نکرده است. در «نهفتگی بافت سخت» دندان هنوز هم زیر لثه و هم داخل استخوان فک قرار دارد.
جهت قرار گرفتن دندان عقل نهفته
کلیولند کلینیک دندانهای عقل نهفته را بر اساس جهتشان چهار دسته میکند:
| نوع نهفتگی | جهت دندان |
|---|---|
| مزیال | مایل به سمت جلوی دهان؛ رایج‌ترین نوع |
| دیستال | مایل به سمت عقب دهان؛ نادرترین نوع |
| عمودی | در جهت درست، اما زیر لثه گیر کرده |
| افقی | کاملاً خوابیده به پهلو زیر لثه |
به گفته همین منبع، دندان عقل افقی اغلب دردناک است، زیرا به دندان جلوی خود فشار اضافی وارد میکند. جهت دندان در عکس رادیوگرافی مشخص میشود و روی دشواری جراحی و برنامه درمان اثر دارد.
نهفته بودن به معنای بیماری نیست
مدلاینپلاس میگوید دندانهای عقل نهفته بسیار شایع‌اند و اغلب دردی ایجاد نمی‌کنند و مشکلی هم به وجود نمی‌آورند. بنابراین شنیدن واژه «نهفته» از دندانپزشک به‌تنهایی دلیلی برای نگرانی یا جراحی فوری نیست. آنچه اهمیت دارد این است که دندان مشکلی ایجاد کرده یا احتمال آن زیاد است یا نه.
چرا آخرین آسیا اغلب جای کافی برای رویش ندارد؟
دلیل اصلی نهفتگی دندان عقل کمبود فضا در انتهای قوس فک است. مدلاینپلاس توضیح میدهد ممکن است فک برای جا دادن دندانهای عقل کوچک باشد یا دندان هنگام رویش بچرخد، کج شود یا جابه‌جا شود. کلیولند کلینیک هم رویش با زاویه نادرست را از علت‌های نهفتگی میداند. در نتیجه، دندان پشت آسیای دوم گیر میکند.
نقش زاویه و فشار به دندان کناری
بتر هلث ویکتوریا توضیح میدهد که دندان عقل گاهی با زاویه بیرون می‌آید و به لثه یا دندان کناری فشار میآورد. همچنین دندانهای عقل شلوغ ممکن است به پهلو متمایل شوند و به گونه بسایند؛ این حالت طبق همین منبع ممکن است باعث زخم گونه و مشکل در جویدن شود.
دندان عقل بالا و پایین یکسان نیستند
بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید دندانهای عقل پایین بیشتر احتمال نهفتگی دارند و دندانهای عقل بالا اغلب آسانتر کشیده می‌شوند. کلیولند کلینیک هم پریکورونیت را در اطراف دندانهای عقل پایین محتمل‌تر میداند. این تفاوت‌ها در بخش جراحی بیشتر توضیح داده میشود.
علائم مشکلدار شدن دندان عقل چیست؟
دندان عقل نهفته کامل ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد، اما دندان نیمه‌نهفته یا مشکلدار اغلب نشانه‌هایی ایجاد میکند. کلیولند کلینیک درد یا ورم فک و صورت، لثه قرمز، متورم یا خونریزی‌دهنده، طعم بد دهان، بوی بد دهان و دشواری باز کردن کامل دهان را از علائم دندان عقل نهفته میداند. این علائم ممکن است ناگهانی یا تدریجی ظاهر شوند.
فهرست علائم بر اساس منابع
مدلاینپلاس برای دندان نیمه‌نهفته این علائم را ذکر میکند:
- بوی بد دهان؛
- گاهی دشواری در باز کردن دهان؛
- درد یا حساسیت لثه یا استخوان فک؛
- سردرد یا درد فک طولانی؛
- قرمزی و ورم لثه اطراف دندان نهفته؛
- گاهی تورم غدد لنفاوی گردن؛
- طعم ناخوشایند هنگام گاز گرفتن در آن ناحیه؛
- فاصله‌ای که دندانی در آن بیرون نیامده است.
دردی که به سر و گوش می‌رسد
کلیولند کلینیک توضیح میدهد دندان عقل نهفته در برخی موارد دردی ایجاد میکند که به فک، صورت و سر تیر میکشد. بنابراین سردرد یا درد گوش یک‌طرفه گاهی منشأ دندانی دارد. با این حال، هر سردردی به دندان عقل ربط ندارد و تشخیص علت با معاینه است. برای آشنایی با علت‌های دیگر درد، راهنمای دندان‌درد را ببینید.
حسِ «بیرون آمدن و دوباره رفتن» دندان
مدلاینپلاس به تجربه جالبی اشاره میکند: وقتی لثه روی دندان عقل ورم میکند، سپس تخلیه میشود و جمع میشود، ممکن است احساس کنید دندان بیرون آمده و دوباره پایین رفته است. در واقع این تغییر در ورم لثه است، نه حرکت واقعی دندان، و خودش نشانه التهاب است.
پریکورونیت یا عفونت لثه اطراف دندان نیمه‌رویش‌یافته چیست؟
پریکورونیت التهاب لثه اطراف دندان عقلی است که کامل رویش نکرده است. کلیولند کلینیک توضیح میدهد که روی بخشی از تاج چنین دندانی لایه‌ای از لثه به نام «اپرکولوم» میماند. غذا، باکتری و ذرات زیر این لایه گیر می‌کنند و عفونت ایجاد می‌کنند. به گفته NHS، عفونت لثه از مشکلات رایج دندان عقلی است که جای کافی ندارد.
علائم پریکورونیت حاد و مزمن
کلیولند کلینیک پریکورونیت را به دو نوع حاد (کوتاه‌مدت) و مزمن (طولانی‌مدت) تقسیم میکند:
| نوع | علائم ذکرشده |
|---|---|
| حاد | تب، درد شدید اطراف دندانهای عقب، قرمزی و ورم لثه، چرک، ناراحتی در بلع، قفل شدن فک |
| مزمن | درد خفیف و گذرا اطراف دندانهای عقب، بوی بد دهان، طعم بد |
بتر هلث ویکتوریا هم برای عفونت لثه ناشی از دندان عقل علائمی مانند ورم صورت، خروج چرک از لثه، تورم و درد غدد زیر فک، دشواری باز کردن دهان و بلع و تب را ذکر میکند.
