لق شدن دندان در بزرگسالان؛ علت‌ها، موارد اورژانسی، کارهای فوری و درمان از جرم‌گیری عمقی تا آتل‌بندی

لق شدن دندان در کودکان بخشی طبیعی از رشد است، اما در بزرگسالان هیچ‌گاه عادی نیست. وقتی دندان دائمی لق می‌شود، معمولاً نشانه یک مشکل زمینه‌ای است؛ رایج‌ترین آن بیماری پیشرفته لثه است و ضربه، دندان‌قروچه و تغییرات هورمونی بارداری از علت‌های دیگرند. خبر خوب این است که بسیاری از دندان‌های لق، اگر زود درمان شوند، قابل نگهداری‌اند.

این راهنما بر پایه منابعی مانند کلیولند کلینیک، مدلاین‌پلاس، مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا، سرویس سلامت بریتانیا و آکادمی پریودنتولوژی آمریکا نوشته شده است. توضیح می‌دهیم چرا دندان لق می‌شود، چه زمانی وضعیت اورژانسی است، تا رسیدن به دندانپزشک چه کنید، دندانپزشک چه چیزهایی را بررسی می‌کند و چه درمان‌هایی وجود دارد. این مطلب جایگزین معاینه نیست.

لق شدن دندان در بزرگسالان یعنی چه؟

لق شدن دندان یعنی دندان در جای خود تکان بخورد و آن ثبات همیشگی را نداشته باشد. کلیولند کلینیک می‌گوید دندان لق در کودکان بخشی از زندگی است، اما لق بودن دندان دائمی در بزرگسالان هیچ‌گاه عادی نیست و همیشه به مشکلی زمینه‌ای مانند ضربه یا بیماری اشاره دارد. پس آن را جدی بگیرید.

دندان چگونه در جای خود نگه داشته می‌شود؟

دندان مستقیماً به استخوان جوش نخورده است. ریشه دندان با رشته‌های ریزی به نام رباط پریودنتال در حفره استخوانی فک نگه داشته می‌شود و لثه مانند یقه‌ای روی استخوان و گردن دندان قرار دارد. این رشته‌ها به دندان اجازه می‌دهند هنگام جویدن بسیار کم حرکت کند. وقتی استخوان یا رباط آسیب ببیند، این حرکت بیشتر می‌شود و دندان لق حس می‌شود.

لقی را چگونه حس می‌کنیم؟

کلیولند کلینیک می‌گوید دندان لق ممکن است هنگام مسواک زدن، نخ دندان کشیدن یا خوردن حس عجیبی داشته باشد. گاهی هم فقط وقتی دندان‌ها را روی هم می‌گذارید، حس می‌کنید چیزی «درست نیست». بیشتر افراد لقی را با زبان یا انگشت متوجه می‌شوند یا حس می‌کنند جفت شدن دندان‌های بالا و پایین تغییر کرده است.

لقی دندان در کودکان

این راهنما درباره دندان‌های دائمی بزرگسالان است. کلیولند کلینیک می‌گوید دندان شیری لق کودک را بهتر است رها کنید تا خودش بیفتد، زیرا دندان‌های شیری دندان‌های دائمی را به جای درست هدایت می‌کنند. تفاوت دندان شیری و دائمی در شرایط اورژانسی هم مهم است که در ادامه توضیح می‌دهیم.

ویژه خوانندگان لبخندنو

مشاوره تخصصی ایمپلنت رایگان

۵۰۰٬۰۰۰ تومان رایگان

• بررسی شرایط شما توسط دندانپزشک
• برآورد هزینه و روش درمان مناسب
• بدون هیچ تعهدی برای شروع درمان

فرصت ثبت‌نام این دوره: ۱۴۰۵/۰۷/۱۷

1. چند سؤال کوتاه
2. انتخاب شهر
3. تأیید شماره

دریافت مشاوره رایگان

حدود یک دقیقه · بدون ثبت‌نام · بدون هزینه

آیا دندان لق در بزرگسالی طبیعی است؟

نه. لق شدن دندان دائمی در بزرگسالان طبیعی نیست، حتی اگر دردی نداشته باشد. کلیولند کلینیک تأکید می‌کند که دندان لق در بزرگسالان همیشه نشانه یک مشکل زمینه‌ای است. سرویس سلامت بریتانیا هم لق شدن یا افتادن دندان را از نشانه‌های بیماری لثه می‌داند که به گرفتن نوبت فوری دندانپزشکی نیاز دارد.

آیا با افزایش سن دندان‌ها لق می‌شوند؟

افزایش سن به‌تنهایی دندان را لق نمی‌کند. مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا سن بالاتر را از عوامل خطر بیماری لثه می‌داند؛ یعنی احتمال بیماری لثه با سن بیشتر می‌شود و همین بیماری ممکن است دندان را لق کند. بنابراین در هر سنی، دندان لق را باید بررسی کرد و آن را به حساب پیری نگذاشت.

چرا زود مراجعه کردن مهم است؟

کلیولند کلینیک می‌گوید مراجعه به دندانپزشک به محض دیدن نشانه‌ها می‌تواند به نجات دندان لق کمک کند. همین منبع هشدار می‌دهد که صبر کردن طولانی ممکن است به عوارض شدیدتری مانند درد، ورم و عفونت منجر شود. در واقع هرچه درمان زودتر شروع شود، گزینه‌های بیشتری برای نگه داشتن دندان وجود دارد.

