بوی بد دهان؛ علت‌ها، تشخیص در خانه و راه درمان بر اساس علت
فهرست مطالب ۲۴ بخش
- بوی بد دهان چیست و از کجا میآید؟
- بوی بد دهان چقدر شایع است و کی طبیعی است؟
- علتهای اصلی بوی بد دهان کدام‌اند؟
- پوشش زبان؛ منبعی که اغلب نادیده گرفته میشود
- بیماری لثه چگونه باعث بوی بد دهان میشود؟
- خشکی دهان، بوی صبحگاهی و تنفس از راه دهان
- پوسیدگی، آبسه و غذای گیرکرده بین دندانها
- غذا، قهوه، سیگار و قلیان چه اثری بر بوی دهان دارند؟
- بوی دهان هنگام روزه‌داری و رژیم‌های سخت
- بوی بد دهان با دندان مصنوعی، لمینت، ایمپلنت و ارتودنسی
- کدام بیماری‌ها غیر از مشکلات دهان بوی بد ایجاد میکنند؟
- چگونه بفهمیم بوی بد دهان داریم؟
- برنامه روزانه برای رفع بوی بد دهان چیست؟
- زبان را چگونه تمیز کنیم؟
- تمیز کردن بین دندانها چه نقشی در خوشبویی دهان دارد؟
- آیا دهانشویه بوی بد دهان را درمان میکند؟
- آدامس بدون قند، نعناع، جعفری و آب؛ راه‌حل‌های کوتاه‌مدت
- دندانپزشک بوی بد دهان را چگونه بررسی و درمان میکند؟
- چه زمانی برای بوی بد دهان باید به پزشک مراجعه کرد؟
- نشانه‌هایی که مراجعه فوری لازم دارند
- بوی بد دهان در کودکان چه علتی ممکن است داشته باشد؟
- باورهای نادرست درباره بوی بد دهان
- چه سؤال‌هایی از دندانپزشک بپرسیم؟
- جمع‌بندی
بوی بد دهان (هالیتوزیس) بسیار شایع است و در بیشتر موارد علت آن در خود دهان است: باکتری‌هایی که روی زبان، بین دندانها و در مرز لثه جمع می‌شوند و گازهای بدبو می‌سازند. خبر خوب این است که بیشتر وقت‌ها با مسواک درست، تمیز کردن زبان و بین دندانها و درمان مشکل‌هایی مثل بیماری لثه یا پوسیدگی بهتر میشود. اگر بو با وجود مراقبت ادامه پیدا کند، دندانپزشک و گاهی پزشک باید علت آن را بررسی کنند.
در این راهنما توضیح می‌دهیم بو دقیقاً از کجا میآید، علتهای دهانی و غیردهانی کدام‌اند، چطور در خانه بفهمید بوی دهان دارید، چه برنامه روزانه‌ای کمک میکند و چه زمانی باید به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید. همه توصیه‌ها بر پایه منابع معتبر سلامت است و جایگزین معاینه نیست.
بوی بد دهان چیست و از کجا میآید؟
بوی بد دهان یعنی بوی ناخوشایند هوایی که از دهان بیرون می‌دهیم. مدلاینپلاس میگوید این بو معمولاً به بهداشت ناکافی دهان مربوط است؛ وقتی مسواک و نخ دندان به‌طور منظم انجام نشود، باکتریهای دهان ترکیبات گوگردی آزاد میکنند. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم بوی پایدار را بیشتر حاصل گازهای بدبوی باکتری‌هایی میداند که روی دندانها، لثه و زبان را می‌پوشانند.
باکتریها چگونه بو می‌سازند؟
دهان به‌طور طبیعی میزبان انواع زیادی از باکتری‌هاست. انجمن دندانپزشکی آمریکا توضیح می‌دهد که وقتی غذا می‌خوریم، این باکتریها از ذرات غذای باقی‌مانده در دهان تغذیه میکنند و فراورده‌ای بدبو به جا می‌گذارند. محیط گرم و مرطوب دهان هم برای رشد آن‌ها مناسب است.
بنابراین هر جایی که ذرات غذا و پلاک بیشتر بماند، احتمال تولید بو بیشتر است. بنیاد سلامت دهان بریتانیا اضافه میکند که تکه‌های غذای گیرکرده بین دندانها یا روی زبان ممکن است بپوسند و بو ایجاد کنند.
بو چه شکلی دارد؟
کلیولند کلینیک میگوید بوی دهان ممکن است شبیه همان قهوه‌ای باشد که نوشیده‌اید، اما بوی مزمن گاهی به بوی ماهی یا تخم‌مرغ گندیده شبیه است و از ترش تا شیرینِ ناخوشایند متغیر است. برخی بیماری‌ها هم بوی خاصی ایجاد میکنند که در ادامه درباره آن‌ها توضیح می‌دهیم.
بوی گذرا یا بوی پایدار؟
کلیولند کلینیک یادآوری میکند که همه گاهی بوی دهان دارند، به‌ویژه پس از خوردن سیر و پیاز. اما اگر بو همیشگی باشد، ممکن است نشانه مشکلی در دهان یا جای دیگری از بدن باشد. همین تفاوت بین «گاهی» و «همیشه» مبنای تصمیم‌گیری درباره مراجعه است.
ویژه خوانندگان لبخندنو
مشاوره تخصصی زیبایی دندان رایگان
۵۰۰٬۰۰۰ تومان
رایگان
- بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
- برآورد هزینه و روش درمان مناسب
- بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان
فرصت ثبت‌نام این دوره:
- چند سؤال کوتاه
- انتخاب شهر
- تأیید شماره
بوی بد دهان چقدر شایع است و کی طبیعی است؟
بوی بد دهان بسیار شایع است؛ NHS آن را «بسیار شایع» میداند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید حدود یک نفر از هر چهار نفر به‌طور منظم آن را تجربه میکند. بوی کوتاه‌مدت پس از غذاهای بودار یا هنگام بیدار شدن معمولاً نگران‌کننده نیست. اما بویی که هر روز و با وجود مسواک و تمیز کردن زبان ادامه دارد، طبیعی نیست و باید بررسی شود.
بوی صبحگاهی
بسیاری از افراد صبح‌ها بوی خفیفی در دهان حس میکنند. در خواب بزاق کمتری جریان دارد و دهان کمتر شسته میشود. این بو معمولاً با مسواک زدن، تمیز کردن زبان و نوشیدن آب از بین می‌رود.
اگر صبح‌ها دهانتان خیلی خشک است یا خروپف می‌کنید و از دهان نفس می‌کشید، ممکن است این بو شدیدتر باشد. در بخش خشکی دهان بیشتر درباره این موضوع توضیح داده‌ایم.
بوی پس از غذا
سیر، پیاز، کلم و قهوه از خوراکی‌هایی هستند که منابع معتبر نام می‌برند. این بو معمولاً با گذشت زمان کم میشود و با مسواک زدن هم کاملاً برطرف نمیشود، زیرا بخشی از آن پس از جذب ترکیبات غذا در بدن از راه تنفس بیرون میآید.