چه کسانی بیشتر دچار پریکورونیت می‌شوند؟
به گفته کلیولند کلینیک، این عوامل احتمال پریکورونیت را بیشتر می‌کنند: قرار داشتن در دهه سوم زندگی (بیست تا سی سالگی)، دندان عقلی که کامل رویش نکرده، بافت لثه اضافه روی دندان، بهداشت ضعیف دهان و شرایطی که ایمنی بدن را کم میکند؛ از شرایط کوتاه‌مدتی مثل بارداری یا استرس تا بیماری‌های طولانی‌مدتی مثل دیابت.
پریکورونیت چگونه درمان میشود؟
درمان به شدت التهاب بستگی دارد. کلیولند کلینیک این گزینه‌ها را نام می‌برد: شستشو و تمیز کردن ناحیه در مطب، آنتی‌بیوتیک در صورت تجویز، دهان‌شویه نسخه‌ای، برداشتن لایه لثه روی دندان با جراحی کوچک و در صورت ادامه مشکل، کشیدن دندان عقل. بتر هلث هم میگوید اگر دندان مشکلدار کشیده نشود، عفونت ممکن است بارها برگردد.
چرا نباید پریکورونیت را رها کرد؟
کلیولند کلینیک هشدار میدهد پریکورونیت درمان‌نشده ممکن است به آبسه دندان تبدیل شود و عفونت به نقاط دیگر بدن گسترش پیدا کند. در موارد شدید حتی ممکن است تهدیدکننده زندگی باشد. بنابراین درد و ورم لثه پشت دهان را به امید خوب شدن خودبه‌خود رها نکنید.
دندان عقل چه آسیبی به دندان‌ها و لثه اطراف می‌زند؟
دندان عقل نهفته یا کج علاوه بر عفونت لثه ممکن است به دندان کناری و استخوان هم آسیب بزند. NHS گیر کردن غذا، پوسیدگی، بیماری لثه، کیست و آبسه را از مشکلات آن میداند. مدلاینپلاس هم میگوید ذرات باقی‌مانده اطراف دندان نیمه‌رویش‌یافته ممکن است به پوسیدگی خود دندان عقل یا دندان کناری و حتی تحلیل استخوان منجر شوند.
پوسیدگی دندان کناری
MouthHealthy توضیح میدهد دندان عقلی که در جای درست نیست، محلی برای گیر کردن غذا و رشد باکتری‌های پوسیدگی‌زا ایجاد میکند. همچنین نخ کشیدن بین دندان عقل و آسیای کناری را دشوار میکند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا گیر کردن غذا و آسیب به دندان جلویی را از دلایل کشیدن می‌شمارد. برای آشنایی با روند پوسیدگی دندان مطلب جداگانه‌ای داریم.
بیماری لثه
مدلاینپلاس بیماری پریودنتال در دندان کناری را از عوارض دندان نهفته ذکر میکند. دندان عقل سخت‌تر تمیز میشود و به همین دلیل، طبق کلیولند کلینیک، بیشتر در معرض پوسیدگی و بیماری لثه است. اگر در ناحیه پشت دهان لثه‌تان هنگام مسواک خون می‌آید، این را در معاینه بگویید.
کیست و آسیب به استخوان
MouthHealthy میگوید دندان عقل نهفته ممکن است روی یا نزدیک خود کیست ایجاد کند. این کیست ممکن است به ریشه دندانهای مجاور یا استخوان نگه‌دارنده دندان‌ها آسیب بزند. NHS هم تجمع مایع اطراف دندان (کیست) را از مشکلات دندان عقل میداند. کیست معمولاً فقط در عکس رادیوگرافی دیده میشود.
آیا دندان عقل سالم و بدون علامت را باید کشید؟
NHS به‌صراحت میگوید: اگر دندان عقل مشکلی ایجاد نکرده باشد، معمولاً در جای خود باقی میماند و در معاینههای دورهای دندانپزشکی پایش میشود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم دندان عقل سالم، کامل رویشیافته و قابل تمیز کردن را معمولاً بی‌نیاز از کشیدن میداند. با این حال، همه منابع در این باره یک‌صدا نیستند.
دیدگاه‌های متفاوت منابع
| منبع | دیدگاه درباره دندان بی‌علامت |
|---|---|
| NHS | معمولاً میماند و پایش میشود |
| کلیولند کلینیک | اگر مشکلی ندارد احتمالاً کشیدن لازم نیست، هرچند بسیاری از دندانپزشکان کشیدن پیشگیرانه را پیشنهاد می‌کنند |
| بتر هلث ویکتوریا | برخی دندان‌ها نیازی به کشیدن ندارند؛ اگر جای کافی نیست، کشیدن زودهنگام ممکن است از مشکل آینده جلوگیری کند یا دندان پایش میشود |
| MouthHealthy | دندان نگه‌داشته‌شده باید پایش شود، چون احتمال مشکل بعدی وجود دارد |
این تفاوت‌ها برای شما چه معنایی دارد؟
یعنی پاسخ یکسانی برای همه وجود ندارد. اگر دندانپزشک کشیدن دندان عقل بی‌علامت را پیشنهاد میکند، دلیل آن را بپرسید؛ برای مثال، آیا در عکس نشانه پوسیدگی، کیست یا آسیب به دندان کناری دیده شده است؟ یا پیشنهاد صرفاً پیشگیرانه است؟ پرسیدن نظر دوم دندانپزشکی در تصمیم‌های غیرفوری کاملاً منطقی است.
پایش هم یک تصمیم فعال است
نگه داشتن دندان عقل به معنای فراموش کردن آن نیست. MouthHealthy توصیه میکند اطراف دندانهای عقل را با دقت نخ بکشید و مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید تا وضعیت آن‌ها ارزیابی شود. در چکاپ دندانپزشکی دورهای، دندانپزشک هر تغییر در لثه یا دندان کناری را زودتر می‌بیند.
مراقبت روزانه از دندان عقلی که نگه می‌دارید
بنیاد سلامت دهان بریتانیا برای ناحیه دندان عقل در حال رویش، تمیز کردن با دقت با مسواک سرکوچک یا تک‌دسته را پیشنهاد میکند. این عادت‌ها کمک می‌کنند:
- مسواک زدن دو بار در روز و رساندن مسواک تا پشت آخرین دندان؛ راهنمای روش درست مسواک زدن را ببینید.