علت لق شدن دندان چیست؟

علت لق شدن دندان در بزرگسالان معمولاً یکی از چند عامل شناخته‌شده است. کلیولند کلینیک بیماری لثه، ضربه به دهان، دندان‌قروچه و بارداری را از علت‌های لق شدن دندان دائمی نام می‌برد. پیدا کردن علت مهم‌ترین قدم است، زیرا درمان کاملاً به آن بستگی دارد.

خلاصه علت‌ها

چرا یک دندان یا چند دندان؟

اگر فقط یک دندان، به‌ویژه پس از ضربه، لق شده است، علت معمولاً موضعی است. اما اگر چند دندان به‌تدریج لق می‌شوند، احتمال بیماری لثه بیشتر است. این الگو فقط یک سرنخ کلی است و تشخیص قطعی با معاینه و عکس انجام می‌شود.

علت‌هایی که فقط دندانپزشک می‌تواند تشخیص دهد

گاهی لقی دندان با عفونت یا مشکلات دیگری همراه است که بدون معاینه دیده نمی‌شوند. مدلاین‌پلاس از عفونت یا آبسه بافت نرم و عفونت استخوان فک به‌عنوان عوارض بیماری لثه نام می‌برد. به همین دلیل، حدس زدن علت در خانه کافی نیست و معاینه لازم است.

بیماری لثه؛ رایج‌ترین علت لقی دندان

بیماری لثه مهم‌ترین علت لق شدن دندان در بزرگسالان است. کلیولند کلینیک می‌گوید پریودنتیت استخوان و رباط‌های نگه‌دارنده دندان را تخریب می‌کند و رایج‌ترین علت لق شدن و از دست رفتن دندان در بزرگسالان در سراسر جهان است. مدلاین‌پلاس هم پریودنتیت را علت اصلی از دست رفتن دندان در بزرگسالان می‌داند.

بیماری لثه چگونه دندان را لق می‌کند؟

مدلاین‌پلاس توضیح می‌دهد که پلاک و جرم روی دندان‌ها جمع می‌شوند و التهاب ایجاد می‌کنند. این التهاب شیار طبیعی بین لثه و دندان را به «پاکت» عمیق‌تری تبدیل می‌کند که پلاک و جرم بیشتری در آن جمع می‌شود. سپس پاسخ التهابی بدن، بافت‌های نگه‌دارنده دندان را تخریب می‌کند. در نتیجه، دندان حمایت خود را از دست می‌دهد و لق می‌شود.

بیماری بی‌صدا

مدلاین‌پلاس بیماری پریودنتال را بیماری التهابی مزمن و بی‌دردی توصیف می‌کند که اگر درمان نشود، اغلب به لق شدن و از دست رفتن دندان منجر می‌شود. همین منبع می‌گوید لثه در بیشتر موارد بی‌درد یا فقط کمی حساس است، مگر اینکه آبسه هم وجود داشته باشد. بنابراین نبود درد به معنای سالم بودن لثه نیست.

نشانه‌های بیماری لثه

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا لثه قرمز، متورم یا حساس، لثه‌ای که از دندان فاصله گرفته و دندان را بلندتر نشان می‌دهد، دندان لق یا حساس و بوی بد ماندگار دهان را از نشانه‌ها می‌داند. سرویس سلامت بریتانیا هم خونریزی لثه هنگام مسواک یا خوردن غذاهای سفت را اضافه می‌کند. مراحل کامل در راهنمای جامع بیماری لثه آمده است.

عوامل خطر بیماری لثه

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا سیگار و مصرف دخانیات را مهم‌ترین عامل خطر بیماری لثه می‌داند. سن بالاتر، دیابت، زمینه ژنتیکی، استرس، برخی بیماری‌ها و داروهای آن‌ها و تغییرات هورمونی در زنان هم از عوامل دیگرند. اگر دیابت دارید، راهنمای دیابت و سلامت دهان رابطه دوطرفه دیابت و بیماری لثه را توضیح می‌دهد.

آیا ضربه به دهان باعث لقی دندان می‌شود؟

بله. کلیولند کلینیک می‌گوید آسیب‌های دهان، مانند حوادث ورزشی، می‌توانند یک یا چند دندان را لق کنند. لق شدن دندان پس از ضربه با لقی تدریجی ناشی از بیماری لثه فرق دارد، زیرا ناگهانی است و زمان در آن نقش مهمی دارد. چنین حالتی را باید اورژانس دندانپزشکی دانست و همان روز پیگیری کرد.

چرا زمان مهم است؟

کلیولند کلینیک می‌گوید دندانپزشک گاهی می‌تواند دندان لق را تثبیت کند، اما این کار وقتی بیشترین موفقیت را دارد که درمان ظرف یک ساعت پس از آسیب شروع شود. بنابراین اگر پس از تصادف یا ضربه ورزشی دندانی لق شده است، صبر نکنید و فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید.

اگر دندان کامل بیرون آمد

اگر دندان دائمی کامل از جایش بیرون آمده است، کانال سلامت بهتر ویکتوریا می‌گوید هرچه زودتر دندان را در جای خود بگذارید، البته فقط اگر فرد هوشیار است، و فوراً کمک حرفه‌ای بگیرید. دندان را از تاج بگیرید، نه از ریشه، و نگذارید خشک شود. این کار فقط برای دندان دائمی است؛ همین منبع تأکید می‌کند هرگز دندان شیری را به جای خود برنگردانید. مراحل کامل در راهنمای افتادن دندان بر اثر ضربه آمده است.