نگرانی از بو، بدون بوی واقعی
برخی افراد مدام نگران بوی دهان خود هستند، در حالی که اطرافیان مورد اعتمادشان بویی حس نمی‌کنند. کلیولند کلینیک یادآوری میکند که بوی گاه‌به‌گاه دهان بخشی از انسان بودن است و جای شرمندگی ندارد. اگر این نگرانی زندگی روزمره شما را تحت تأثیر قرار داده، آن را با دندانپزشک در میان بگذارید؛ معاینه دهان میتواند به روشن شدن موضوع کمک کند.
علتهای اصلی بوی بد دهان کدام‌اند؟
علت اصلی بوی بد دهان در بیشتر افراد بهداشت ناکافی دهان است؛ کلیولند کلینیک همین را «علت اصلی» میداند. پس از آن، بیماری لثه، پوشش زبان، خشکی دهان، پوسیدگی و عفونت دندان، غذاهای بودار، سیگار و دندان مصنوعی تمیزنشده قرار دارند. در موارد کمتر، علت در بینی، سینوس، گلو، معده یا بیماری‌های عمومی بدن است و باید پزشک آن را بررسی کند.
جدول علت‌ها و نخستین اقدام
| علت | نشانه همراه | نخستین اقدام |
|---|---|---|
| پوشش زبان | لایه سفید یا زرد روی زبان | تمیز کردن روزانه زبان |
| بیماری لثه | خونریزی یا تورم لثه | معاینه و جرم‌گیری |
| خشکی دهان | دهان چسبناک، تشنگی | آب، بررسی علت |
| پوسیدگی یا آبسه | درد، حفره، تورم | مراجعه به دندانپزشک |
| غذا و دخانیات | بو پس از مصرف | پرهیز یا ترک |
| سینوس و گلو | ترشح بینی، گلودرد | مراجعه به پزشک |
چرا پیدا کردن علت مهم است؟
کلیولند کلینیک میگوید درمان بوی بد دهان به علت آن بستگی دارد و تنها راه رفع واقعی آن، درمان مشکل زمینه‌ای است. برای مثال، اگر بو از پلاک و جرم باشد، جرم‌گیری و بهبود بهداشت در خانه کمک میکند؛ اما اگر از عفونت سینوس باشد، مسواک بیشتر مشکلی را حل نمی‌کند.
به همین دلیل پوشاندن بو با خوشبوکننده‌ها، بدون پیدا کردن علت، معمولاً نتیجه پایداری ندارد. در ادامه هر علت را جداگانه بررسی می‌کنیم.
پوشش زبان؛ منبعی که اغلب نادیده گرفته میشود
سطح زبان صاف نیست و پر از برجستگی‌های ریز است که ذرات غذا، سلول‌های مرده و باکتریها لابه‌لای آن‌ها جمع می‌شوند. کلیولند کلینیک میگوید باکتریها و ذرات غذا ممکن است روی زبان پنهان شوند و تمیز کردن زبان را در درمان بوی ناشی از پلاک «به‌ویژه مهم» میداند.
نشانههای پوشش زبان
- لایه سفید، کرم یا زردرنگ روی زبان، به‌ویژه در بخش عقبی.
- بوی بدتر هنگام صبح یا پس از مدتی سکوت.
- مزه ناخوشایند در دهان که با مسواک دندانها کاملاً برطرف نمیشود.
بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید تمیز کردن زبان میتواند بوی ناشی از باکتریهای سطح زبان را کم کند، لایه سفید روی آن را بردارد و حتی به بهتر شدن حس چشایی کمک کند.
چه زمانی تغییر رنگ زبان نیاز به بررسی دارد؟
لایه نازکی که با تمیز کردن برطرف میشود معمولاً نگران‌کننده نیست. اما بنیاد سلامت دهان بریتانیا تأکید میکند که درد یا سوزش مداوم، لکه‌هایی که پاک نمی‌شوند، توده، زخم یا تغییر رنگ زبان باید توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شوند. هر زخم دهانی که مدت زیادی خوب نمیشود، باید معاینه شود و نباید خودتان درباره آن نتیجه‌گیری کنید.
بیماری لثه چگونه باعث بوی بد دهان میشود؟
بیماری لثه یکی از علتهای مهم بوی پایدار است. NHS میگوید بیماری لثه ممکن است به بوی بد و مزه ناخوشایند در دهان منجر شود. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم بوی بدی که از بین نمی‌رود یا مزه بد مداوم را هشداری برای بیماری لثه پیشرفته میداند. پلاک باقی‌مانده در مرز لثه هم لثه را ملتهب میکند و هم منبع گازهای بدبوست.
از التهاب لثه تا پریودنتیت
کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد پلاکی که روی دندانها و زبان جمع میشود ممکن است به التهاب لثه (ژنژیویت) برسد و التهاب درمان‌نشده ممکن است به بیماری جدی‌تر لثه یعنی پریودنتیت تبدیل شود. در این مرحله، فضای بین لثه و دندان عمیق‌تر میشود و تمیز کردن آن در خانه سخت‌تر است.
در راهنمای بیماری لثه مراحل این روند و درمان‌های آن را کامل توضیح داده‌ایم.
نشانه‌هایی که به لثه اشاره دارند
طبق NHS، نشانههای بیماری لثه شامل این موارد است:
- خونریزی لثه هنگام مسواک، نخ دندان یا خوردن خوراکی سفت مثل سیب.
- لثه قرمز، متورم و دردناک.
- عقب رفتن لثه یا لق شدن دندان در مراحل پیشرفته‌تر.
اگر هم‌زمان با بوی دهان یکی از این نشانه‌ها را دارید، احتمال نقش لثه بیشتر است. درباره خونریزی لثه جداگانه هم نوشته‌ایم.
چرا تمیز کردن در خانه کافی نیست؟
پلاکی که مدتی بماند سفت میشود و به جرم تبدیل میشود. جرم دیگر با مسواک برداشته نمیشود و باید دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان آن را بردارد. کلیولند کلینیک میگوید برخی افراد پلاک را سریع‌تر جمع میکنند و ممکن است به جلسات تمیز کردن حرفه‌ای مکرر‌تری نیاز داشته باشند. درباره این مرحله در راهنمای جرم‌گیری دندان بیشتر خوانید.
خشکی دهان، بوی صبحگاهی و تنفس از راه دهان
بزاق مثل یک شست‌وشوی دائمی عمل میکند. انجمن دندانپزشکی آمریکا میگوید بزاق شبانه‌روز دهان را می‌شوید و اگر کافی نباشد، دهان به اندازه لازم تمیز نمیشود. کلیولند کلینیک هم کمبود بزاق را از علتهای بوی بد دهان میداند و یادآوری میکند که بسیاری از داروها، بیماری‌ها و سیگار ممکن است دهان را خشک کنند.
چه چیزهایی دهان را خشک میکنند؟
بر اساس انجمن دندانپزشکی آمریکا، خشکی دهان ممکن است از برخی داروها، مشکلات غدد بزاقی یا به‌سادگی تنفس از راه دهان باشد. نوشیدن آب کم، الکل، کافئین و دخانیات هم در فهرست عواملی است که کلیولند کلینیک برای پرهیز از آن‌ها نام میبرد.