- استفاده از مسواک سرکوچک یا تک‌دسته برای ناحیه‌ای که مسواک معمولی به آن نمی‌رسد.
- تمیز کردن بین دندان عقل و آسیای کناری با نخ یا وسیله مناسبی که دندانپزشک پیشنهاد میکند.
- توجه به گیر کردن غذا در یک نقطه ثابت و گفتن آن به دندانپزشک.
چه تغییراتی را گزارش کنیم؟
بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید اگر ناحیه دندان عقل دردناک یا متورم شد، به دندانپزشک مراجعه کنید. طعم ناخوشایند، بوی بد دهان و دشواری باز کردن دهان هم از علائمی است که مدلاینپلاس برای دندان نیمه‌نهفته ذکر میکند. این تغییرات ممکن است شروع پریکورونیت یا پوسیدگی باشند و رسیدگی زودهنگام معمولاً ساده‌تر است.
چه زمانی کشیدن دندان عقل توصیه میشود؟
کشیدن دندان عقل معمولاً زمانی توصیه میشود که دندان مشکلی ایجاد کرده باشد. MouthHealthy این تغییرات را از نشانه‌های نیاز به کشیدن میداند: درد، عفونت، کیست، تومور، آسیب به دندانهای مجاور، بیماری لثه و پوسیدگی‌ای که ترمیم آن ممکن یا منطقی نیست. این منبع می‌افزاید که کشیدن ممکن است بخشی از درمان ارتودنسی یا درمان‌های دیگر باشد.
فهرست بنیاد سلامت دهان بریتانیا
بنیاد سلامت دهان بریتانیا این موقعیت‌ها را از دلایل رایج کشیدن دندان عقل ذکر میکند:
- جای کافی برای رویش دندان وجود ندارد؛
- دندان باعث درد یا عفونت‌های مکرر شده است؛
- دندان تا حدی رویش کرده و پوسیده است؛
- غذا گیر میکند و به دندان جلویی آسیب می‌زند.
عفونت‌های تکراری
بتر هلث ویکتوریا توضیح میدهد عفونت ناشی از دندان عقل را می‌توان با بهبود بهداشت ناحیه، تمیز کردن در مطب و گاهی آنتی‌بیوتیک کنترل کرد؛ اما اگر دندان مشکلدار کشیده نشود، عفونت ممکن است بارها برگردد. این منبع می‌افزاید که در افراد با ایمنی پایین‌تر، این عفونت‌ها ممکن است عوارض بیشتری داشته باشند.
وقتی دندان عقل پوسیده است
اگر دندان عقل پوسیده باشد، سؤال اصلی این است که آیا ترمیم آن ممکن و منطقی است. دندانی که سخت در دسترس است و به‌سختی تمیز میشود، ممکن است پس از پرکردن هم دوباره دچار مشکل شود. در مقابل، دندان عقلی که کامل رویش کرده و با دندان مقابل جفت است، گاهی قابل ترمیم دندان است. این تصمیم با دندانپزشک است.
معاینه و عکس رادیوگرافی پیش از تصمیم چه نقشی دارند؟
بررسی دندان عقل با معاینه دهان و عکس رادیوگرافی انجام میشود. NHS میگوید دندانپزشک ممکن است برای دیدن موقعیت دندانهای عقل عکس بگیرد. مدلاینپلاس هم توضیح میدهد که عکس رادیوگرافی وجود دندانهای رویش‌نیافته را تأیید میکند. کلیولند کلینیک می‌افزاید که عکس نشان میدهد آیا استخوان فک یا دندانهای دیگر آسیب دیده‌اند.
در معاینه چه چیزهایی دیده میشود؟
به گفته مدلاینپلاس، دندانپزشک به دنبال بافت متورم روی محل دندانی است که بیرون نیامده یا نیمه‌رویش‌یافته است. همچنین بررسی میکند که آیا دندان نهفته به دندانهای کناری فشار میآورد و آیا لثه علائم عفونت مثل قرمزی، ترشح و حساسیت دارد.
نقش عکس در برنامه جراحی
عکس رادیوگرافی جهت دندان، شکل ریشهها و رابطه دندان با ساختارهای مجاور را نشان میدهد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید اگر ریشهها به عصب نزدیک باشند، ممکن است برای کاهش خطر آسیب عصب به متخصص ارجاع داده شوید. گاهی دندانپزشک برای بررسی دقیق‌تر تصویربرداری بیشتری درخواست میکند. درباره میزان پرتو و ایمنی تصویربرداری، مطلب عکس رادیولوژی دندان را بخوانید.
بهترین سن برای کشیدن دندان عقل چه زمانی است؟
سن مشخصی برای همه وجود ندارد و دندان سالم را فقط به خاطر سن نمیکشند. با این حال، مدلاینپلاس میگوید کشیدن دندان عقل نهفته پیش از بیست سالگی اغلب نتیجه بهتری دارد، زیرا ریشهها هنوز کامل نشدهاند. بتر هلث ویکتوریا هم کشیدن دندان مشکلدار را در نوجوانی آسانتر و بهبودی را سریع‌تر میداند.
چرا با افزایش سن کار سخت‌تر میشود؟
مدلاینپلاس توضیح میدهد که با بالا رفتن سن، ریشهها بلندتر و خمیده‌تر می‌شوند و استخوان سفت‌تر میشود؛ در نتیجه احتمال عارضه بیشتر است. بتر هلث هم میگوید هرچه کشیدن دندان مشکلدار به تأخیر بیفتد، مشکلات و آسیب احتمالی به دندانهای مجاور ممکن است بیشتر شود.
آیا بزرگسالان هم می‌توانند دندان عقل را بکشند؟
بله. سن بالاتر مانع کشیدن دندان عقل نیست، فقط ممکن است برنامه‌ریزی دقیق‌تری لازم باشد. دندانپزشک در بزرگسالان به بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی هم توجه میکند. اگر داروی رقیق‌کننده خون یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از هر تصمیمی به دندانپزشک بگویید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
کشیدن دندان عقل را چه کسی و با چه نوع بیحسی انجام میدهد؟
به گفته NHS، دندانپزشک ممکن است خودش دندان عقل را بکشد یا شما را به متخصص در بیمارستان، کلینیک یا مطب دیگر ارجاع دهد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید بسیاری از دندانهای عقل با بیحسی موضعی توسط دندانپزشک کشیده می‌شوند؛ اما اگر کشیدن دشوار باشد یا ریشهها نزدیک عصب باشند، ممکن است ارجاع به متخصص لازم شود.