آسیب‌های همراه

ضربه به دهان ممکن است به شکستن یا ترک دندان، آسیب لب و لثه یا آسیب سر هم منجر شود. اگر ضربه به سر هم خورده است، اولویت با بررسی پزشکی است؛ فوراً به اورژانس بیمارستان بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست موارد فوری در راهنمای اورژانس دندانپزشکی آمده است.

دندان‌قروچه و فشار زیاد جویدن

فشردن و ساییدن دندان‌ها، به‌ویژه در خواب، نیروی زیادی به دندان‌ها وارد می‌کند. کلیولند کلینیک می‌گوید دندان‌قروچه با گذشت زمان می‌تواند باعث لق شدن دندان شود و در صفحه دندان‌قروچه هم دندان لق یا ترک‌خورده را از آسیب‌های دندانی آن نام می‌برد. این فشار مداوم ممکن است بافت‌های نگه‌دارنده را تحت تأثیر قرار دهد.

آیا دندان‌قروچه دارید؟

بسیاری از افراد از دندان‌قروچه شبانه خود خبر ندارند. گاهی همسر یا هم‌اتاقی صدای ساییدن را می‌شنود، یا فرد صبح‌ها درد یا خستگی فک، سردرد یا حساسیت دندان دارد. دندانپزشک هم ممکن است نشانه‌های سایش را روی دندان‌ها ببیند. توضیح کامل در راهنمای دندان‌قروچه آمده است.

فشار زیاد روی یک دندان

گاهی یک دندان در جفت شدن دندان‌ها زودتر یا محکم‌تر از بقیه تماس پیدا می‌کند و فشار بیشتری می‌گیرد. کلیولند کلینیک می‌گوید دندان لق هم ممکن است به مشکلات بایت، دشواری جویدن و فشار اضافه روی دندان‌های کناری منجر شود. این مشکلات خودشان آسیب بیشتری ایجاد می‌کنند و چرخه‌ای از مشکلات دهان را شکل می‌دهند.

دندان‌قروچه و بیماری لثه با هم

اگر بیماری لثه استخوان نگه‌دارنده را کم کرده باشد، دندان در برابر فشار دندان‌قروچه آسیب‌پذیرتر است. آکادمی پریودنتولوژی آمریکا هم می‌گوید فشردن یا ساییدن دندان‌ها نیروی اضافه‌ای به بافت‌های نگه‌دارنده وارد می‌کند و ممکن است سرعت تخریب این بافت‌ها را بیشتر کند. بنابراین گاهی هر دو مشکل باید هم‌زمان کنترل شوند.

چرا در بارداری دندان‌ها لق می‌شوند؟

کلیولند کلینیک می‌گوید افزایش هورمون‌های پروژسترون و استروژن در بارداری ممکن است بافت‌هایی را که دندان‌ها را در جای خود نگه می‌دارند موقتاً شل کند. این منبع این وضعیت را با التهاب لثه بارداری مرتبط می‌داند و می‌گوید نشانه‌ها معمولاً پس از زایمان برطرف می‌شوند. با این حال، دندان لق در بارداری را باید به دندانپزشک نشان داد.

چرا معاینه در بارداری لازم است؟

لقی دندان در بارداری همیشه فقط به هورمون‌ها مربوط نیست و ممکن است بیماری لثه هم وجود داشته باشد. سرویس سلامت بریتانیا معاینه منظم را به‌ویژه در بارداری توصیه می‌کند. دندانپزشک لثه را بررسی می‌کند و درباره مراقبت در خانه راهنمایی می‌دهد.

ایمنی درمان در بارداری

معاینه دندانپزشکی را به دلیل بارداری به تعویق نیندازید و بارداری خود را به دندانپزشک بگویید. هر تصمیمی درباره عکس رادیوگرافی، بی‌حسی یا دارو را دندانپزشک همراه با پزشک یا ماما می‌گیرد. توضیح کامل در راهنمای مراقبت از دندان در بارداری آمده است.

عوامل خطری که احتمال لقی دندان را بیشتر می‌کنند

برخی عوامل خود مستقیماً دندان را لق نمی‌کنند، اما احتمال بیماری لثه یا آسیب را بیشتر می‌کنند. شناختن این عوامل کمک می‌کند خطر را کم کنید. مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا و کلیولند کلینیک چند عامل مهم را نام می‌برند که در ادامه آمده است.

سیگار و ویپ

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا سیگار را مهم‌ترین عامل خطر بیماری لثه می‌داند و می‌گوید دخانیات ترمیم را کند می‌کند و موفقیت درمان بیماری لثه را کمتر می‌کند. کلیولند کلینیک هم پرهیز از سیگار و ویپ را از راه‌های کاهش خطر لق شدن دندان می‌داند.

دیابت

دیابت از عوامل خطر بیماری لثه است. اگر قند خون به‌خوبی کنترل نشده باشد، این خطر بیشتر می‌شود و بیماری لثه هم ممکن است کنترل قند را دشوارتر کند. به همین دلیل، افراد دیابتی باید دندان لق را زودتر بررسی کنند.

کمبود کلسیم و ویتامین D

کلیولند کلینیک دریافت کافی کلسیم و ویتامین D را از راه‌های کاهش خطر لق شدن دندان نام می‌برد. اگر درباره رژیم غذایی یا مکمل‌ها پرسش دارید، با پزشک خود صحبت کنید و خودسرانه مکمل مصرف نکنید.