اگر فکر می‌کنید دارویی دهانتان را خشک میکند، مصرف آن را خودسرانه قطع یا کم نکنید؛ موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. راهنمای کامل خشکی دهان علت‌ها و راه‌های کمک را مفصل توضیح می‌دهد.
تنفس از راه دهان و خروپف
کسانی که به دلیل گرفتگی بینی یا عادت، شب‌ها از دهان نفس می‌کشند، اغلب صبح‌ها دهان خشک‌تر و بوی شدیدتری دارند. اگر گرفتگی بینی مداوم است یا خروپف شدید دارید، بررسی آن با پزشک میتواند هم به خواب و هم به بوی دهان کمک کند.
کارهایی که به مرطوب ماندن دهان کمک میکنند
- در طول روز به‌طور منظم آب بنوشید.
- آدامس بدون قند بجوید یا آب‌نبات بدون قند بمکید تا بزاق بیشتری ترشح شود.
- خوراکی‌هایی بخورید که جویدن زیادی لازم دارند، مثل هویج و سیب؛ انجمن دندانپزشکی آمریکا این را برای تحریک بزاق پیشنهاد میکند.
- الکل، کافئین زیاد و دخانیات را کم کنید.
- اگر خشکی دهان ادامه دارد، از دندانپزشک بپرسید؛ ممکن است بزاق مصنوعی یا راهکار دیگری پیشنهاد دهد.
پوسیدگی، آبسه و غذای گیرکرده بین دندانها
حفره‌های پوسیدگی، ترمیم‌های لب‌پریده و فاصله‌هایی که غذا در آن‌ها گیر میکند، جای مناسبی برای ماندن ذرات غذا و باکتریها هستند. مدلاینپلاس پوسیدگی، دندان آبسه‌کرده و دندان نهفته را در فهرست علتهای بوی دهان آورده است. NHS هم «حفره‌های دندان» و «عفونت» را از مشکلات دندانی میداند که بو ایجاد میکنند.
پوسیدگی و ترمیم‌های قدیمی
پوسیدگی ممکن است در ابتدا دردی نداشته باشد. لبه پرکردگی‌ها و روکش‌های قدیمی هم اگر تطابق خود را از دست بدهند، محل تجمع پلاک می‌شوند. درباره علت‌ها و پیشگیری در راهنمای پوسیدگی دندان بیشتر توضیح داده‌ایم.
آبسه دندان
آبسه تجمع چرک ناشی از عفونت است و ممکن است با درد، تورم و مزه بد همراه باشد. آبسه خودبه‌خود درمان نمیشود و باید دندانپزشک آن را بررسی کند. اگر تورم صورت یا گردن رو به گسترش است، تب دارید یا بلع و تنفس دشوار شده، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. راهنمای آبسه دندان نشانه‌ها را کامل توضیح می‌دهد.
دندان عقل و لثه روی آن
دندان عقلی که نیمه‌رویش دارد، ممکن است زیر لبه لثه‌ای که رویش را پوشانده، غذا و باکتری جمع کند. این ناحیه سخت تمیز میشود و گاهی ملتهب میشود. اگر بو یا مزه بد از ته دهان میآید، از دندانپزشک بخواهید وضعیت دندان عقل را هم بررسی کند.
غذا، قهوه، سیگار و قلیان چه اثری بر بوی دهان دارند؟
غذاهای بودار مثل سیر، پیاز و کلم و نوشیدنی‌هایی مثل قهوه بوی موقت ایجاد میکنند و سیگار هم بو را بدتر میکند و هم خطر بیماری لثه را بالا میبرد. کلیولند کلینیک میگوید ترکیبات سیر و پیاز مدت‌ها پس از غذا در نفس باقی می‌مانند و خوشبوکننده‌ها فقط آن را می‌پوشانند تا این ترکیبات از بدن خارج شوند.
خوراکیهای شیرین
NHS توصیه میکند خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین زیاد مصرف نشوند. قند غذای باکتریهای پلاک است و مصرف مکرر آن هم خطر پوسیدگی را بالا میبرد و هم پلاک بیشتری به جا می‌گذارد. بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم کم کردن خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین را در فهرست توصیه‌های خود دارد.
سیگار، قلیان و ویپ
انجمن دندانپزشکی آمریکا میگوید دخانیات علاوه بر رنگ کردن دندانها و ایجاد بوی بد، لثه را تحریک میکند و مصرف‌کنندگان آن بیشتر به بیماری لثه دچار می‌شوند. کلیولند کلینیک اضافه میکند که سیگار تعادل میکروب‌های دهان را تغییر می‌دهد و ممکن است دهان را خشک کند.
نکته مهم این است که دخانیات حس بویایی را هم ضعیف میکند؛ بنابراین فرد سیگاری ممکن است اصلاً متوجه بوی دهان خود نشود. این توضیحات منابع درباره سیگار و دخانیات است؛ قلیان هم معمولاً تنباکو دارد، پس اگر قلیان می‌کشید، این موضوع را هم با دندانپزشک در میان بگذارید.
الکل و قهوه
NHS نوشیدن زیاد الکل را در فهرست کارهایی آورده که باید از آن‌ها پرهیز کرد. کلیولند کلینیک الکل و کافئین را از عواملی میداند که ممکن است دهان را خشک کنند. اگر قهوه زیاد می‌نوشید، نوشیدن آب در کنار آن کمک میکند.
بوی دهان هنگام روزه‌داری و رژیم‌های سخت
NHS «روزه‌داری یا رژیم‌های غذایی سخت و ناگهانی» را صریحاً در فهرست علتهای بوی بد دهان آورده است. در این شرایط، دهان ساعت‌ها بدون غذا و آب می‌ماند و بزاق کمتری ساخته میشود؛ بنابراین طبیعی است که بو بیشتر حس شود.
در روزهای روزه‌داری چه کنیم؟
- پیش از خواب و پس از سحری مسواک بزنید و زبان را تمیز کنید.
- بین دندانها را هم یک بار در روز، مثلاً شب، تمیز کنید.
- بین افطار و سحر آب کافی بنوشید.
- در وعده‌ها خوراکی‌هایی را انتخاب کنید که جویدن بیشتری لازم دارند.
- در سحری خوراکیهای بسیار شور، شیرین یا بودار را کمتر مصرف کنید.
اگر بیماری زمینه‌ای مثل دیابت دارید، تصمیم درباره روزه‌داری و تنظیم داروها را با پزشک خود بگیرید.
رژیم‌های کاهش وزن سخت
رژیم‌هایی که دریافت غذا را ناگهان و شدید کم میکنند، ممکن است بوی خاصی در نفس ایجاد کنند. اگر رژیم سختی را شروع کرده‌اید و بوی دهانتان تغییر کرده، موضوع را با پزشک یا متخصص تغذیه مطرح کنید. کاهش وزن ایمن بهتر است زیر نظر متخصص انجام شود.