جراح دهان و فک
بتر هلث ویکتوریا توضیح میدهد که دندان عقل را دندانپزشک هم می‌تواند بکشد، اما گاهی ارجاع به جراح دهان، فک و صورت لازم است؛ متخصصی که آموزش تکمیلی در جراحی دندان، استخوان، فک و صورت دارد. مدلاینپلاس هم میگوید کشیدن دندان عقل نهفته اغلب توسط جراح دهان انجام میشود.
انواع بیحسی و آرام‌بخشی
NHS میگوید معمولاً تزریق بیحسی موضعی برای بی‌حس کردن لثه انجام میشود تا دردی حس نکنید. ممکن است آرام‌بخشی هم برای آرامش بیشتر یا بیهوشی عمومی انجام شود؛ اما طبق همین منبع، این‌ها فقط وقتی لازم‌اند که کشیدن دشوارتر باشد یا اضطراب زیادی داشته باشید. بتر هلث از گاز نیتروس اکسید هم به‌عنوان گزینه‌ای برای راحتی بیشتر نام می‌برد.
اگر از دندانپزشکی می‌ترسید
اضطراب را پنهان نکنید و در جلسه مشاوره درباره گزینه‌های آرام‌بخشی بپرسید. توضیح مراحل، توافق روی یک علامت دست برای مکث و برنامه‌ریزی زمان مناسب کمک میکند. برای راهکارهای بیشتر، مطلب ترس از دندانپزشکی را ببینید.
جراحی دندان عقل چگونه انجام میشود؟
جراحی دندان عقل پس از بیحسی، با برش لثه در صورت لزوم، گشاد کردن حفره، خارج کردن دندان در یک یا چند تکه و در صورت نیاز بخیه انجام میشود. NHS میگوید این کار اغلب فقط چند دقیقه طول میکشد و نباید بیشتر از حدود ۴۰ دقیقه باشد. بیشتر بیماران همان روز به خانه برمیگردند.
مراحل اصلی به ترتیب
NHS مراحل اصلی کشیدن دندان عقل را چنین شرح میدهد:
- اگر لثه روی دندان را پوشانده باشد، دندانپزشک یا جراح لثه را برش میدهد.
- حفره‌ای که دندان در آن قرار دارد گشاد میشود.
- دندان در یک تکه خارج میشود یا به دو یا سه قطعه تقسیم و سپس خارج میشود.
- در صورت لزوم لثه با بخیه جذبی دوخته میشود.
چرا گاهی دندان را تکه‌تکه خارج می‌کنند؟
وقتی دندان کج یا خوابیده است یا ریشه‌هایش شکل پیچیده‌ای دارند، خارج کردن آن در یک تکه ممکن است به استخوان یا دندان کناری فشار زیادی بیاورد. تقسیم دندان به چند قطعه، که NHS هم به آن اشاره میکند، خارج کردن را کنترل‌شده‌تر میکند. شنیدن این توضیح از جراح به معنای سخت بودن غیرعادی جراحی نیست.
پس از پایان جراحی
NHS میگوید اگر بخیه زده شده باشد، خودبه‌خود حل میشود و لخته خونی روی زخم تشکیل میشود که به ترمیم کمک میکند. اگر بیهوشی عمومی انجام شده باشد، ممکن است لازم باشد شب را در بیمارستان بمانید. اصول کلی کشیدن دندان، از جمله تفاوت کشیدن ساده و جراحی، در راهنمای کشیدن دندان آمده است.
کشیدن آسیای سوم فک بالا و پایین چه تفاوتی دارد؟
تفاوت اصلی در احتمال نهفتگی و دشواری کار است. بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید دندانهای عقل بالا اغلب آسانتر کشیده می‌شوند و دندانهای عقل پایین بیشتر احتمال نهفتگی دارند. همچنین مدلاینپلاس به عصبی در فک پایین اشاره میکند که دندان نهفته ممکن است نزدیک آن باشد و آسیب به آن از عوارض احتمالی است.
دندان عقل پایین
دندان عقل پایین ممکن است با زاویه به آسیای جلو تکیه کرده باشد یا به پهلو خوابیده باشد. نزدیکی ریشهها به عصب فک پایین دلیلی است که دندانپزشک پیش از جراحی با دقت عکس را بررسی میکند.
دندان عقل بالا
دندان عقل بالا در انتهای فک بالا و در مجاورت ناحیه سینوس قرار دارد. کلیولند کلینیک آسیب به عصب‌ها، استخوان فک، سینوس‌ها یا دندانهای دیگر را از خطرهای احتمالی جراحی دندان عقل ذکر میکند. بنابراین حتی در دندان عقل بالا هم بررسی عکس و توضیح خطرها بخشی از رضایت آگاهانه است.
کشیدن هم‌زمان چند دندان عقل
گاهی دندانپزشک پیشنهاد میکند چند دندان عقل در یک جلسه کشیده شوند و گاهی ترجیح میدهد در جلسه‌های جدا کار کند. این تصمیم به وضعیت هر دندان، نوع بیحسی، سلامت عمومی شما و امکان مراقبت در خانه بستگی دارد. دلیل انتخاب را بپرسید تا با برنامه کاری و استراحت خود هماهنگ کنید.
دوره بهبودی پس از کشیدن دندان عقل چقدر است؟
بیشتر افراد روز بعد از کشیدن دندان عقل می‌توانند فعالیت‌های معمول را از سر بگیرند. NHS میگوید اگر کشیدن دشوار بوده یا بیهوشی عمومی انجام شده، ممکن است یک تا سه روز مرخصی لازم باشد. کلیولند کلینیک هم بهبودی کامل بیشتر افراد را یک تا دو هفته و بازگشت به کار یا مدرسه را معمولاً چند روز ذکر میکند.
در دو هفته اول چه انتظاری داشته باشیم؟
به گفته NHS، تا حدود دو هفته پس از کشیدن دندان عقل ممکن است این موارد را تجربه کنید:
- درد و ورم که معمولاً پس از یک یا دو روز رو به بهبود میرود؛
- کبودی روی گونه؛
- درد و سفتی فک؛
- ناراحتی هنگام جویدن و بلعیدن.