ورزش‌های برخوردی بدون محافظ

ورزش‌هایی که احتمال ضربه به دهان دارند، خطر آسیب دندان را بیشتر می‌کنند. کانال سلامت بهتر ویکتوریا پوشیدن محافظ دهان را در همه ورزش‌ها و تمرین‌هایی که خطر آسیب دهان دارند توصیه می‌کند.

چه علائمی همراه دندان لق دیده می‌شود؟

لق شدن دندان اغلب با نشانه‌های دیگری همراه است که به پیدا کردن علت کمک می‌کنند. کلیولند کلینیک لثه قرمز و حساس، خونریزی لثه، ورم لثه، تحلیل لثه و تغییر رنگ دندان را از علائمی می‌داند که ممکن است همراه دندان لق دیده شوند. گفتن این نشانه‌ها به دندانپزشک تشخیص را آسان‌تر می‌کند.

نشانه‌هایی که به بیماری لثه اشاره دارند

• خونریزی لثه هنگام مسواک، نخ دندان یا خوردن غذاهای سفت.
• لثه‌ای که عقب رفته و دندان را بلندتر نشان می‌دهد.
• بوی بد دهان یا مزه بد ماندگار.
• رسوب‌های سفت زرد، قهوه‌ای یا سفید روی دندان‌ها.
• باز شدن فاصله بین دندان‌ها یا جلو آمدن دندان‌ها.

مدلاین‌پلاس جلو آمدن یا جابه‌جا شدن دندان را از عوارض پریودنتیت نام می‌برد. درباره عقب رفتن لثه، راهنمای تحلیل لثه را ببینید.

تغییر رنگ دندان

کلیولند کلینیک تغییر رنگ دندان را هم از علائم همراه دندان لق نام می‌برد. تغییر رنگ یک دندان، به‌ویژه پس از ضربه، را حتماً به دندانپزشک بگویید؛ علت آن را دندانپزشک با معاینه و در صورت نیاز عکس مشخص می‌کند.

خونریزی لثه

خونریزی لثه از نشانه‌های زودهنگام بیماری لثه است. اگر لثه‌تان خون می‌آید، راهنمای خونریزی لثه علت‌ها و کارهای لازم را توضیح می‌دهد.

چه زمانی لق شدن دندان اورژانسی است؟

لق شدن دندان پس از ضربه، و بیرون آمدن کامل یا نیمه دندان، اورژانس دندانپزشکی است. کلیولند کلینیک می‌گوید در این حالت فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید و اگر به او دسترسی ندارید، به نزدیک‌ترین اورژانس بروید. سرویس سلامت بریتانیا هم لق شدن یا افتادن دندان همراه بیماری لثه را دلیل گرفتن نوبت فوری می‌داند.

موارد نیازمند نوبت فوری دندانپزشکی

سرویس سلامت بریتانیا این نشانه‌ها را همراه بیماری لثه دلیل گرفتن نوبت فوری دندانپزشکی می‌داند:

1. لثه بسیار دردناک و متورم.
2. لق شدن یا افتادن دندان.
3. زخم یا لکه‌های قرمز در دهان.
4. توده در دهان یا روی لب.

موارد نیازمند اورژانس بیمارستان

اگر ورم صورت یا گردن در حال گسترش است، تب دارید، یا در تنفس، بلع یا باز کردن دهان مشکل دارید، منتظر نوبت دندانپزشکی نمانید و فوراً به اورژانس بیمارستان بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. همچنین اگر ضربه به سر هم خورده است، پیش از دندانپزشکی، بررسی پزشکی در اورژانس اولویت دارد. درباره عفونت دندانی، راهنمای آبسه دندان را ببینید.

لقی تدریجی؛ فوری اما نه اورژانسی

اگر دندان به‌تدریج و بدون ضربه لق شده و نشانه‌های بالا را ندارید، معمولاً به اورژانس بیمارستان نیاز نیست، اما باید زود نوبت بگیرید. کلیولند کلینیک می‌گوید اگر بین دو جلسه معاینه دندان لق پیدا کردید، برای نوبت اضافه تماس بگیرید، زیرا ممکن است بیماری لثه داشته باشید.

تا رسیدن به دندانپزشک چه کنیم؟

کلیولند کلینیک می‌گوید دندان دائمی لق به درمان حرفه‌ای نیاز دارد و به تأخیر انداختن نوبت معمولاً نشانه‌ها را بدتر می‌کند. تا رسیدن به دندانپزشک، شست‌وشوی دهان با آب نمک گرم برای کاهش التهاب، پرهیز از غذاهای سفت، ترد و چسبنده و دهانشویه ضدباکتری ممکن است کمک کند. این کارها دندان را محکم نمی‌کنند.

کارهایی که می‌توانید انجام دهید

1. با دندانپزشک تماس بگیرید و بگویید دندانتان لق شده است.
2. غذاهای نرم بخورید و با سمت دیگر دهان بجوید.
3. دهان را به‌آرامی با آب نمک گرم بشویید.
4. اطراف دندان لق را با مسواک نرم و به‌آرامی تمیز کنید.
5. اگر ضربه خورده‌اید، زمان و نحوه آسیب را یادداشت کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید

• دندان لق را با زبان یا انگشت تکان ندهید.
• سعی نکنید دندان را خودتان بکشید یا جا بیندازید.
• با دندان لق غذاهای سفت یا چسبنده نجوید.
• دارو را خودسرانه، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک، مصرف نکنید.
• منتظر نمانید که دندان خودبه‌خود محکم شود.

درد و ورم

اگر درد دارید، درباره مسکن مناسب با دندانپزشک یا داروساز مشورت کنید و از دستور مصرف روی بسته پیروی کنید. ورم یا درد شدید ممکن است نشانه عفونت باشد و نیاز به مراجعه سریع دارد.