بوی بد دهان با دندان مصنوعی، لمینت، ایمپلنت و ارتودنسی
وسایل و ترمیم‌های دندانی خودشان بو ندارند، اما اگر درست تمیز نشوند، سطح و لبه‌های آن‌ها محل تجمع پلاک میشود. مدلاینپلاس دندان مصنوعی را در فهرست علتهای بوی دهان آورده و NHS میگوید دندان مصنوعی باید تمیز نگه داشته شود و شب‌ها از دهان خارج شود.
دندان مصنوعی متحرک
انجمن دندانپزشکی آمریکا توصیه میکند اگر دندان مصنوعی متحرک دارید، شب‌ها آن را بیرون بیاورید و پیش از استفاده دوباره در صبح کاملاً تمیز کنید. لثه‌ها و زبان زیر پروتز هم باید تمیز شوند. روش درست را در راهنمای مراقبت از دندان مصنوعی توضیح داده‌ایم.
لمینت و ونیر
لمینت به‌خودی‌خود بو نمی‌دهد، اما لبه‌های آن در مرز لثه و فاصله‌های بین دندانها، اگر خوب تمیز نشوند، ممکن است پلاک جمع کنند. چسب اضافی یا لبه‌ای که تطابق ندارد هم گاهی نقش دارد. این موضوع را جداگانه و با جزئیات در راهنمای بوی بد دهان بعد از لمینت بررسی کرده‌ایم.
ایمپلنت و بریج
اطراف ایمپلنت و زیر دندان میانی بریج جاهایی هستند که ذرات غذا راحت گیر میکنند. بوی بد یا مزه ناخوشایند در اطراف ایمپلنت ممکن است نشانه التهاب لثه اطراف آن باشد و باید بررسی شود. ابزارها و روش تمیز کردن را در راهنمای بهداشت ایمپلنت دندان آورده‌ایم.
ارتودنسی و الاینر
براکت‌ها و سیم‌ها جاهای تازه‌ای برای ماندن غذا ایجاد میکنند. الاینر شفاف و نگه‌دارنده (ریتینر) هم اگر روزانه تمیز نشوند، ممکن است بو بگیرند. کلیولند کلینیک توصیه میکند وسایل دهانی مثل ریتینر و دندان مصنوعی طبق دستور دندانپزشک تمیز شوند.
کدام بیماری‌ها غیر از مشکلات دهان بوی بد ایجاد میکنند؟
در شمار کمتری از افراد، علت بیرون از دهان است. منابع معتبر این موارد را نام می‌برند: عفونت سینوس، بینی، گلو یا ریه؛ لوزه‌هایی با فرورفتگی‌های عمیق و سنگ لوزه؛ ریفلاکس اسید معده؛ دیابت؛ بیماری کلیه یا کبد؛ و در موارد کمتر سرطان‌های سر و گردن. تشخیص این علت‌ها کار پزشک است، نه حدس زدن در خانه.
سینوس، بینی و گلو
کلیولند کلینیک میگوید عفونت‌های بینی و گلو ممکن است ترشحات بدبو در پشت حلق ایجاد کنند و ذات‌الریه ممکن است با سرفه ترشحات بدبو همراه باشد. مدلاینپلاس عفونت سینوس و گلو را هم در فهرست علت‌ها آورده و میگوید اگر بوی دهان با تب، سرفه یا درد صورت همراه با ترشح بینی باشد، باید به پزشک مراجعه کرد.
لوزه‌ها و سنگ لوزه
کلیولند کلینیک توضیح می‌دهد گاهی ذرات غذا در لوزه‌ها گیر میکنند و به رسوب‌های سفت و بدبو تبدیل می‌شوند که به آن سنگ لوزه می‌گویند. مدلاینپلاس هم لوزه‌هایی با فرورفتگی‌های عمیق را از علت‌ها میداند. اگر احساس جسم خارجی در ته گلو یا گلودرد مکرر دارید، بررسی آن با پزشک لازم است.
ریفلاکس اسید معده
در ریفلاکس، اسید معده به مری و گاهی تا دهان برمیگردد. کلیولند کلینیک میگوید این مایع ممکن است مزه ترش و بوی بد داشته باشد. سوزش سر دل، ترش کردن و مزه اسیدی در دهان، به‌ویژه پس از غذا یا هنگام دراز کشیدن، از نشانه‌هایی است که باید با پزشک مطرح شود.
دیابت، کلیه و کبد
بر اساس کلیولند کلینیک، دیابت خطر بیماری لثه را بالا میبرد و بیماری لثه خود بو ایجاد میکند. کلیولند کلینیک و مدلاینپلاس هر دو بیماری‌های کلیه و کبد را هم از علتهای ممکن نام می‌برند. مدلاینپلاس میگوید در نارسایی مزمن کلیه، نفس ممکن است بویی شبیه آمونیاک یا «ماهی» داشته باشد. اگر چنین بویی حس می‌کنید، آن را به پزشک بگویید.
بوهای خاصی که هشداردهنده‌اند
مدلاینپلاس بوی میوهای نفس را نشانه احتمالی کتواسیدوز میداند؛ وضعیتی که ممکن است در افراد دیابتی رخ دهد و میتواند تهدیدکننده حیات باشد. همچنین بویی شبیه مدفوع ممکن است با استفراغ طولانی، به‌ویژه در انسداد روده، دیده شود. در این موارد منتظر نمانید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
داروها و مکمل‌ها
مدلاینپلاس برخی داروها و مکمل‌های ویتامینی، به‌ویژه در مقادیر زیاد، را هم از علتهای بوی دهان میداند. اگر گمان می‌کنید دارو یا مکملی بوی دهانتان را تغییر داده، مصرف آن را خودسرانه تغییر ندهید و با پزشک یا داروساز صحبت کنید.
چگونه بفهمیم بوی بد دهان داریم؟
تشخیص بوی دهان خود سخت است، زیرا بینی به بوی خودمان عادت میکند. کلیولند کلینیک میگوید گرفتن دست جلوی دهان و بو کردن آن روش قابل‌اعتمادی نیست و بهتر است از فردی مورد اعتماد بپرسید. یک قاعده ساده هم این است: اگر مزه بدی در دهان دارید، احتمالاً بویی هم وجود دارد که دیگران حس میکنند.
آزمون مچ دست
بنیاد سلامت دهان بریتانیا این آزمون ساده را پیشنهاد میکند:
- داخل مچ دست خود را لیس بزنید.
- چند ثانیه صبر کنید.
- آن را بو کنید؛ اگر بوی بدی دارد، احتمالاً نفس شما هم بو دارد.
این آزمون ساده است و ممکن است همه منابع بو، مثلاً بخش عقبی زبان، را نشان ندهد. اگر می‌خواهید سهم زبان را هم بسنجید، می‌توانید پس از تمیز کردن ملایم بخش عقبی زبان، بوی زبانپاککن را بررسی کنید.
پرسیدن از یک فرد مورد اعتماد
پرسیدن از همسر، یکی از اعضای خانواده یا دوستی صمیمی ممکن است کمی ناخوشایند باشد، اما از دقیق‌ترین راه‌هاست. از او بخواهید در زمان‌های مختلف روز، مثلاً صبح و پس از غذا، صادقانه نظر بدهد.