بتر هلث ویکتوریا هم میگوید درد، ورم و خونریزی مختصر فک و لثه تا چند روز پس از کشیدن طبیعی است.
جدول زمانی کلی بهبودی
| زمان | آنچه معمولاً دیده میشود |
|---|---|
| روز اول | تشکیل لخته خون، تراوش مختصر خون، اثر بیحسی |
| یک تا دو روز بعد | درد و ورم کم‌کم بهتر میشود |
| تا حدود دو هفته | کاهش تدریجی ورم، کبودی و سفتی فک |
این جدول بر پایه توضیح NHS است و دوره بهبودی هر فرد ممکن است متفاوت باشد. اگر روند بهجای بهتر شدن بدتر شد، منتظر پایان دو هفته نمانید.
ورم و درد را چگونه مدیریت کنیم؟
NHS مصرف مسکن را برای کنترل درد ذکر میکند؛ نوع و مقدار دارو را فقط طبق نظر دندانپزشک یا پزشک و دستور روی بسته انتخاب کنید. اگر بیماری زمینه‌ای دارید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف مسکن با پزشک مشورت کنید. توضیحات بیشتر درباره ورم پس از جراحی‌های دهان در مطلب ورم بعد از ایمپلنت آمده است.
بعد از کشیدن دندان عقل چه کارهایی بکنیم و چه کارهایی نکنیم؟
مهم‌ترین هدف مراقبت پس از کشیدن دندان عقل، محافظت از لخته خون و تمیز نگه داشتن زخم است. NHS غذای نرم یا مایع، شستشوی ملایم با دهان‌شویه یا آب نمک ولرم و تمیز کردن دندانهای دیگر بدون آسیب به زخم را توصیه میکند. همچنین سیگار، الکل، نوشیدنی خیلی داغ و غذای سفت و ترد را در روزهای اول ممنوع میداند.
توصیه‌های NHS
انجام دهید:
- برای درد، مسکن را طبق دستور دندانپزشک یا پزشک مصرف کنید.
- تا زمانی که جویدن راحت‌تر شود، غذای نرم یا مایع بخورید.
- زخم را با شستشوی ملایم با دهان‌شویه یا آب نمک ولرم تمیز نگه دارید.
- دندانهای دیگر را با دقت تمیز کنید و از ناحیه زخم دوری کنید تا به بخیه و لخته آسیب نرسد.
- اگر خونریزی داشتید، با پارچه یا پنبه تمیز دست‌کم ۱۰ دقیقه روی محل فشار دهید.
انجام ندهید:
- تا ۴۸ ساعت پس از بیهوشی عمومی یا ۲۴ ساعت پس از تزریق آرام‌بخش رانندگی نکنید.
- غذای سفت، ترد یا غذاهایی مثل آجیل و دانه‌ها که در زخم گیر می‌کنند نخورید.
- سیگار نکشید، زیرا خطر عفونت را بیشتر میکند.
- الکل و نوشیدنی خیلی داغ مصرف نکنید تا خطر خونریزی و سوختگی کم شود.
زمان شستشو با آب نمک
منابع در جزئیات کمی متفاوت‌اند. بتر هلث ویکتوریا میگوید آب نمک ولرم را پس از غذا و نه زودتر از ۲۴ ساعت پس از جراحی در دهان نگه دارید. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم شستشوی ملایم با آب نمک ولرم را پس از ۲۴ ساعت پیشنهاد میکند. به همین دلیل در روز اول از شستشو و تف کردن شدید پرهیز کنید و زمان شروع را از دندانپزشک بپرسید.
سیگار؛ ۲۴ یا ۴۸ ساعت؟
بنیاد سلامت دهان بریتانیا پرهیز از سیگار و الکل را دست‌کم ۲۴ ساعت ذکر میکند، در حالی که بتر هلث ویکتوریا نکشیدن سیگار را تا ۴۸ ساعت پس از جراحی توصیه میکند. بنابراین بازه محتاطانه‌تر یعنی دست‌کم ۴۸ ساعت را در نظر بگیرید و زمان دقیق را از دندانپزشک یا جراح خود بپرسید؛ و اگر بتوانید، این فرصت را برای ترک دائمی دخانیات به کار ببرید. قلیان را هم در همین دسته بدانید.
نی، تف کردن و فعالیت بدنی
بتر هلث ویکتوریا میگوید شستشوی زیاد، مکیدن با نی یا تف کردن ممکن است مانع تشکیل لخته شود یا آن را جدا کند. کلیولند کلینیک هم پرهیز از نی را برای کاهش خطر خشکی حفره توصیه میکند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا استراحت و پرهیز از ورزش سنگین را در ۲۴ ساعت اول و بتر هلث پرهیز از فعالیت بدنی زیاد را پیشنهاد میکند. جزئیات تغذیه و مراقبت روز به روز در راهنمای کشیدن دندان آمده است.
خشکی حفره بعد از کشیدن دندان عقل چیست؟
خشکی حفره عارضه‌ای دردناک است که وقتی لخته خون روی حفره درست تشکیل نشود یا پیش از ترمیم لثه جدا شود رخ میدهد. NHS آن را از عوارض احتمالی کشیدن دندان عقل میداند. بتر هلث ویکتوریا علامت‌های آن را درد شدید و بوی بد از محل کشیدن ذکر میکند و میگوید در افراد سیگاری یا کسانی که ترمیم کندتری دارند بیشتر رخ میدهد.
چه زمانی به خشکی حفره شک کنیم؟
اگر چند روز پس از کشیدن، درد بهجای کم شدن بیشتر شد، یا طعم یا بوی بدی از محل حس کردید، بنیاد سلامت دهان بریتانیا تماس با دندانپزشک را توصیه میکند. این الگو، یعنی بدتر شدن درد پس از دورهای بهبود، با درد طبیعی روزهای اول فرق دارد.
درمان خشکی حفره
بتر هلث ویکتوریا میگوید خشکی حفره را دندانپزشک می‌تواند با موفقیت درمان کند. بنابراین منتظر نمانید که خودبه‌خود خوب شود. توضیح کامل علائم، عوامل خطر و روش‌های درمان را در بخش خشکی حفره راهنمای کشیدن دندان آورده‌ایم.