غذا خوردن با دندان لق

تا زمان معاینه، غذاهایی را انتخاب کنید که به جویدن زیاد نیاز ندارند؛ مانند سوپ، ماست، تخم‌مرغ، برنج نرم و سبزیجات پخته. غذاهای سفت مانند آجیل، نان خشک یا گوشت سفت ممکن است فشار زیادی به دندان لق وارد کنند. همچنین غذاهای چسبنده ممکن است دندان را بکشند. این نکته‌ها کلی‌اند و برنامه دقیق را با نظر دندانپزشک تنظیم کنید.

اگر دندان جلو لق شده باشد چه کنیم؟

کلیولند کلینیک می‌گوید لق شدن دندان جلو به‌ویژه نگران‌کننده است، زیرا هنگام لبخند دیده می‌شود. توصیه این منبع روشن است؛ هرچه زودتر برای دندانپزشک نوبت بگیرید تا او بتواند دندان را تثبیت کند. اگر لقی پس از ضربه ایجاد شده است، همان روز تماس بگیرید، زیرا زمان در موفقیت تثبیت نقش دارد.

چرا دندان‌های جلو در معرض ضربه‌اند؟

دندان‌های جلو در خط اول برخورد قرار دارند و در زمین خوردن، تصادف یا ورزش بیشتر آسیب می‌بینند. به همین دلیل، استفاده از محافظ دهان در ورزش‌های برخوردی برای حفظ آن‌ها اهمیت دارد. اگر دندان جلو پس از ضربه لق شده و تغییر رنگ هم داده است، این موضوع را به دندانپزشک بگویید.

زیبایی در کنار سلامت

پس از تثبیت و درمان علت، اگر دندان جلو تغییر رنگ داده یا فاصله‌ای ایجاد شده باشد، درمان‌های زیبایی ممکن است مطرح شوند. اما درمان زیبایی همیشه پس از کنترل بیماری لثه و پایدار شدن دندان انجام می‌شود. اگر دندان جلو از دست رفته است، راهنمای ایمپلنت دندان جلو گزینه‌ها را توضیح می‌دهد.

دندانپزشک لق شدن دندان را چگونه بررسی می‌کند؟

دندانپزشک برای بررسی لق شدن دندان، میزان لقی، وضعیت لثه، عمق پاکت‌ها، استخوان و جفت شدن دندان‌ها را می‌سنجد. مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا می‌گوید در معاینه لثه، دندانپزشک با ابزاری به نام پروب فضای اطراف دندان را اندازه می‌گیرد و با عکس رادیوگرافی تحلیل استخوان را بررسی می‌کند. هدف، پیدا کردن علت است.

معاینه لثه و پاکت‌ها

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا می‌گوید در دهان سالم، عمق پاکت‌های اطراف دندان معمولاً بین یک تا سه میلی‌متر است و پاکت‌های عمیق‌تر ممکن است نشانه بیماری پریودنتال باشند. دندانپزشک همچنین التهاب، خونریزی و عقب رفتن لثه را بررسی می‌کند.

عکس رادیوگرافی

مدلاین‌پلاس می‌گوید عکس رادیوگرافی دندان، کاهش استخوان نگه‌دارنده و رسوب جرم زیر لثه را نشان می‌دهد. این عکس به دندانپزشک کمک می‌کند تصمیم بگیرد دندان قابل نگهداری است یا نه. درباره ایمنی عکس دندان، راهنمای ایمنی رادیوگرافی دندان را ببینید.

بررسی بایت و عادت‌ها

دندانپزشک بررسی می‌کند آیا دندان لق هنگام جفت شدن دندان‌ها فشار بیشتری می‌گیرد و آیا نشانه‌های دندان‌قروچه وجود دارد. پرسش درباره سابقه پزشکی، داروها، سیگار، دیابت و بارداری هم بخشی از معاینه است. مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا می‌گوید شرایطی مانند مصرف دخانیات یا دیابت می‌تواند در بیماری لثه نقش داشته باشد.

ثبت لقی برای مقایسه

دندانپزشک معمولاً میزان لقی و عمق پاکت‌ها را در پرونده شما ثبت می‌کند. مقایسه این اندازه‌ها در جلسه‌های بعدی نشان می‌دهد درمان مؤثر بوده یا لقی بیشتر شده است. به همین دلیل، پیگیری در همان مرکز یا داشتن سوابق قبلی کمک‌کننده است. اگر به مرکز دیگری می‌روید، عکس‌ها و سوابق قبلی را همراه ببرید.

ارجاع به متخصص لثه

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا می‌گوید دندانپزشک ممکن است شما را به متخصص لثه (پریودنتیست) ارجاع دهد که گزینه‌های درمانی دیگری ارائه می‌کند. سرویس سلامت بریتانیا هم می‌گوید دندانپزشک ممکن است برای آزمایش‌ها و درمان بیشتر شما را به متخصص ارجاع دهد.

درمان لق شدن دندان؛ از جرم‌گیری عمقی تا جراحی

درمان لق شدن دندان به شدت لقی و علت آن بستگی دارد. کلیولند کلینیک می‌گوید اگر ضربه یا دندان‌قروچه علت باشد، دندانپزشک ممکن است درمان‌های غیرجراحی مانند تنظیم بایت، محافظ دهان یا آتل‌بندی را پیشنهاد کند. اگر علت بیماری لثه باشد، جرم‌گیری عمقی و در موارد پیشرفته‌تر جراحی لثه، پیوند استخوان یا پیوند لثه مطرح می‌شود.