ثبت یک یادداشت ساده
اگر بو گاهی هست و گاهی نیست، چند روز یادداشت کنید چه زمانی بیشتر است، پس از چه غذاهایی، آیا با خشکی دهان همراه است و آیا مزه بدی حس می‌کنید. این اطلاعات در جلسه معاینه به دندانپزشک کمک میکند علت را سریع‌تر پیدا کند.
برنامه روزانه برای رفع بوی بد دهان چیست؟
مؤثرترین راه برای پیشگیری و رفع بوی بد دهان، به گفته NHS، تمیز نگه داشتن دندانها، زبان و دهان است. یعنی مسواک ملایم دو بار در روز به مدت حدود دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن زبان روزی یک بار، تمیز کردن بین دندانها با نخ یا مسواک بین‌دندانی دست‌کم روزی یک بار و معاینه منظم دندانپزشکی.
برنامه پیشنهادی بر پایه NHS و بنیاد سلامت دهان بریتانیا
- شب، آخرین کار پیش از خواب، بین دندانها را تمیز کنید.
- سپس حدود دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید.
- زبان را با زبانپاککن یا مسواک به آرامی تمیز کنید.
- خمیردندان اضافی را تف کنید و دهان را بلافاصله با آب نشویید.
- صبح یا یک نوبت دیگر در روز دوباره مسواک بزنید.
- در طول روز آب بنوشید و پس از غذاهای بودار آدامس بدون قند بجوید.
- دندان مصنوعی متحرک را شب‌ها بیرون بیاورید و تمیز کنید.
چرا پس از مسواک دهان را آب نکشیم؟
NHS توصیه میکند پس از مسواک دهان را بلافاصله با آب نشویید، زیرا فلوراید باقی‌مانده رقیق میشود و اثر پیشگیرانه آن کم میشود. این توصیه مستقیماً درباره بو نیست، اما به سالم ماندن دندانها و پیشگیری از پوسیدگی کمک میکند. جزئیات تکنیک را در راهنمای روش صحیح مسواک زدن ببینید.
فشار زیاد ممنوع
NHS هشدار می‌دهد که آن‌قدر محکم مسواک نزنید که لثه یا زبان خونریزی کند. فشار زیاد پلاک بیشتری برنمی‌دارد، اما ممکن است به لثه آسیب بزند. حرکت‌های ملایم و کامل بر همه سطوح، مؤثرتر از فشار است.
چقدر طول می‌کشد تا نتیجه دیده شود؟
اگر علت فقط بهداشت ناکافی یا پوشش زبان باشد، بسیاری از افراد با رعایت منظم این برنامه بهبود را حس میکنند. NHS میگوید اگر بو پس از چند هفته درمان در خانه برطرف نشد، باید دندانپزشک را دید.
زبان را چگونه تمیز کنیم؟
زبان را روزی یک بار با یک زبانپاککن یا مسواک، به‌آرامی و از عقب به جلو تمیز کنید. NHS تمیز کردن ملایم زبان را روزی یک بار توصیه میکند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا زبانپاککن را معمولاً مؤثرترین وسیله میداند. اگر وسیله دیگری ندارید، مسواک یا حتی یک قاشق، به‌آرامی، قابل استفاده است.
مراحل تمیز کردن زبان
بنیاد سلامت دهان بریتانیا این مراحل را پیشنهاد میکند:
- جلوی آینه بایستید و زبان را بیرون بیاورید.
- زبانپاککن را به‌آرامی به سمت عقب زبان ببرید، نه آن‌قدر که درد بگیرد.
- آن را آهسته به سمت نوک زبان بکشید.
- وسیله را آب بکشید و تا تمیز شدن سطح تکرار کنید؛ یک یا دو بار برای هر ناحیه کافی است.
- همیشه از عقب به جلو حرکت کنید.
- در پایان دهان را بشویید و زبانپاککن را با آب گرم و صابون بشویید.
اگر حالت تهوع دارم چه کنم؟
بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید حالت تهوع در ابتدا شایع است. می‌توانید از وسط زبان شروع کنید و به‌تدریج عقب‌تر بروید، هنگام تمیز کردن آهسته نفس را بیرون بدهید و فشار زیادی وارد نکنید. با گذشت چند روز معمولاً عادت می‌کنید.
نکته احتیاطی
تمیز کردن زبان نباید دردناک باشد یا خونریزی ایجاد کند. NHS تأکید میکند آن‌قدر محکم نکشید که زبان خونریزی کند. همچنین تمیز کردن زبان جای مسواک و تمیز کردن بین دندانها را نمی‌گیرد؛ بنیاد سلامت دهان بریتانیا این را صریحاً یادآوری میکند.
تمیز کردن بین دندانها چه نقشی در خوشبویی دهان دارد؟
نقش آن مهم است، زیرا مسواک به فاصله‌های تنگ بین دندانها نمی‌رسد و ذرات غذای گیرکرده در آنجا ممکن است بپوسند و بو ایجاد کنند. مدلاینپلاس در مراقبت خانگی از بوی دهان بر بهداشت دهان «به‌ویژه نخ دندان» تأکید میکند و NHS تمیز کردن بین دندانها با مسواک بین‌دندانی یا نخ را دست‌کم روزی یک بار توصیه میکند.
نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی؟
انتخاب به اندازه فاصله بین دندانها بستگی دارد. نخ برای فاصله‌های تنگ مناسب‌تر است و مسواک بین‌دندانی برای فاصله‌های بازتر. دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان میتواند اندازه مناسب را نشان دهد. روش گام‌به‌گام، انواع نخ و اشتباهات رایج را در راهنمای کامل نخ دندان توضیح داده‌ایم.
یک آزمون ساده
پس از کشیدن نخ بین دو دندان عقب، آن را بو کنید. اگر بوی بدی دارد، یعنی آن ناحیه به تمیز کردن منظم‌تر نیاز دارد. اگر یک ناحیه خاص مدام بو می‌دهد یا غذا در آن گیر میکند، ممکن است پوسیدگی، ترمیم معیوب یا فاصله باز شده باشد و باید دندانپزشک آن را ببیند.
خلال دندان چوبی
NHS استفاده از خلال دندان چوبی برای بیرون آوردن غذای گیرکرده را توصیه نمی‌کند، زیرا ممکن است به لثه آسیب بزند و به عفونت منجر شود. بهتر است از ابزارهایی استفاده کنید که برای تمیز کردن بین دندانها ساخته شده‌اند.
آیا دهانشویه بوی بد دهان را درمان میکند؟
دهانشویه میتواند بو را موقتاً کم کند، اما علت را درمان نمی‌کند. مدلاینپلاس صریحاً میگوید دهانشویه‌ها در درمان مشکل زمینه‌ای مؤثر نیستند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم میگوید اگر علت دیگری در کار باشد، دهانشویه مشکل را حل نمی‌کند. انجمن دندانپزشکی آمریکا آن را «راه‌حلی موقت» میداند.
پوشاننده یا ضدباکتری؟
کلیولند کلینیک دو نوع محصول را از هم جدا میکند: برخی فقط بو را می‌پوشانند و برخی با باکتریهای عامل بو مقابله میکنند. NHS هم استفاده از دهانشویه یا خمیردندان ضدباکتری را به‌عنوان یک گزینه آزمودنی ذکر میکند. کلیولند کلینیک در توصیه‌های پیشگیری، دهانشویه ضدباکتری بدون الکل را نام میبرد.