عفونت پس از جراحی
NHS عفونت را هم از عوارض احتمالی میداند که ممکن است نیاز به درمان با آنتی‌بیوتیک داشته باشد. کلیولند کلینیک توضیح میدهد که گیر کردن باکتری، غذا یا ذرات در حفره ممکن است عفونت ایجاد کند. هر دارویی را فقط طبق تجویز دندانپزشک یا پزشک مصرف کنید و آن را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
آیا این جراحی به عصب آسیب می‌زند؟
آسیب عصب از عوارض احتمالی و شناخته‌شده جراحی دندان عقل است، اما همه بیماران را درگیر نمی‌کند. NHS میگوید آسیب به عصبهای نزدیک دندان ممکن است باعث بیحسی یا گزگز زبان، لب‌ها و چانه شود؛ این مشکل معمولاً بهتر میشود اما ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد. مدلاینپلاس هم به عصب فک پایین اشاره میکند.
چرا عصب در خطر است؟
مدلاینپلاس میگوید اگر دندان نهفته نزدیک عصب فک پایین باشد، آسیب عصب از عوارض احتمالی آن است. NHS هم از بیحسی یا گزگز زبان، لب و چانه نام می‌برد؛ یعنی عصبهای حسی این نواحی ممکن است نزدیک دندان باشند. به همین دلیل بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید اگر ریشهها نزدیک عصب باشند، ممکن است برای کاهش خطر به متخصص ارجاع داده شوید.
پیش از جراحی چه بپرسیم؟
- آیا در عکس، ریشه دندان به عصب نزدیک است؟
- آیا تصویربرداری بیشتری لازم است؟
- اگر بیحسی یا گزگز پس از جراحی ماند، چه باید بکنم و چه کسی پیگیری میکند؟
- آیا در وضعیت من روش دیگری برای کاهش خطر وجود دارد؟
کلیولند کلینیک میگوید روش‌های پیشرفته جراحی خطر این آسیب‌ها را کم می‌کنند، اما همچنان ممکن است رخ دهند و گاهی جراحی تکمیلی لازم میشود.
اگر بیحسی ماندگار شد
بیحسی ناشی از تزریق بیحسی معمولاً چند ساعت پس از جراحی برطرف میشود. اگر پس از آن هم بیحسی یا گزگز لب، زبان یا چانه باقی ماند، آن را به دندانپزشک یا جراح اطلاع دهید. مطلب بیحسی بعد از ایمپلنت سازوکار آسیب عصبهای فک پایین و روند پیگیری آن را با جزئیات بیشتری شرح میدهد.
چه زمانی بعد از کشیدن دندان عقل باید فوراً کمک گرفت؟
NHS سه موقعیت را دلیل درخواست نوبت فوری دندانپزشکی میداند: خونریزی‌ای که بند نمی‌آید؛ درد و ورم شدید یا رو به افزایش که مسکن کمکی به آن نمی‌کند؛ و درد همراه با طعم بد دهان، تب بالا یا احساس بیماری. در این حالت‌ها منتظر نوبت عادی نمانید و همان روز با دندانپزشک یا جراح تماس بگیرید.
علائمی که نیاز به اورژانس بیمارستان دارند
اگر نفس کشیدن یا بلعیدن دشوار شده، ورم به سرعت به گردن یا زیر چانه گسترش پیدا میکند یا ورم اطراف چشم دارید، مستقیم به اورژانس بیمارستان بروید. این علائم ممکن است نشانه گسترش عفونت باشند و نباید «صبر کن ببینیم» را امتحان کرد. فهرست کامل موقعیت‌های فوری را در اورژانس دندانپزشکی ببینید.
تفاوت ناراحتی طبیعی و علامت هشدار
| ناراحتی طبیعی | علامت هشدار |
|---|---|
| درد و ورمی که پس از یکی دو روز کم میشود | درد و ورمی که بیشتر میشود |
| تراوش مختصر خون در روز اول | خونریزی‌ای که با فشار بند نمی‌آید |
| سفتی و خستگی فک | تب، طعم بد و احساس بیماری |
| کبودی گونه | دشواری تنفس یا بلع |
دندان عقل و ارتودنسی چه ارتباطی دارند؟
ارتباط دندان عقل با کج شدن دندانهای جلو هنوز موضوعی است که منابع با احتیاط درباره‌اش حرف می‌زنند. مدلاینپلاس میگوید «برخی متخصصان» معتقدند دندان نهفته به دندان بعدی فشار میآورد و این فشار ممکن است به مرور بایت را نامرتب کند. MouthHealthy هم می‌نویسد که «به باور برخی» دندانهای عقل بی‌جا ممکن است دندانهای مجاور را شلوغ کنند یا آسیب بزنند.
کشیدن دندان عقل به‌عنوان بخشی از ارتودنسی
MouthHealthy توضیح میدهد دندانپزشک ممکن است کشیدن دندانهای عقل را بخشی از درمان ارتودنسی یا درمان‌های دیگر پیشنهاد کند. این تصمیم به طرح درمان، فضای فک و وضعیت دندان‌ها بستگی دارد و برای هر بیمار متفاوت است. اگر قصد ارتودنسی بزرگسالان یا ارتودنسی نامرئی دارید، درباره دندانهای عقل هم از ارتودنتیست بپرسید.
دندان نهفته در جلوی دهان
مدلاینپلاس اشاره میکند که اگر دندان نهفته در بخش جلوتر دهان باشد، ممکن است ارتودنسی برای آوردن آن به جای درست پیشنهاد شود. این موقعیت با دندان عقل فرق دارد و ارزیابی آن کاملاً تخصصی است.
دندان عقل چه ارتباطی با ایمپلنت و درمان آسیاها دارد؟
کشیدن دندان عقل به‌خودی‌خود به معنای نیاز به ایمپلنت نیست، اما وضعیت آن ممکن است روی درمان آسیاهای کناری اثر بگذارد. MouthHealthy آسیب به دندانهای مجاور را از دلایل کشیدن دندان عقل میداند. اگر آسیای دوم بر اثر پوسیدگی یا فشار دندان عقل آسیب جدی ببیند، ممکن است نیاز به ترمیم گسترده، عصب‌کشی یا حتی جایگزینی پیدا کند.