جرم‌گیری عمقی و صاف کردن سطح ریشه

آکادمی پریودنتولوژی آمریکا توضیح می‌دهد که در جرم‌گیری عمقی، پلاک و سموم باکتریایی از پاکت‌های زیر لثه برداشته می‌شوند و سپس سطح ریشه صاف می‌شود تا پلاک کمتر به آن بچسبد. همین منبع می‌گوید بسیاری از بیماران پس از این درمان به درمان بیشتری نیاز ندارند، اما بیشترشان برای حفظ سلامت لثه به درمان نگهدارنده منظم نیاز دارند. توضیح بیشتر در راهنمای جرم‌گیری دندان آمده است.

پس از جرم‌گیری عمقی

مدلاین‌پلاس می‌گوید برخی افراد برداشتن پلاک از لثه ملتهب را ناراحت‌کننده می‌دانند و ممکن است بی‌حسی لازم باشد. به گفته همین منبع، خونریزی و حساسیت لثه معمولاً ظرف سه تا چهار هفته پس از درمان برطرف می‌شود. همچنین مدلاین‌پلاس می‌گوید افراد مبتلا به پریودنتیت باید هر سه ماه یک‌بار تمیز کردن حرفه‌ای انجام دهند؛ برنامه دقیق شما را دندانپزشک تعیین می‌کند.

درمان‌های جراحی

کلیولند کلینیک اگر بیماری لثه علت لقی باشد، جراحی فلپ، پیوند استخوان و پیوند لثه را از گزینه‌ها نام می‌برد. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید جراحی ممکن است برای باز کردن و تمیز کردن پاکت‌های عمیق یا ساختن حمایت برای دندان‌های لق لازم باشد. درباره پیوند لثه، راهنمای پیوند لثه را ببینید.

نقش مراقبت در خانه

مؤسسه ملی تحقیقات دندانپزشکی آمریکا می‌گوید هر نوع درمان بیماری لثه نیاز دارد که بیمار مراقبت روزانه خوبی در خانه داشته باشد. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید مسواک زدن و نخ دندان دقیق باید برای همیشه ادامه پیدا کند تا مشکل برنگردد.

آتل‌بندی (اسپلینت) دندان لق چیست؟

آتل‌بندی روشی است که در آن دندانپزشک دندان لق را به دندان‌های کناری می‌چسباند. کلیولند کلینیک می‌گوید این کار به دندان لق حمایت بیشتری می‌دهد و از حرکت آن هنگام ترمیم جلوگیری می‌کند. همین منبع می‌گوید آتل‌بندی وقتی ممکن است کمک کند که دندان لق از لثه جدا نشده باشد. تصمیم درباره آن با معاینه گرفته می‌شود.

آتل‌بندی چه زمانی به کار می‌رود؟

آتل‌بندی معمولاً در لقی ناشی از ضربه یا همراه درمان بیماری لثه مطرح می‌شود. اما آتل‌بندی به‌تنهایی علت را درمان نمی‌کند. اگر بیماری لثه یا دندان‌قروچه کنترل نشود، لقی ممکن است برگردد. بنابراین آتل‌بندی بخشی از برنامه درمان است، نه تمام آن.

مراقبت از دندان آتل‌بندی‌شده

تمیز کردن اطراف آتل ممکن است سخت‌تر باشد و پلاک بیشتری در آنجا جمع شود. از دندانپزشک بپرسید چگونه زیر و اطراف آتل را تمیز کنید و چه ابزاری مناسب است. مدت نگه داشتن آتل و زمان برداشتن آن را دندانپزشک تعیین می‌کند.

تنظیم بایت و محافظ شبانه

وقتی ضربه یا دندان‌قروچه علت لقی است، کاهش فشار روی دندان اهمیت پیدا می‌کند. کلیولند کلینیک دو روش را نام می‌برد؛ تنظیم بایت، که در آن مقدار بسیار کمی از مینای دندان لق و دندان مقابل برداشته می‌شود تا فشار اضافه کم شود، و محافظ دهان برای کسانی که دندان‌هایشان را می‌فشارند یا می‌سایند.

تنظیم بایت

کلیولند کلینیک می‌گوید در تنظیم بایت، دندانپزشک مقدار بسیار کمی از مینای دندان لق و دندان مقابل را برمی‌دارد تا فشار اضافه از روی بایت برداشته شود و دندان لق فرصت ترمیم پیدا کند. این کار فقط پس از بررسی دقیق جفت شدن دندان‌ها و با نظر دندانپزشک انجام می‌شود.

محافظ شبانه

محافظ دهان یا نایت‌گارد وسیله‌ای است که دندان‌ها را در برابر فشار و آسیب دندان‌قروچه محافظت می‌کند. کلیولند کلینیک آن را هم برای درمان و هم برای پیشگیری از لق شدن دندان در افراد دارای دندان‌قروچه توصیه می‌کند. انواع آن در راهنمای محافظ شبانه توضیح داده شده است.

محافظ ورزشی

محافظ ورزشی با محافظ شبانه فرق دارد و برای جلوگیری از آسیب ناشی از ضربه در ورزش استفاده می‌شود. کانال سلامت بهتر ویکتوریا می‌گوید دندانپزشک می‌تواند محافظ دهانی بسازد که دقیقاً اندازه دهان شما باشد و بیشترین محافظت را بدهد.