چرا استفاده مداوم هشدار است؟
بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید اگر می‌بینید مدام به دهانشویه نیاز دارید، این موضوع را با تیم دندانپزشکی در میان بگذارید. نیاز دائمی به خوشبوکننده معمولاً یعنی علتی هنوز پیدا یا درمان نشده است.
زمان مناسب استفاده
NHS توصیه میکند حتی دهانشویه فلورایددار را بلافاصله پس از مسواک استفاده نکنید و زمان دیگری از روز، مثلاً پس از ناهار، را برای آن انتخاب کنید. انواع دهانشویه، مواد مؤثر و عوارض احتمالی را در راهنمای دهانشویه کامل بررسی کرده‌ایم. استفاده از دهانشویه‌های درمانی تجویزی فقط با نظر دندانپزشک باشد.
آدامس بدون قند، نعناع، جعفری و آب؛ راه‌حل‌های کوتاه‌مدت
گاهی پیش از یک جلسه کاری یا پس از غذایی پرسیر، به راهی سریع نیاز دارید. NHS استفاده از آدامس یا خوشبوکننده بدون قند را پس از خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های بودار پیشنهاد میکند. مدلاینپلاس هم میگوید جعفری تازه یا نعناع قوی اغلب برای بوی موقت مؤثر است.
آدامس بدون قند
جویدن آدامس بدون قند ترشح بزاق را افزایش می‌دهد. انجمن دندانپزشکی آمریکا و کلیولند کلینیک هر دو آن را برای تحریک بزاق پیشنهاد میکنند. انتخاب نوع بدون قند مهم است، زیرا آدامس و آب‌نبات قنددار غذای باکتریها را فراهم میکنند.
آب
نوشیدن آب دهان را مرطوب نگه می‌دارد و ذرات غذا را می‌شوید. کلیولند کلینیک نوشیدن آب کافی را برای پیشگیری از خشکی دهان توصیه میکند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا هم نوشیدن منظم آب را در فهرست راه‌های مقابله با بو آورده است.
محدودیت این روش‌ها
همه این راهها بو را برای مدت کوتاهی کم میکنند. کلیولند کلینیک یادآوری میکند که بوی ناشی از سیر و پیاز تا خارج شدن ترکیبات آن از بدن کاملاً از بین نمی‌رود. اگر بو به دلیل پلاک یا بیماری لثه است، فقط درمان علت آن را برطرف میکند.
دندانپزشک بوی بد دهان را چگونه بررسی و درمان میکند؟
دندانپزشک معمولاً با گرفتن شرح حال، بوییدن نفس و معاینه کامل دندانها، لثه، زبان و ترمیم‌ها علت را بررسی میکند. کلیولند کلینیک میگوید دندانپزشک میتواند علتهای دهانی را با همین بوییدن و معاینه تشخیص دهد و اگر بیماری لثه پیشرفته باشد، ممکن است شما را به متخصص لثه (پریودنتیست) ارجاع دهد.
سؤال‌هایی که ممکن است پرسیده شود
مدلاینپلاس نمونه‌ای از پرسش‌هایی را آورده که در معاینه مطرح میشود:
- آیا بو حالت خاصی دارد، مثل ماهی، آمونیاک، میوه یا مدفوع؟
- آیا اخیراً غذای تند، سیر یا کلم خورده‌اید؟
- آیا مکمل ویتامینی مصرف می‌کنید یا سیگار می‌کشید؟
- چه کارهایی برای بهداشت دهان انجام داده‌اید و چقدر مؤثر بوده‌اند؟
- آیا اخیراً گلودرد، عفونت سینوس یا آبسه داشته‌اید؟
درمان بر اساس علت
| علتی که پیدا میشود | اقدام رایج |
|---|---|
| پلاک و جرم | جرم‌گیری و آموزش بهداشت |
| بیماری لثه | درمان لثه، گاهی ارجاع |
| پوسیدگی یا ترمیم معیوب | ترمیم یا تعویض |
| آبسه یا دندان عفونی | درمان عفونت |
| پروتز نامناسب | اصلاح و آموزش تمیز کردن |
| خشکی دهان | بررسی علت، راهکار مرطوب‌سازی |
پس از درمان
کلیولند کلینیک میگوید اگر بو به دلیل تجمع پلاک باشد، تمیز کردن حرفه‌ای و بهبود بهداشت در خانه احتمالاً کمک میکند. برخی افراد هم به جلسات تمیز کردن مکرر‌تری نیاز دارند. دندانپزشک گاهی دهانشویه خاصی پیشنهاد میکند؛ نوع و مدت مصرف آن را فقط طبق نظر او تنظیم کنید.
معاینه منظم
NHS معاینه منظم دندانپزشکی را جزء توصیه‌های اصلی پیشگیری از بوی دهان میداند. انجمن دندانپزشکی آمریکا میگوید معاینه‌های منظم کمک میکنند مشکلاتی مثل بیماری لثه یا خشکی دهان پیش از جدی شدن پیدا شوند. فاصله مناسب معاینه را دندانپزشک بر اساس وضعیت شما تعیین میکند؛ راهنمای معاینه دوره‌ای دندان را ببینید.
چه زمانی برای بوی بد دهان باید به پزشک مراجعه کرد؟
وقتی دندانپزشک علت دهانی پیدا نکرده یا نشانه‌هایی بیرون از دهان دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. کلیولند کلینیک و انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گویند اگر دندانپزشک دهان را سالم بداند، پزشک عمومی باید علت‌هایی مثل سینوس، ریفلاکس، دیابت یا بیماری کلیه و کبد را بررسی کند. مدلاینپلاس هم بو همراه با تب، سرفه یا درد صورت و ترشح بینی را دلیل مراجعه میداند.
دندانپزشک یا پزشک؟ یک راهنمای ساده
| وضعیت | نخستین مراجعه |
|---|---|
| خونریزی یا تورم لثه | دندانپزشک |
| درد دندان یا دندان لق | دندانپزشک |
| مشکل دندان مصنوعی | دندانپزشک |
| تب، سرفه، ترشح بینی | پزشک |
| سوزش سر دل و ترش کردن | پزشک |
| دهان سالم، بو پایدار | پزشک |
پزشک چه کار میکند؟
مدلاینپلاس میگوید پزشک شرح حال می‌گیرد و دهان و بینی را معاینه میکند. اگر گلودرد یا زخم دهان باشد، ممکن است از گلو نمونه‌ای برای کشت میکروبی گرفته شود. در موارد نادر، آزمایش خون برای دیابت یا نارسایی کلیه، یا بررسی‌های دیگر لازم میشود. درمان، از جمله هر دارویی، را پزشک بر اساس علت تعیین میکند.
همکاری دندانپزشک و پزشک
نتیجه بهتر وقتی به دست میآید که این دو با هم هماهنگ باشند. اگر پزشک بیماری‌ای مثل دیابت یا ریفلاکس تشخیص داد، به دندانپزشک هم اطلاع دهید، زیرا این بیماری‌ها بر سلامت لثه و دندان هم اثر می‌گذارند.