پیش از ایمپلنت آسیا
اگر قرار است برای جای خالی یک آسیا ایمپلنت گذاشته شود، دندانپزشک دندان عقل همان ناحیه را هم در عکس بررسی میکند. وجود دندان عقل نهفته، کج یا عفونی ممکن است روی زمان‌بندی و طرح درمان اثر بگذارد. جزئیات این نوع درمان در ایمپلنت دندان آسیاب و ایمپلنت بعد از کشیدن دندان آمده است.
آیا جای خالی دندان عقل باید پر شود؟
اینکه جای هر دندان کشیدهشده نیاز به جایگزینی دارد یا نه را دندانپزشک بر اساس موقعیت دندان، دندان مقابل و نقش آن در جویدن تعیین میکند. پیش از کشیدن، این سؤال را مطرح کنید تا انتظار روشنی از ادامه درمان داشته باشید.
هزینه کشیدن دندان عقل به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه کشیدن دندان عقل به ساده یا جراحی بودن کار، نهفتگی و جهت دندان، نیاز به تصویربرداری، نوع بیحسی یا آرام‌بخشی، انجام آن توسط دندانپزشک عمومی یا جراح و تعداد دندان‌ها بستگی دارد. به همین دلیل برآورد دقیق فقط پس از معاینه و عکس ممکن است. هزینه ویزیت اولیه متخصص معمولاً در محدوده ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ تومان است.
چه اقلامی را در برآورد بپرسیم؟
- هزینه معاینه و عکس یا تصویربرداری؛
- هزینه خود جراحی برای هر دندان؛
- هزینه آرام‌بخشی یا بیهوشی در صورت نیاز؛
- جلسه کنترل یا کشیدن بخیه؛
- هزینه درمان احتمالی دندان کناری.
برای آشنایی با نحوه درخواست برآورد مکتوب، مطلب پیش فاکتور دندانپزشکی و برای دیدن محدوده قیمت درمان‌های دیگر، صفحه هزینه‌ها را ببینید.
پیش از جراحی از دندانپزشک چه بپرسیم؟
پرسیدن سؤال‌های درست پیش از جراحی کمک میکند تصمیم آگاهانه بگیرید و برای دوره بهبودی آماده باشید. NHS میگوید دندانپزشک یا جراح پیش از کار خطرها را برایتان توضیح میدهد. از این فرصت استفاده کنید و درباره دلیل کشیدن، روش، بیحسی، خطرهای خاص وضعیت خودتان و مراقبت‌های بعدی سؤال کنید.
فهرست پرسش‌ها
- دقیقاً چه مشکلی در دندان عقل من دیده شده و اگر آن را نکشم چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟
- آیا پایش منظم در وضعیت من گزینه منطقی است؟
- دندان نهفته است یا رویشیافته و کشیدن آن ساده است یا جراحی؟
- آیا ریشهها به عصب یا سینوس نزدیک‌اند؟
- چه نوع بیحسی یا آرام‌بخشی پیشنهاد می‌کنید؟
- چند روز استراحت لازم دارم و کی می‌توانم ورزش کنم؟
- کدام علائم پس از جراحی یعنی باید فوراً تماس بگیرم و شماره تماس اضطراری چیست؟
- آیا دندان کناری هم درمان لازم دارد؟
رضایت آگاهانه
پیش از هر جراحی، باید فواید، خطرها و گزینه‌های جایگزین را بدانید. برگه رضایت را با دقت بخوانید و هر بخشی را که روشن نیست بپرسید. مطلب رضایت آگاهانه در دندانپزشکی نکات مهم این مرحله را توضیح میدهد.
کدام باورهای رایج نادرست‌اند؟
برخی باورهای رایج درباره دندان عقل یا ساده‌سازی بیش از حد هستند یا با توضیح منابع معتبر هم‌خوانی ندارند. دانستن تفاوت آن‌ها با واقعیت به شما کمک میکند نه از جراحی لازم بترسید و نه دندان سالم را بی‌دلیل بکشید. در ادامه چند باور رایج را با آنچه منابع می‌گویند مقایسه کرده‌ایم.
«همه باید دندان عقلشان را بکشند»
NHS و بنیاد سلامت دهان بریتانیا هر دو می‌گویند دندان عقل سالم و بیمشکل معمولاً کشیده نمی‌شود و فقط پایش میشود. تصمیم کشیدن بر اساس مشکل یا خطر مشخص گرفته میشود.
«اگر درد ندارم، مشکلی ندارم»
دندان نهفته ممکن است بی‌درد باشد اما در عکس پوسیدگی دندان کناری یا کیست نشان دهد. به همین دلیل معاینه منظم اهمیت دارد، حتی اگر دردی حس نمی‌کنید.
«درد دندان عقل خودش خوب میشود»
گاهی التهاب خفیف هنگام رویش موقتی است و کلیولند کلینیک هم میگوید دندانپزشک ممکن است پریکورونیت خفیف را پایش کند. با این حال، همین منبع هشدار میدهد که پریکورونیت درمان‌نشده ممکن است به آبسه تبدیل شود. بنابراین تشخیص خفیف یا جدی بودن با دندانپزشک است.
«جراحی دندان عقل همیشه طولانی و سخت است»
به گفته NHS، کشیدن دندان عقل معمولاً روش ساده‌ای است و اغلب فقط چند دقیقه طول میکشد. دشواری کار به وضعیت هر دندان بستگی دارد و پیش از جراحی قابل ارزیابی است.
جمع‌بندی
دندان عقل آخرین آسیای هر طرف فک است و برای بسیاری از افراد بی‌دردسر باقی میماند. دندان عقلی که جای کافی ندارد ممکن است نهفته بماند و درد، پریکورونیت، پوسیدگی، کیست یا آسیب به دندان کناری ایجاد کند. طبق NHS، دندان عقلی که مشکلی ایجاد نکرده معمولاً در جای خود میماند و در معاینههای دورهای پایش میشود.
اگر کشیدن لازم باشد، کار معمولاً با بیحسی موضعی و در یک جلسه کوتاه انجام میشود و بهبودی تا حدود دو هفته طول میکشد. محافظت از لخته خون، پرهیز از سیگار و توجه به علائم هشدار مهم‌ترین بخش مراقبت است. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای تصمیم درباره دندان عقل خود، از مشاوره رایگان کمک بگیرید.
سؤالات متداول
آیا همه دندانهای عقل باید کشیده شوند؟
خیر. NHS توضیح میدهد دندان عقلی که مشکلی ایجاد نکرده معمولاً در جای خود میماند و در معاینههای دورهای پیگیری میشود. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم میگوید دندان عقل سالم، کاملاً رویشیافته و قابل تمیز کردن معمولاً نیازی به کشیدن ندارد. تصمیم برای هر دندان پس از معاینه و عکس گرفته میشود.