چه زمانی دندان لق قابل نگهداری نیست؟

گاهی دندان لق دیگر قابل نجات نیست. کلیولند کلینیک می‌گوید در این حالت دندانپزشک معمولاً کشیدن دندان و جایگزینی آن با بریج یا ایمپلنت را پیشنهاد می‌کند. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید گاهی کشیدن یک یا چند دندان لازم است تا مشکل بدتر نشود و به دندان‌های کناری گسترش پیدا نکند. این تصمیم با معاینه و عکس گرفته می‌شود.

عوامل مؤثر در تصمیم

تصمیم برای نگه داشتن یا کشیدن دندان به عوامل مختلفی بستگی دارد. میزان استخوان باقی‌مانده، شدت لقی، وجود عفونت، وضعیت دندان‌های کناری، نقش دندان در جویدن و توانایی کنترل علت از جمله این عوامل‌اند. دندانپزشک این موارد را با شما بررسی می‌کند.

کشیدن، آخرین گزینه

کشیدن دندان معمولاً آخرین گزینه است. کلیولند کلینیک می‌گوید لق بودن دندان لزوماً به معنای از دست دادن آن نیست و در بسیاری از موارد دندانپزشکان می‌توانند دندان‌های لق را نجات دهند. اگر درباره کشیدن دندان تردید دارید، گرفتن نظر دوم دندانپزشکی کمک می‌کند. مراحل کشیدن در راهنمای کشیدن دندان آمده است.

اگر دندان افتاد یا کشیده شد چه گزینه‌هایی وجود دارد؟

اگر دندان لق افتاد یا کشیده شد، چند گزینه برای جایگزینی آن وجود دارد. کلیولند کلینیک بریج و ایمپلنت را نام می‌برد و توصیه می‌کند خطرها و مزایای هر کدام را با دندانپزشک بررسی کنید. دندان مصنوعی متحرک هم گزینه دیگری است. انتخاب به وضعیت لثه، استخوان و دندان‌های کناری بستگی دارد.

پیش از جایگزینی، علت را کنترل کنید

اگر دندان به دلیل بیماری لثه از دست رفته است، باید پیش از هر جایگزینی بیماری لثه کنترل شود. در غیر این صورت، دندان‌های دیگر یا ایمپلنت ممکن است در معرض همان مشکل قرار بگیرند. این قدم در برنامه درمان اهمیت زیادی دارد.

مقایسه کلی گزینه‌ها

مقایسه کامل این گزینه‌ها در راهنمای گزینه‌های جایگزینی دندان از دست رفته آمده است.

ایمپلنت پس از بیماری لثه

ایمپلنت برای بسیاری از افراد گزینه مناسبی است، اما سابقه بیماری لثه نیاز به کنترل دقیق‌تر دارد. شرایط کلی در راهنمای شرایط کاندیدای ایمپلنت آمده است. بازه کلی قیمت ایمپلنت کره‌ای ۱۴٬۸۰۰٬۰۰۰ تا ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان برای هر واحد است که روکش را شامل نمی‌شود؛ قیمت‌های به‌روز در صفحه هزینه‌ها آمده است.

لق شدن دندان طبیعی با لق شدن ایمپلنت چه فرقی دارد؟

لق شدن دندان طبیعی و لق شدن ایمپلنت دو مشکل متفاوت‌اند. دندان طبیعی با رباط پریودنتال در استخوان نگه داشته می‌شود و لقی آن اغلب به بیماری لثه، ضربه یا فشار زیاد مربوط است. اما ایمپلنت رباط ندارد و مستقیماً با استخوان پیوند خورده است؛ بنابراین لقی آن ممکن است در روکش، پیچ اتصال یا خود پایه باشد.

لقی ایمپلنت؛ خلاصه

در ایمپلنت، لق شدن روکش یا شل شدن پیچ اتصال معمولاً قابل رفع است، اما لقی خود پایه ممکن است نشانه از دست رفتن پیوند با استخوان باشد. التهاب اطراف ایمپلنت، که به آن پری ایمپلنتیت می‌گویند، و فشار زیاد از علت‌های مهم آن‌اند. جزئیات، نشانه‌ها و کارهای فوری در راهنمای لق شدن ایمپلنت آمده است.

نکته مشترک

در هر دو حالت، مراجعه سریع به دندانپزشک، بهداشت دقیق دهان و کنترل دندان‌قروچه اهمیت دارد. همچنین در هر دو، صبر کردن ممکن است مشکل را بدتر کند. درباره التهاب اطراف ایمپلنت، راهنمای پری ایمپلنتیت را ببینید.

چگونه از لق شدن دندان پیشگیری کنیم؟

همیشه نمی‌توان از لق شدن دندان پیشگیری کرد، زیرا برخی علت‌ها مانند تصادف اجتناب‌ناپذیرند. اما کلیولند کلینیک بهداشت خوب دهان، پرهیز از سیگار و ویپ، محافظ شبانه در دندان‌قروچه، محافظ دهان در ورزش‌های برخوردی، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D و معاینه منظم را برای کاهش خطر توصیه می‌کند.

مراقبت روزانه

سرویس سلامت بریتانیا مسواک زدن دست‌کم دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار و تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی را توصیه می‌کند. همین منبع می‌گوید پس از مسواک، خمیر را تف کنید و دهان را نشویید. روش درست در راهنمای روش درست مسواک زدن آمده است.