نشانه‌هایی که مراجعه فوری لازم دارند
بیشتر موارد بوی دهان فوری نیستند، اما برخی نشانههای همراه نیاز به رسیدگی سریع دارند. این موارد را «صبر کنیم ببینیم» نکنید.
مراجعه فوری به اورژانس
- بوی میوهای نفس در فرد دیابتی، به‌ویژه همراه با حال عمومی بد، تهوع، استفراغ یا گیجی؛ مدلاینپلاس آن را نشانه احتمالی کتواسیدوز و تهدیدکننده حیات میداند.
- تورم صورت یا گردن که رو به گسترش است.
- تب همراه با تورم دهان یا صورت.
- دشواری در تنفس یا بلع.
- استفراغ طولانی همراه با بوی شبیه مدفوع.
مراجعه سریع به دندانپزشک
NHS میگوید اگر بیماری لثه همراه با این نشانه‌ها دارید، برای نوبت فوری دندانپزشکی اقدام کنید: لثه بسیار دردناک و متورم، لق شدن یا افتادن دندان، زخم یا لکه‌های قرمز در دهان، یا توده در دهان یا روی لب.
زخم‌ها و توده‌ها
زخم دهانی که خوب نمیشود، لکه‌های سفید یا قرمزی که پاک نمی‌شوند و توده‌های دهان یا گردن باید هرچه زودتر توسط دندانپزشک یا پزشک معاینه شوند؛ درباره زخم‌ها در راهنمای آفت دهان بیشتر نوشته‌ایم. کلیولند کلینیک سرطان‌های دهان، گلو و حنجره را هم در فهرست علتهای بوی دهان آورده است؛ این یعنی بررسی به‌موقع مهم است، نه اینکه هر بویی نشانه بیماری جدی باشد.
بوی بد دهان در کودکان چه علتی ممکن است داشته باشد؟
در کودکان هم علت‌هایی مثل بهداشت ناکافی، پوشش زبان، پوسیدگی و تنفس دهانی ممکن است نقش داشته باشند. اما مدلاینپلاس به یک علت ویژه کودکان اشاره میکند: جسمی که در بینی گیر کرده است. این حالت اغلب با ترشح سفید، زرد یا خونی از یک سوراخ بینی همراه است و باید پزشک آن را خارج کند.
نکات مراقبتی برای کودکان
- مسواک زدن کودک را تا سنی که منابع توصیه میکنند، زیر نظر بگیرید یا به او کمک کنید.
- زبان کودک را هم به‌آرامی تمیز کنید.
- خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین را محدود کنید.
- اگر کودک همیشه از دهان نفس می‌کشد یا خروپف دارد، با پزشک مشورت کنید.
- ترشح یک‌طرفه و بدبوی بینی را جدی بگیرید و کودک را نزد پزشک ببرید.
گلودرد و لوزه‌ها
NHS التهاب لوزه را هم در فهرست علتهای بوی دهان آورده است. اگر بوی دهان کودک با گلودرد، تب یا بی‌حالی همراه است، او را نزد پزشک ببرید. اگر کودک دچار دشواری تنفس یا بلع شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
باورهای نادرست درباره بوی بد دهان
«بوی بد دهان همیشه از معده است»
در بیشتر افراد علت در خود دهان است. کلیولند کلینیک بهداشت ناکافی دهان را علت اصلی میداند. ریفلاکس یکی از علتهای ممکن است، اما نخستین قدم معمولاً معاینه دندانپزشکی است.
«اگر دهانشویه قوی بزنم، مشکل حل میشود»
مدلاینپلاس میگوید دهانشویه مشکل زمینه‌ای را درمان نمی‌کند. سوزش بیشتر هم به معنای اثر بیشتر نیست. پوشاندن بو ممکن است فقط تشخیص علت را عقب بیندازد.
«اگر خودم بو را حس نمی‌کنم، پس بو ندارم»
کلیولند کلینیک میگوید تشخیص بوی خود با بو کردن دست سخت است. افراد سیگاری هم، به گفته انجمن دندانپزشکی آمریکا، ممکن است به دلیل ضعیف شدن حس بویایی متوجه بوی دهان خود نشوند.
«مسواک محکم‌تر بو را بهتر از بین میبرد»
NHS هشدار می‌دهد که آن‌قدر محکم مسواک نزنید که لثه یا زبان خونریزی کند. کامل بودن و منظم بودن مهم‌تر از فشار است.
«بوی بد دهان یعنی فرد بهداشت ندارد»
گاهی علت خشکی دهان، داروها یا بیماری‌ای است که ربطی به تمیزی فرد ندارد. به همین دلیل قضاوت کردن کمکی نمی‌کند؛ پیدا کردن علت مهم است.
چه سؤال‌هایی از دندانپزشک بپرسیم؟
آماده رفتن به جلسه معاینه باعث میشود از وقت آن بهتر استفاده کنید. این سؤال‌ها را می‌توانید همراه داشته باشید:
- آیا علت بوی دهان من در دندانها، لثه یا زبان است؟
- آیا جرم یا التهاب لثه دارم و به جرم‌گیری نیاز دارم؟
- آیا ترمیم یا روکشی دارم که لبه آن باید بررسی شود؟
- برای فاصله‌های بین دندان‌های من نخ مناسب‌تر است یا مسواک بین‌دندانی؟
- آیا زبانپاککن برای من مفید است و چگونه از آن استفاده کنم؟
- آیا دهانم خشک است و علت آن چه میتواند باشد؟
- آیا به دهانشویه خاصی نیاز دارم و چه مدت؟
- هر چند وقت یک بار باید برای معاینه و تمیز کردن مراجعه کنم؟
- اگر علت دهانی پیدا نشد، به کدام پزشک مراجعه کنم؟
چه چیزهایی را همراه ببرید؟
فهرست داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید، بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت یا ریفلاکس، و یادداشت چندروزه‌ای که درباره زمان و شدت بو نوشته‌اید. اگر دندان مصنوعی یا نگه‌دارنده دارید، آن را هم همراه ببرید.
اگر به فکر درمان زیبایی هستید
اگر پس از رفع بو قصد سفید کردن، لمینت یا طراحی لبخند دارید، سلامت لثه پیش‌نیاز همه این درمان‌هاست. در راهنمای طراحی لبخند مراحل و پیش‌نیازها را توضیح داده‌ایم.
جمع‌بندی
بوی بد دهان در بیشتر افراد علتی در خود دهان دارد: باکتریهای روی زبان، بین دندانها و مرز لثه. مسواک دو بار در روز، تمیز کردن روزانه زبان و بین دندانها، نوشیدن آب، کم کردن قند و کنار گذاشتن دخانیات پایه رفع آن است. دهانشویه و آدامس فقط کمک موقت‌اند.