دندان عقل نهفته یعنی چه؟
دندان عقل نهفته دندانی است که جای کافی برای رویش کامل ندارد و تمام یا بخشی از آن زیر لثه یا داخل استخوان فک گیر کرده است. کلیولند کلینیک نهفتگی را به کامل و نسبی تقسیم میکند. دندان نیمه‌نهفته به دلیل گیر کردن غذا و پلاک بیشتر در معرض عفونت لثه است.
پریکورونیت چیست؟
پریکورونیت التهاب و عفونت لثه اطراف دندان عقلی است که کامل رویش نکرده. غذا و باکتری زیر لایه لثه روی دندان گیر می‌کنند. درد اطراف دندانهای عقب، قرمزی و ورم لثه، بوی بد دهان، طعم بد و گاهی تب و دشواری باز کردن دهان از علائم آن است و باید دندانپزشک آن را بررسی کند.
جراحی دندان عقل چقدر طول میکشد؟
به گفته NHS، کشیدن دندان عقل اغلب فقط چند دقیقه طول میکشد و نباید بیشتر از حدود ۴۰ دقیقه باشد. بیشتر افراد همان روز به خانه برمیگردند. اگر بیهوشی عمومی انجام شود، ممکن است لازم باشد شب را در بیمارستان بمانید. زمان دقیق به وضعیت دندان شما بستگی دارد.
بعد از کشیدن دندان عقل چقدر ورم و درد طبیعی است؟
NHS میگوید تا حدود دو هفته پس از کشیدن دندان عقل، درد و ورم، کبودی گونه، درد و سفتی فک و ناراحتی هنگام جویدن و بلعیدن ممکن است وجود داشته باشد. درد و ورم معمولاً پس از یک یا دو روز رو به بهبود میرود. اگر بهجای بهتر شدن بدتر شد، با دندانپزشک تماس بگیرید.
چه سنی برای کشیدن دندان عقل مناسبتر است؟
سن مشخصی برای همه وجود ندارد. مدلاینپلاس میگوید کشیدن دندان عقل نهفته پیش از بیست سالگی اغلب نتیجه بهتری دارد، زیرا ریشهها هنوز کامل نشدهاند. بتر هلث ویکتوریا هم کشیدن دندان مشکلدار را در نوجوانی آسانتر میداند. با این حال، دندان سالم و بیمشکل را فقط به خاطر سن نمیکشند.
آیا کشیدن دندان عقل باعث بیحسی دائمی لب یا زبان میشود؟
آسیب به عصبهای نزدیک دندان از عوارض احتمالی است و ممکن است باعث بیحسی یا گزگز زبان، لب و چانه شود. به گفته NHS، این مشکل معمولاً بهتر میشود اما ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد. خطر آن را پیش از جراحی با دندانپزشک یا جراح بررسی کنید.
آیا دندان عقل باعث کج شدن دندانهای جلو میشود؟
منابع درباره این موضوع قاطع نیستند. مدلاینپلاس میگوید برخی متخصصان معتقدند دندان نهفته به دندانهای جلوتر فشار میآورد و MouthHealthy هم از عبارت «به باور برخی» استفاده میکند. دندانپزشک یا ارتودنتیست ممکن است کشیدن دندان عقل را بخشی از طرح درمان ارتودنسی پیشنهاد کند.
درد دندان عقل را تا رسیدن به نوبت چطور کم کنیم؟
تمیز کردن دقیق و ملایم ناحیه با مسواک کوچک و شستشو با آب نمک ولرم در منابع ذکر شده است. داروی مسکن را فقط طبق نظر پزشک یا دندانپزشک و دستور روی بسته مصرف کنید. اگر ورم صورت، تب، دشواری باز کردن دهان یا بلع دارید، منتظر نمانید و همان روز مراجعه کنید.
آیا بعد از کشیدن دندان عقل باید جای آن را ایمپلنت کرد؟
لزوماً نه. اینکه جای هر دندان کشیدهشده نیاز به جایگزینی دارد یا نه را دندانپزشک بر اساس جای دندان، دندان مقابل و نقش آن در جویدن تعیین میکند. اگر دندان عقل به آسیای کناری آسیب جدی زده باشد، درباره درمان یا جایگزینی همان آسیا هم باید تصمیم گرفت.
منابع و مطالعه بیشتر
- Wisdom tooth removal NHS
- Impacted tooth MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- Impacted Wisdom Teeth: Symptoms, Signs, Removal & Recovery Cleveland Clinic
- Pericoronitis: Symptoms, Causes & Treatment Cleveland Clinic
- Wisdom Teeth MouthHealthy (American Dental Association)
- Wisdom teeth Better Health Channel (Victoria State Government)
- Wisdom teeth Oral Health Foundation
این منابع برای آگاهی عمومی معرفی شده‌اند؛ تشخیص و تصمیم درمانی فقط پس از معاینه دندانپزشک انجام میشود.
مطالب مرتبط
پیش از جراحی ایمپلنت
روز جراحی ایمپلنت؛ از صبح تا شب اول، قدم به قدم چه اتفاقی می‌افتد؟
روز جراحی ایمپلنت چگونه می‌گذرد؟ صبحانه، لباس و مدارک، رضایت‌نامه، بیحسی، مدت جراحی، بخیه، همراه و رانندگی، ساعات اول در خانه و…
پیش از جراحی ایمپلنت
کشیدن دندان؛ از دلایل و مراحل تا مراقبت، خشکی حفره و برنامه جایگزینی دندان
کشیدن دندان چه زمانی لازم است؟ تفاوت کشیدن ساده و جراحی، مراقبت بعد از کشیدن، کنترل خونریزی، علائم خشکی حفره و برنامه…
پیش از جراحی ایمپلنت
پیوند لثه چیست؟ علت تحلیل لثه، انواع جراحی پیوند لثه، دوره بهبودی و نقش آن پیش از ایمپلنت و لمینت
پیوند لثه چیست و چه زمانی لازم است؟ علت تحلیل لثه، انواع پیوند، مراحل جراحی پیوند لثه، دوره بهبودی، عوارض و نقش…
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را می‌نویسد.