معاینه منظم

کلیولند کلینیک می‌گوید بسیاری از افراد با معاینه هر شش ماه به خوبی مراقبت می‌شوند، اما کسانی که مستعد بیماری لثه یا پوسیدگی‌اند ممکن است به نوبت‌های نزدیک‌تری نیاز داشته باشند. جرم‌گیری منظم هم جرمی را برمی‌دارد که با مسواک برداشته نمی‌شود. روند معاینه در راهنمای معاینه دوره‌ای دندان آمده است.

پس از درمان بیماری لثه

اگر به دلیل بیماری لثه درمان شده‌اید، پیشگیری از بازگشت آن اهمیت زیادی دارد. آکادمی پریودنتولوژی آمریکا می‌گوید بیشتر بیماران پس از جرم‌گیری عمقی برای حفظ سلامت لثه به درمان نگهدارنده منظم نیاز دارند. بنابراین جلسه‌های پیگیری را جدی بگیرید و مراقبت روزانه را ادامه دهید، حتی اگر لثه دیگر خون نمی‌آید.

کنترل عوامل خطر

اگر سیگار می‌کشید، برای ترک آن کمک بگیرید. اگر دیابت دارید، قند خون را با نظر پزشک کنترل کنید. همچنین اگر دندان‌قروچه دارید، درباره محافظ شبانه با دندانپزشک صحبت کنید. هر کدام از این قدم‌ها خطر بیماری لثه و لق شدن دندان را کم می‌کند.

باورهای نادرست درباره لق شدن دندان

درباره لق شدن دندان باورهای نادرستی رایج است که ممکن است مراجعه را به تأخیر بیندازد. در ادامه چند مورد را با توجه به منابع معتبر بررسی می‌کنیم.

«دندان لق خودش محکم می‌شود»

کلیولند کلینیک می‌گوید دندان دائمی لق به درمان حرفه‌ای نیاز دارد و به تأخیر انداختن نوبت معمولاً نشانه‌ها را بدتر می‌کند. برخی دندان‌ها با درمان دوباره محکم می‌شوند، اما نه بدون آن.

«اگر درد ندارد، مهم نیست»

مدلاین‌پلاس بیماری پریودنتال را بیماری مزمن بی‌دردی توصیف می‌کند که اگر درمان نشود، اغلب به لق شدن و از دست رفتن دندان منجر می‌شود. پس نبود درد نشانه سلامت نیست.

«دندان لق یعنی حتماً باید کشیده شود»

کلیولند کلینیک می‌گوید داشتن دندان لق لزوماً به معنای از دست دادن آن نیست و در بسیاری از موارد دندانپزشکان می‌توانند آن را نجات دهند. درمان زودهنگام کلید این کار است.

«جرم‌گیری دندان‌ها را لق می‌کند»

جرم‌گیری علت لق شدن دندان نیست و اگر پس از آن لقی بیشتری حس کردید، علت را دندانپزشک توضیح می‌دهد. در واقع جرم‌گیری عمقی یکی از درمان‌های اصلی لقی ناشی از بیماری لثه است. اگر پس از جرم‌گیری نگرانی دارید، با دندانپزشک صحبت کنید.

چه سؤال‌هایی از دندانپزشک بپرسیم؟

پرسیدن سؤال‌های درست کمک می‌کند علت و برنامه درمان را بهتر بفهمید. کلیولند کلینیک توصیه می‌کند خطرها و مزایای هر گزینه را با دندانپزشک بررسی کنید. سؤال‌هایتان را پیش از جلسه بنویسید و پاسخ‌ها را یادداشت کنید. فهرست زیر نقطه شروع خوبی است.

سؤال‌های پیشنهادی

1. علت لق شدن دندان من چیست؟
2. میزان استخوان اطراف این دندان چقدر است و آیا قابل نگهداری است؟
3. آیا بیماری لثه دارم و شدت آن چقدر است؟
4. چه درمانی پیشنهاد می‌کنید و چرا؟
5. آیا به آتل‌بندی، تنظیم بایت یا محافظ شبانه نیاز دارم؟
6. آیا باید به متخصص لثه مراجعه کنم؟
7. اگر دندان قابل نگهداری نباشد، چه گزینه‌هایی برای جایگزینی دارم؟
8. هر چند وقت یک‌بار باید برای پیگیری مراجعه کنم؟

برآورد هزینه

اگر درمان چند مرحله دارد، برآورد کتبی هزینه هر مرحله را بخواهید. درباره اینکه چه مواردی در برآورد آمده و چه مواردی جداگانه است، بپرسید. راهنمای برآورد هزینه درمان دندانپزشکی نکته‌های لازم را توضیح می‌دهد.

جمع‌بندی

لق شدن دندان در بزرگسالان طبیعی نیست و همیشه به مشکلی زمینه‌ای اشاره دارد. رایج‌ترین علت بیماری پیشرفته لثه است و ضربه، دندان‌قروچه و تغییرات هورمونی بارداری هم ممکن است دندان را لق کنند. لق شدن دندان پس از ضربه، یا بیرون آمدن کامل یا نیمه دندان، اورژانس است و ورم در حال گسترش، تب یا دشواری تنفس و بلع نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.

خبر خوب این است که بسیاری از دندان‌های لق با درمان به‌موقع، از جرم‌گیری عمقی و تنظیم بایت تا محافظ شبانه و آتل‌بندی، قابل نگهداری‌اند و کشیدن دندان آخرین گزینه است. انتخاب درمان همیشه با نظر دندانپزشک انجام می‌شود. این مطلب جایگزین معاینه نیست؛ برای بررسی وضعیت خود می‌توانید از مشاوره رایگان استفاده کنید.