اگر بو پس از چند هفته مراقبت درست ادامه داشت، با خونریزی و تورم لثه، درد دندان یا مشکل پروتز همراه بود، دندانپزشک را ببینید. اگر دندانپزشک علت دهانی پیدا نکرد یا تب، سرفه و ترشح بینی دارید، پزشک را ببینید. بوی میوهای نفس در فرد دیابتی، تورم رو به گسترش یا تنفس دشوار نیاز به مراجعه فوری دارد. این راهنما جایگزین معاینه نیست؛ برای بررسی وضعیت خود می‌توانید از مشاوره رایگان لبخندنو کمک بگیرید.
سؤالات متداول
چرا با وجود مسواک زدن هنوز بوی بد دهان دارم؟
مسواک فقط سطح دندانها را تمیز میکند. باکتریها ممکن است روی زبان، بین دندانها و زیر لبه لثه باقی بمانند. پوسیدگی، بیماری لثه، خشکی دهان، دندان مصنوعی تمیزنشده یا یک مشکل پزشکی هم ممکن است علت باشد. اگر با تمیز کردن زبان و بین دندانها، بو چند هفته بعد ادامه داشت، به دندانپزشک مراجعه کنید.
چگونه بفهمم بوی بد دهان دارم؟
بنیاد سلامت دهان بریتانیا پیشنهاد میکند داخل مچ دست را لیس بزنید، چند ثانیه صبر کنید و آن را بو کنید؛ اگر بوی بدی داشت، احتمالاً نفس شما هم بو دارد. پرسیدن صادقانه از فردی مورد اعتماد هم کمک میکند. کلیولند کلینیک میگوید مزه بد مداوم در دهان اغلب نشانه بویی است که دیگران هم حس میکنند.
آیا بوی بد دهان از معده است؟
در بیشتر افراد علت بوی بد دهان در خود دهان است، مثل باکتریهای روی زبان، بیماری لثه یا پوسیدگی. با این حال منابعی مانند NHS و کلیولند کلینیک ریفلاکس اسید معده را هم از علتهای ممکن میدانند. اگر دندانپزشک علت دهانی پیدا نکرد یا سوزش سر دل و مزه ترش دارید، با پزشک مشورت کنید.
بوی بد دهان صبحگاهی طبیعی است؟
بوی خفیف دهان هنگام بیدار شدن برای بسیاری از افراد پیش میآید، زیرا در خواب بزاق کمتری ساخته میشود و دهان کمتر شسته میشود. این بو معمولاً با مسواک، تمیز کردن زبان و نوشیدن آب برطرف میشود. اگر بو در طول روز هم ادامه دارد یا همراه با خشکی دائمی دهان است، علت آن را بررسی کنید.
آیا دهانشویه بوی بد دهان را از بین میبرد؟
دهانشویه ممکن است بو را موقتاً کم کند یا بپوشاند، اما به گفته مدلاینپلاس و بنیاد سلامت دهان بریتانیا مشکل زمینه‌ای را درمان نمی‌کند. کلیولند کلینیک میگوید برخی محصولات فقط بو را می‌پوشانند و برخی با باکتریها مقابله میکنند. اگر مدام به دهانشویه نیاز دارید، این موضوع را با دندانپزشک در میان بگذارید.
تمیز کردن زبان واقعاً به بوی دهان کمک میکند؟
بله؛ بنیاد سلامت دهان بریتانیا میگوید تمیز کردن زبان میتواند بوی ناشی از باکتریهای سطح زبان را کم کند و NHS تمیز کردن ملایم زبان را روزی یک بار توصیه میکند. زبانپاککن معمولاً مؤثرترین وسیله است. حرکت همیشه از عقب زبان به سمت نوک و بدون فشار زیاد باشد.
چه زمانی بوی بد دهان نشانه بیماری جدی است؟
بوی پایداری که با مراقبت خوب برطرف نمیشود باید بررسی شود. مدلاینپلاس بوی میوهای نفس در فرد دیابتی را نشانه احتمالی کتواسیدوز میداند که ممکن است تهدیدکننده حیات باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید. همراهی بو با تب، سرفه، درد صورت و ترشح بینی هم دلیلی برای مراجعه به پزشک است.
آیا سیگار و قلیان بوی دهان را بدتر میکنند؟
بله؛ NHS سیگار کشیدن را از علتهای بوی بد دهان میداند. انجمن دندانپزشکی آمریکا میگوید دخانیات لثه را تحریک میکند و خطر بیماری لثه را بالا میبرد و چون حس بویایی را هم تضعیف میکند، فرد سیگاری ممکن است بوی دهان خود را متوجه نشود. کنار گذاشتن دخانیات به سلامت کل بدن کمک میکند.
آیا خوردن جعفری یا آدامس بوی دهان را برطرف میکند؟
مدلاینپلاس میگوید جعفری تازه یا نعناع قوی اغلب برای بوی موقت مؤثر است و NHS آدامس یا خوشبوکننده بدون قند را پس از خوراکیهای بودار پیشنهاد میکند. این راهها فقط کوتاهمدتاند. اگر بو به دلیل پلاک، بیماری لثه یا پوسیدگی باشد، تا درمان علت دوباره برمیگردد.
برای بوی بد دهان اول به دندانپزشک بروم یا پزشک؟
در بیشتر موارد اول به دندانپزشک مراجعه کنید، زیرا علتهای دهانی شایعترند. NHS میگوید اگر بو پس از چند هفته مراقبت در خانه ادامه داشت، یا لثه دردناک و متورم، دندان لق یا مشکل دندان مصنوعی دارید، دندانپزشک را ببینید. اگر علت دهانی پیدا نشد یا نشانههای عفونت تنفسی دارید، پزشک را ببینید.
منابع و مطالعه بیشتر
- Bad breath NHS
- Breath odor MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- Bad Breath (Halitosis) Cleveland Clinic
- Bad Breath American Dental Association (MouthHealthy)
- Bad breath Oral Health Foundation
- Cleaning your tongue Oral Health Foundation
- Gum disease NHS
این منابع برای آگاهی عمومی معرفی شده‌اند؛ تشخیص و تصمیم درمانی فقط پس از معاینه دندانپزشک انجام میشود.
مطالب مرتبط
سفید کردن دندان
انتخاب خمیر دندان؛ مواد تشکیل‌دهنده، خمیر دندان مناسب هر مشکل و روش درست استفاده
راهنمای انتخاب خمیر دندان؛ نقش فلوراید و ساینده‌ها، خمیر دندان ضدحساسیت، لثه و سفیدکننده، انتخاب با لمینت و ایمپلنت، مقدار مصرف و…
سفید کردن دندان
فلوراید دندان؛ چگونه از پوسیدگی پیشگیری میکند، منابع، وارنیش فلوراید و ایمنی آن
فلوراید دندان چگونه مینا را در برابر پوسیدگی مقاوم میکند؛ خمیر دندان، دهانشویه، آب و وارنیش فلوراید، فلوراید برای بزرگسالان پرخطر و…
سفید کردن دندان
نخ دندان؛ روش صحیح، زمان مناسب و انتخاب بین نخ، مسواک بین‌دندانی و واترجت
نخ دندان را چطور و کی بکشیم؟ روش قدم به قدم، مقایسه با مسواک بین‌دندانی و واترجت، خونریزی لثه در شروع و…
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را می‌نویسد.